Сан есім туралы сұрақтар

Сабақ туралы мәлімет

Мекеме

Қызылорда облысы, Қазалы ауданы, Бекарыстан би ауылы, Ү. Түктібаев атындағы №24 орта мектеп

Пән мұғалімі

Қазақ тілі мен әдебиеті пәнінің мұғалімі — Ысқақова Шәмшінұр Абдулхайқызы

Тақырып

Сан есімнен өткенді қайталау

Сабақ типі

Қайталау және бекіту сабағы

Әдіс-тәсілдер

Сұрақ-жауап, түрлі тапсырмалар, интерактивті жұмыстар, мақал-мәтелдер, сөзжұмбақтар.

Көрнекілік

Интерактивті тақта арқылы қызықты тапсырмалар, мақал-мәтелдер, сөзжұмбақ және т.б.

Пәнаралық байланыс

Әдебиет, математика

Мақсаты

1
Оқушылардың сан есім бойынша алған білімдерін тиянақтау.
2
Ойлау және есте сақтау қабілеттерін дамыту.
3
Тіл өнерін құрметтеуге тәрбиелеу.

Сабақтың барысы

I. Ұйымдастыру

Амандасу, оқушыларды түгендеу.

II. Сан есім туралы сұрақтар (ұяшықтар арқылы)

Сан есім дегеніміз не?

Құрамына қарай нешеге бөлінеді?

Қазақ халқындағы киелі сандар қандай?

Қазақ тілінде қанша әріп бар?

Сан есімдермен аталатын қандай орындар бар?

Қазақ тілінде қанша сөз табы бар?

Сан есімнің мағыналық түрлерін ата.

III. Ойлан, ізден, тап

1-тапсырма

Бір үйде әкесі баласымен және атасы немересімен отыр. Барлығы неше адам отыр?

2-тапсырма

Нүктенің орнына тиісті сан есімдерді қой.

Тоқсан ауыз сөздің тобықтай түйіні бар.
Бес саусақ бірдей емес.
Жүз теңгең болғанша, жүз досың болсын.
Білекті бір жығады, білімді мың жығады.
Қызға қырық үйден тыйым.
Ер жігіттің екі сөйлегені — өлгені.
Алтау ала болса, ауыздағы кетеді; төртеу түгел болса, төбедегі келеді.
Жеті рет өлшеп, бір рет кес.
Қырық кісі бір жақ, қыңыр кісі бір жақ.
Жеті атасын білген ер, жеті жұрттың қамын жер.

Ескерту: Кейбір мақал-мәтелдер нұсқалары аймақтық қолданысқа қарай әртүрлі берілуі мүмкін.

3-тапсырма

Қызықты сөздер

Төмендегі сөздерден сан атауларын тауып, олардың жасалу жолын түсіндір.

Түбір Тү + 1 Кекіл Күшік Төртпақ Дербес Балтыр Жетік Сегізкөз Тоғызқұмалақ Қонақ

4-тапсырма

Жұмбақтарды шеш

Жүз төрт түйме, он бір ине — есепшот.
Елу тісті, екі қолды — ара.
Тоғыз белбеу, қос жібек, екі мұрын, бір шүмек — домбыра.
Бір ағашта 12 ұя, әр ұяда 30 жұмыртқа — 12 ай, 30 күн.
11 түйе, 5 жылқы, 2 сиыр, 5 ешкі, 2 қоян, 3 түлкі. Таба алмасаң, бол күлкі — 28.
Бес ін. Бес іннің аузында бір ін — қолғап.

IV. «Поэзия минуты» (Абай өлеңдері бойынша)

Тапсырма

Абайдың «Қыс» өлеңінен берілген шумақтан сан есімдерді тап:

Бұлттай қасы жауып екі көзін,
Басын сіліксе, қар жауып мазаңды алды.
Борандай бұрқ-сарқ етіп долданғанда,
Алты қанат ақ орда үй шайқалды.

Қосымша сұрақ: Абай қай өлеңінде «5» саны арқылы көп мағына, тағылым, өнеге айтады?

«5 асыл іс» және «5 дұшпан» ұғымдарын жазып, талда.

V. Сөзжұмбақ

Сөзжұмбақты шешу арқылы сан есім туралы ұғымдарды бекіту.

VI. Қорытындылау

Сан есім — зат есім «ағайынның бірі». Ол заттың санын толық білдіреді және мағыналық жағынан: есептік, реттік, жинақтық, бөлшектік, топтау, болжалдық түрлерге бөлінеді.

VII. Үй тапсырмасы

Берілген жас мөлшерлері бойынша әр мүшелді «бірінші», «екінші» деп анықтап, сандарды сөзбен жазып кел.

№	Жас	Сипаттама	Мүшел (анықтау)
1	25	Жігіттік шақ	__________
2	61	Орта жас	__________
3	73	Қарттық	__________
4	37	Ақыл тоқтату	__________
5	97	Қалжырай	__________
6	109	Шөпшек сүю	__________
7	49	Орта жас	__________
8	121	Немене сүю	__________
9	13	Ер жете бастау	__________
10	85	Кәрілік	__________