Қазақша рефераттар

Аспанмен тілдескен музыка құдіреті

Сабақ жоспары мен мәтін

Музыка — аспанмен тілдесетін құдірет

Көп жағдайда музыкалық аспаптар тек көңіл көтеру үшін пайда болғандай көрінеді. Алайда олардың шығу тегі туралы аңыздарға үңілсек, әр дыбыстың артында терең мән, дүниетаным және киелі сенім жатқанын аңғарамыз.

Сабақтың жоспары

  1. Ұйымдастыру
  2. Кіріспе
  3. Жаңа сабақ: «Аспанмен тілдескен музыка құдіреті»
  4. Аспаптармен таныстыру
  5. Музыка тыңдау
  6. Аспаптарда ойнап көрсету
  7. Ән үйрену: «Домбырасыз сән қайда»
  8. Қорытындылау
  9. Үй тапсырмасы
  10. Бағалау

Сабақ барысы

  • Үйге берілген тапсырманы сұрау.
  • Жаңа сабақ тақырыбы бойынша түсіндіру жұмысы.
  • Музыкалық аспаптар туралы аңыздармен танысу және талқылау.
  • Музыка тыңдау (арфа сүйемелдеуімен).

Назар аударыңыз

Музыка тыңдау кезінде оқушылардан дыбыстың көңіл күйге әсерін, тембр мен ырғақтың ерекшелігін байқауды сұрауға болады.

Арфа: ең көне үннің ізі

Әлем халықтарының көпшілігінде арфа тектес аспаптар кездеседі. Ғалымдар садақтан тараған бұл аспаптарды жер бетіндегі ең көне музыкалық құралдардың бірі деп санайды.

Мысыр

Арфа киелі саналып, оның үні құдіретті күш ретінде қабылданған. Өлген адамның жаны арфаның үнін тыңдайды деген сенім болған.

Скандинав халықтары

Кей деректерде қайтыс болған адамдарды арфа үнімен шығарып салу дәстүрі кездеседі.

Кельт дүниетанымы

Ежелгі кельттер Дагда құдайы арфада ойнаса, жыл мезгілдері ауысады деп сенген.

Лира: тыныштық пен үйлесімнің символы

Грек жұртында арфаның шағын түрі — лира кең тараған. Аңыз бойынша, би мен ән құдайы Терпсихора лирада ойнағанда, жер бетінде мамыражай бейбіт өмір орнайтын болған. Лира үні арқылы адамдар құдайлармен тілдеседі деп есептелген.

Жетіген: аспандағы жеті жұлдыздың әуені

Түркі халықтарына ортақ жетіген аспабы туралы мынадай аңыз бар: баяғыда жеті хан елікті қуа жүріп абайсызда аспанға шығып кетеді. Олардың бұл әрекетіне ренжіген Көк Тәңірі жеті ханды жеті жұлдызға айналдырып жіберген екен. Сөйтіп аспанда Жетіқарақшы жұлдызы пайда болады.

Сықырлаған аязды түндерде олар аспаннан жерге қарап, жетігеннің үнін төгіп, жолаушыларға жол көрсетеді делінеді. Бұл әуенді естіген жан байлық пен бақытқа кенеледі деп сенген.

Цинь: бес құдірет пен жеті ішек

Қытай халқында жетіген тектес аспап цинь деп аталады. Ежелгі цинь бес ішекті болған. Әр ішек жердің бес құдіретін білдірген:

  • Жер
  • Су
  • От
  • Ағаш
  • Темір

Кейін бұл аспап жеті ішекті болады. Алтыншы ішек қаза тапқан жауынгерлердің жанын жоқтауға арналса, жетінші ішек соғысқа аттанған сарбаздарға рух беретін үн ретінде қабылданған. Сондықтан қытай халқы циньді киелі аспап санаған.

Музыка тыңдау

Арфа сүйемелдеуімен музыкалық үзінді тыңдалады. Тыңдау барысында әуеннің тынысын, дыбыстың нәзіктігін және көңіл күйге әсерін талқылау ұсынылады.

Қорытынды сұрақтар

  • Арфа тектес аспаптар қалай пайда болған?
  • Арфаның үнін қандай құдіретті күшке балаған?
  • Жетіген туралы қандай аңыз сақталған?
  • Қытайдың цинь аспабының әр ішегі нені білдіреді?

Үй тапсырмасы және бағалау

Үй тапсырмасы

«Аспанмен тілдескен музыка құдіреті» тақырыбын оқып келу.

Бағалау

Сабаққа қатысу белсенділігі, талқылауға қосқан үлесі және тыңдау тапсырмаларындағы байқағыштығы негізінде бағаланады.

Түйін

Арфа, лира, жетіген және цинь тәрізді аспаптарға қатысты аңыздар бір ойға жетелейді: адамзат музыканы тек өнер ретінде ғана емес, рухани байланыс пен киелі тіл ретінде де қабылдаған. Сол себепті, «аспап үні арқылы аспанмен тілдесу» идеясы көптеген мәдениеттерде ортақ құндылыққа айналған.