Оқушылардың логикалық ойлау қабілеттерін дамыту, рухани тұрғыда байыту жетілдіру
Жүрісі
I. Ұйымдастыру бөлімі
Оқушыларға «Балам, анау не?» атты жағдаят сұрақтары ұсынылады. Топқа бөлініп, олар «Ата-ананың ақысы» ұғымына қатысты ойларын ортаға салады.
Осы бөлімнің мақсаты — пікір алмасуға негіз болатын орта қалыптастыру, әр қатысушының ойын еркін айтуына мүмкіндік беру.
II. Бағдарлама
- «Рух» ұғымын қалай түсінеміз? (көрермендерге сұрақ қойылып, пікір айтуға мүмкіндік беріледі)
- Ата-ананың қадірін, адам қасиетін және рухани құндылықтарды түсіну.
- Рухани бастауымыздың бірі ретінде Ислам дініндегі тәлім-тәрбие туралы ой қозғау.
- Алтынбек Қоразбаевтың «Әке мұңы» термесін тыңдау.
- Шағын логикалық және проблемалық сұрақтарға жауап беру.
III. Қорытынды
Қорытынды бөлімде қатысушылар өз ойын қысқаша түйіндеп, рефлексия жасайды.
Кіріспе сөз және бағыт беру
Сынып жетекшісі Тажмағанбетова Аглен қатысушыларды қарсы алып, шараның мақсаты мен міндетін, мазмұны мен өту барысын таныстырады.
Жаһандану үдерісі күшейген бүгінгі уақытта бәсекеге қабілетті ұрпақ тәрбиелеу — басты міндеттердің бірі. Бірақ бәсекеге қабілеттілікпен қатар жан қазынасын байыту, адамгершілік болмысты қалыптастыру да ерекше маңызға ие. Қоғамдағы түсініспеушілік, құндылықтардың әлсіреуі — бәрімізді толғандыратын ортақ мәселе.
Осы шара «Адамгершілік — жан қазынасы» ұғымына тереңірек үңіліп, әсіресе бала мен ата-ана арасындағы қарым-қатынасқа назар аударуға арналады.
Жағдаят: «Балам, анау не?»
Ерте кезде бір қарт кісі қатты ауырып жатып қалады. Жалғыз ұлы келіп: «Әке, мен сені айшылық жерде аты шыққан тәуіпке апарып емдетемін», — дейді. Сөйтіп әкесін арқасына салып, жолға шығады.
Ұзақ жүріп, қас қарая бастағанда әкесі алда қарауытқан бір сұлбаны көрсетіп: «Балам, анау не?» — деп сұрайды. Бала: «Ол — түйе», — деп жауап береді.
Біраздан соң әкесі әлгі нәрсені қайта сұрайды. Бала тағы да сол жауапты айтады. Үшінші рет сұрағанда ұлы ашуланып: «Ол — түйе, түйе! Өзім шаршап келе жатқанда, неге қайта-қайта сұрай бересің?» — деп ренжиді.
Сонда әкесі: «Балам, кішкентай кезіңде мен ауыр тірліктен шаршап келсем де, сенің “Анау не?”, “Мынау не?” деп күніне жүз рет сұраған сауалдарыңа бетің қайтпасын, жігерің жасымасын деп үнемі жауап беретінмін. Бұл аурудан айығып кетейін деген ойым жоқ еді — тек көңіліңді қалдырмайын деп келіскенмін. Енді сенен сөз естігенше, үйіме қайтып, ажалға мойынсұнғаным артық. Мені жерге түсір», — дейді.
Талқылау сұрағы
Осы жағдаятқа сүйене отырып, ата-ананың ақысы дегенді қалай түсінесіздер? Оқушылар қысқаша ойларын топпен ортаға салады.
«Жақсыдан үйрен, жаманнан жирен» дейді халқымыз. Ендеше, пікірімізді жинақтап, бағдарламаның келесі бөліміне көшейік.
Пікіралыс: жан қазынасы, рух және құндылық
Бәсекеге қабілетті ұрпақ тәрбиелеу үшін адамның ішкі дүниесіне — сенімге, шындыққа, ар-ұятқа, мейірімге назар аудару қажет. Жан қазынасының берік болуы — мінездің тұрақтылығы мен адамгершіліктің тірегі.
Ой салатын жолдар
«Жүректің түріп құлағын, ойланып тағы қарашы: кімсің сен? Қайда тұрағың? Енді қайда барасың?» — деп Омар Һаям толғайды. Бұл сұрақтар адамның өзін тануына, өмірлік бағдарын айқындауына жетелейді.
Осы тұста нақыл сөздер слайд арқылы көрсетіліп, көрермендер мен оқушылардың ортақ пікіралысына мүмкіндік беріледі.
Құндылыққа үндеу
«Бес нәрседен қашық бол, бес нәрсеге асық бол» — Абай айтқан бағдар адамды рухани тәрбиеге жетелейді.
Рухани бастау
Рухани тәрбиенің бастауын дәстүрмен сабақтастыра отырып, Ислам дініндегі ізгілік, сыйластық, ата-анаға құрмет ұғымдары да талқыланады.
Музыкалық үзіліс
«Өткенім — бүгінгінің баспалдағы, бүгінгім — ертеңіме бастар тағы» деген ойды сабақтай отырып, Алтынбек Қоразбаевтың «Әке мұңы» термесі тыңдалады.
Логикалық және проблемалық сұрақтар
Төмендегі сұрақтар арқылы ой тереңдетіліп, дәлелді пікір айтуға дағдыландырылады:
- 1. Рухани толысу неден басталады?
- 2. Адамның жан қазынасына сырттан келген түрлі діни ықпалдардың әсері қандай? Жан қазынамызды қалай қорғаймыз?
- 3. Қазіргі таңда жастардың рухани байлығын шатастырып жүрген түрлі ағымдар туралы не айтуға болады?
- 4. «Рухани жұтаңдық» ұғымын қалай түсінеміз?
- 5. Рухани жұтаңдық қалай пайда болады?
- 6. Оның алдын алу үшін не істеу керек?
Қажетіне қарай қосымша сұрақтар қойылып, қатысушылар пікірі толықтырылады.
Қорытынды ой
Бүгінгі пікіралыста көпшіліктің ойына ой саларлық мәселелер қозғалды. Мұнда ешкімге кінә тағу немесе мін тағу мақсат болған жоқ. Негізгі ниет — бәсекеге қабілетті ұрпақ тәрбиелеумен қатар, олардың өзін-өзі тануына, өз ойын ашық айтуына, жан қазынасына үңілуіне жол ашу.
Тренинг: «Білгенге маржан»
Оқушыларға ойды қорытындылауға арналған тірек сөздер беріледі. Әр оқушы сол сөздің мағынасына сүйеніп, қысқа тұжырым айтады.