Қазақша рефераттар

Африкадағы табиғат зоналары

Африка: нені білу және нені меңгеру керек

Бұл материал Африка материгін оқуда негізгі ұғымдарды жүйелеуге көмектеседі: физикалық-географиялық орнының табиғатқа әсері, картадан маңызды нысандарды табу, жер бедері мен климаттық белдеулердің ерекшеліктерін түсіндіру, өзендер мен табиғат зоналарының таралу заңдылықтарын анықтау, сондай-ақ ірі мемлекеттерді астаналарымен бірге көрсету.

Нені білу керек

  • Физикалық-географиялық орнының табиғатқа әсерін.
  • Картадан: Гибралтар бұғазы, Суэц каналы, Гвинея шығанағы, Сомали түбегі, Мадагаскар аралының орнын.
  • Жер бедерінің ерекшелігін, климаттық белдеулер мен өзендердің таралуын.
  • Табиғат зоналарының өзгеруін және ірі мемлекеттердің орналасуын.

Нені меңгеру керек

  • Картадан негізгі географиялық объектілерді көрсете алу.
  • Мемлекеттерді астаналарымен бірге көрсету.

Кіріспе бөлім: 1-сабақ — Африка

Географиялық орны

Аумағы: шамамен 30 млн км².

Шеткі нүктелері:

  • Солтүстігі — Бен-Секка мүйісі
  • Оңтүстігі — Игольный мүйісі
  • Батысы — Альмади мүйісі
  • Шығысы — Рас-Хафун мүйісі

Экватор материктің дәл ортасына жуық бөлігін кесіп өтеді. Африка жағалауларын екі мұхиттың сулары шайып жатыр.

Жер бедері және пайдалы қазбалары

Материк негізінен ежелгі платформа үстінде орналасқан, сондықтан аса биік тау жоталары кең таралмаған.

Солтүстігінде жас тау жүйесі — Атлас орналасқан.

Ең биік нүкте

Килиманджаро жанартауы — 5895 м

Ең төмен жер

Ассаль көлі — −153 м

Ежелгі қатпарлы аймақтарда қара және түсті металдар жиі кездеседі. Сондай-ақ тас көмір, мұнай, газ қорлары бар.

Климаты

Африка — Жер шарындағы ең ыстық материктердің бірі.

  • Орташа температура: шамамен +8°C
  • Ең жоғары температура: +58°C
  • Жауын-шашын: шөлдерде 0–2000 мм; экватор маңында кей жерлерде 10 000 мм-ге дейін

Ішкі сулары

  • Ең ұзын өзен: Ніл (Кагера саласымен 6671 км)
  • Суы ең мол өзендердің бірі: Конго
  • Замбези өзенінде Виктория сарқырамасы орналасқан.

Табиғат зоналары

Мәңгі жасыл экваторлық ормандар

Ауыспалы-ылғалды ормандар

Саванна және сирек орман

Шөлейт және шөл

Субтропиктік қылқан жапырақты ормандар

Биіктік белдеулер

Халқы

Материкте әртүрлі нәсілдік-этникалық топтар таралған. Солтүстік және Оңтүстік Африкада еуропалық тектес халық топтары кездеседі; экваторлық аймақтарда тутси, пигмейлер сияқты халықтар өмір сүреді.

Өздік жұмыс тапсырмалары

Тапсырмалар

  1. 1Африканың негізгі құрылымын атаңдар.
  2. 2Климатының ерекшелігін сипаттаңдар.
  3. 3Африканың негізгі өзен жүйелерін атаңдар. Олар қай мұхит алаптарына жатады?
  4. 4Африкадағы табиғат зоналарын атаңдар.
  5. 5Неліктен табиғат зоналары өзгеріске ұшырайды?
  6. 6Африка қандай ірі аудандарға бөлінеді?

Жауаптар (қысқаша)

  • 1. Африка ежелгі платформада орналасқан.
  • 2. Климаты өте ыстық; материктің орталық бөлігі арқылы экватор өтеді; әлемдегі ең ірі шөл — Сахара осы материкте.
  • 3. Конго, Ніл, Нигер өзендері Атлант және Үнді мұхиттары алаптарына жатады.
  • 4. Саванна және сирек орман, экваторлық мәңгі жасыл ормандар, шөл мен шөлейт, қылқан жапырақты ормандар зоналары.
  • 5. Антропогендік ықпал және шөлдену үдерісінің күшеюі табиғат зоналарының өзгеруіне әсер етеді.
  • 6. Батыс, Орталық, Шығыс және Оңтүстік Африка аудандарына бөлінеді.

Сөйлесу бөлімі: 2-сабақ — сарамандық жұмыс

Тапсырмалар

  1. 1Градус торы бойынша материктің орналасуын анықтау.
  2. 2Материктің басқа географиялық объектілерге қатысты орнын сипаттау.

Жауап (нұсқа)

Экватор Африканы ортасынан кесіп өтеді, сондықтан материк Солтүстік және Оңтүстік жарты шарларда орналасқан. Бастапқы меридиан батыс бөлігін кесіп өтеді, ал аумағының басым бөлігі Шығыс жарты шарда.

Географиялық орны және шектесуі:

  • Еуразияға өте жақын; Суэц каналы арқылы бөлінеді.
  • Солтүстігінде Жерорта теңізі арқылы Еуропамен жалғасады; Гибралтар бұғазы маңы — ең тар тұстардың бірі.
  • Батысында Атлант мұхиты, шығысында Үнді мұхиты және Қызыл теңіз сулары шектейді.
  • Жағалауы салыстырмалы түрде аз тілімденген.

Қорытынды және үй тапсырмасы

Үйге: §20 және §24 оқу.

3-сабақ — кескін картамен жұмыс

Негізгі тапсырмалар

  • Кескін картаға шеткі нүктелерді түсіріп, географиялық координаталарын анықтау.
  • Жер бедері мен пайдалы қазбаларды картаға түсіру.

Деңгейлік тапсырмалар: III деңгей

1) Жер қыртысы түрлері қандай?

Жауап: Тігінен және көлденең түрлері.

Деңгейлік тапсырмалар: II деңгей

1) Африкада жер бедерінің қандай түрлері кездеседі?

Жауап: Жер бедері негізінен жазық; өте биік таулар кең таралмаған.

Деңгейлік тапсырмалар: I деңгей

Сұрақ: Африка платформасының шығысында қозғалыс күшейсе, қандай өзгерістер болуы мүмкін? Өз ойыңды айт.

Жауап (нұсқа): Мұхиттық платформалар иініне кіруі мүмкін.

III деңгей: экваторлық климаттық белдеуді сипаттау

  1. 1Орналасуы
  2. 2Ауа массалары
  3. 3Температурасы
  4. 4Жауын-шашын

Жауап:

  • Орталық бөлігінде орналасқан.
  • Экваторлық теңіздік ауа массалары басым.
  • Жыл бойы температура айтарлықтай өзгермейді.
  • Жауын-шашын өте мол: кей жерлерде 10 000 мм-ге дейін.

II деңгей: климаттық картамен жұмыс (жоспар)

  1. AТерриториясының аумағы
  2. BМасштабы
  3. CКартада не көрсетілген?
  4. DЕң жоғары және ең төмен температура қай жерде?
  5. EЖауын-шашын ең көп және ең аз түсетін аумақтар

Жауап (нұсқа):

  • A) Материктің орталық бөлігінде.
  • B) 1:35 000 000.
  • C) Температура, жауын-шашын, жел бағыты.
  • D) Ассаль көлі маңы — +58°C; ең төмен мән ретінде −9°C (Ганзи) көрсетіледі.
  • E) Экватор бойында 10 000 мм-ге дейін; Сахарада 1 мм-ден де аз болуы мүмкін.