Бесінші аялдаманың қорытындысын шығару
Ойнайық та, ойлайық! — білгірлер әлеміне саяхат
Мақсаты
- Оқушылардың білім, білік, дағдыларын байқау.
- Ойлау қабілетін, тапқырлығын арттыру, оқуға ынтасын күшейту.
- Дүниетанымын кеңейту, сөздік қорын молайту, қосымша ізденіске баулу.
- Туған елін, жерін сүюге, елжандылыққа тәрбиелеу.
Ойын логикасы
Оқушылар қиялдағы «Білгірлер әлеміне» саяхат жасайды. Планетаға «кіру» үшін әр аялдамада жұмбақ, сұрақ, тапсырмалар орындалады. Жұмыстар командалық форматта өтіп, ұпай смайлик арқылы жиналады.
Ойын басында оқушылар парталарындағы қиындылардан топ атауын құрастырады: «Ойшылдар», «Тапқырлар», «Алғырлар».
І. Ұйымдастыру кезеңі
Мұғалім балаларды бүгінгі саяхаттың бағытымен таныстырады: «Білгірлер әлеміне» ойша сапар. Әңгіме-сұрақ арқылы оқушылардың қызығушылығы оятылады: олар білетін әлемдер/планеталар туралы ой бөліседі.
Мұғалім ойынның шарты мен бағалау жүйесін түсіндіреді: әр аялдама тапсырмасы орындалған сайын топтарға смайлик-ұпай беріледі.
Музыкалық кіріспе
Оқушылар «Дос болайық бәріміз» әнін орындайды.
ІІ. Негізгі бөлім: аялдамалар
Ойын бірнеше аялдамадан тұрады. Әр аялдама — білімді нақтылайтын, жылдам ойлауды және зейінді талап ететін шағын «сынақ».
1) «Сиқырлы сөйлем» аялдамасы
Сұрақ-жауапЭкранда сөйлемдер беріледі. Тапсырма: сөйлем қай мәтіннен алынғанын және мәтін атауын айту. Егер авторын да атаса, қосымша 1 ұпай беріледі.
«Ыстық қой, шіркін, туған жер! Кім сүймесін өз жерін? Сүймесе зердесіз сүймес...»
Жауабы: Ж. Аймауытов — «Қартқожаның туған жері»
«... дүниедегі ең бір жақсы мекен, жайлы қоныс — әркімнің өз мекені, өз жері екен»
Жауабы: Сәкен Жүнісов — «Кімнің мекені жақсы?»
«Бір мезгілде Керімнің іші бүріп ауыра бастапты»
Жауабы: Ыбырай Алтынсарин — «Салақтық»
«... балалармен асық ойнап жүрсем, бір ұп-ұзын сары кісі аттан түсіп, шылбырын ағашқа байлап жатыр екен»
Жауабы: Қабдеш Жұмаділов — «Ұзынсары»
«Кейде әжесі шаршап, айтпай қойса, өз шешесіне жабысатын»
Жауабы: Мұхтар Әуезов — «Бала Абай»
«— Шырағым, ер жетерсің. Ер жетсең, сірә, не етерсің?»
Жауабы: Мұхтар Әуезов — «Бала Абай мен Барлас ақын»
Аялдама соңында қорытынды жасалып, топтардың жинаған смайлик-ұпайлары тіркеледі.
2) «Шытырман ертегілер» аялдамасы
Көрініс/үзіндіЭкраннан ертегілерден үзінділер көрсетіледі. Тапсырма: ертегінің атын табу. Ойынды ұпайы аз топ бастап, қалғандары кезекпен жалғастырады.
Қорытынды және сергіту
Аялдама қорытындыланып, қысқа сергіту сәті ұйымдастырылады.
3) «Зейін» аялдамасы
БейнематериалБейнетаспадағы сюжет бойынша оқушылар қандай ағаш түрлері айтылғанын анықтайды және сол ағаштар туралы білетінін ортаға салады. Тапсырманы орындауға 3 минут беріледі.
Соңында үшінші аялдаманың қорытындысы жасалып, ұпайлар жаңартылады.
4) «Аукцион» аялдамасы
Стратегия + білімОқушылар ана тілі пәнінен өткен шығармаларды өз білімдерімен «сатып алады». Экраннан шығарманың 2 сөзі көрсетіледі. Егер табылмаса, келесі топ: «Біз 3 сөз бойынша табамыз», — деп жалғастырады. Сөз саны аз болған сайын ұпай көп беріледі. Авторын айтса, қосымша 1 ұпай қосылады.
«Саған білім жемісін оқулығың береді. Талай адам сол үшін маңдай терін төгеді.»
Жауабы: Несіпбек Айтұлы — «Оқулық»
«Сұр бұлт түсі суық қаптайды аспан, Күз болып, дымқыл тұман жерді басқан...»
Жауабы: Абай Құнанбаев — «Күз»
«— Кім жомарт? — Батыр жомарт — халық үшін жанын берген! ...»
Жауабы: Мұзафар Әлімбаев — «Кім жомарт? Не жомарт?»
«Ғылым таппай мақтанба, Орын таппай баптанба...»
Жауабы: Абай Құнанбаев — «Ғылым таппай мақтанба»
«Мен оның түнін сүйем, күнін сүйем, Ағынды өзен, асқар тау, гүлін сүйем...»
Жауабы: Мұқағали Мақатаев — «Отан туралы»
«Бәйтеректің басына сен шықтың ба? Сарыарқаның саф ауасын жұттың ба?...»
Жауабы: Күләш Ахметова — «Бәйтерек»
«Туған тілім — бабам тілі — өз тілім! Туған тілім — анам тілі — өз тілім!...»
Жауабы: Дихан Әбілев — «Туған тілім»
«Кім үлкенді тыңдаса, Кім үлкенді сыйласа, Үлкен болған кезінде, Сыйлы болмақ өзі де.»
Жауабы: Сырбай Мәуленов — «Ата ақылы»
«Жылылықтан жаралған құшағы оның — таң мекен. Менің айдай анамнан асқан сұлу бар ма екен?»
Жауабы: Фариза Оңғарсынова — «Жылу»
Аялдама соңында аукцион нәтижесі шығарылады: тапқырлық, жылдамдық және авторды дұрыс атау — қосымша ұпайдың көзі.
5) «Оймақтай ой» аялдамасы
Сөз құрастыруБерілген әріптерді біріктіру арқылы «Мейірімділік» сөзін құрастыру керек. Дұрыс жауап көрсетіліп, нәтижесі бойынша ұпай беріледі.
Бұл аялдама оқушыларға негізгі ойды түйіндеуді еске салады: білімнің өзегі — мейірім, сыйластық және ынтымақ.
ІІІ. Қорытынды
Әр топтың жинаған ұпай саны есептеледі. Оқушылардың білімі мен белсенділігі ұпайына қарай бағаланып, нәтижелер жарияланады.
Қорытынды ән
«Дос болайық бәріміз» әні қайта орындалады.
ІV. Кері байланыс
Оқушылар «Сыныптан тыс іс-шарадан мен не білдім?» деген сұраққа жауаптарын стикерге жазып, тақтаға іледі. Бұл кезең оқушының өзіндік ой қорытуын, рефлексиясын және келесі ізденіске мотивациясын күшейтеді.
Не ұнады?
Аялдамалардың ішінде ең қызықтысы қайсы болды?
Не үйрендім?
Қай мәтін/өлең есіңде қалды және неге?
Келесі қадам
Қай авторды немесе шығарманы қосымша оқығың келеді?