Нәрселердің сызбаларына сәйкес келетін қима кескіндерін табыңдар
Сабақтың тақырыбы
Қарапайым тіліктерді орындау және белгілеу (Сызу пәні, 9-сынып).
Мақсат
- Ойлы және сыни оқу дағдыларын дамыту; қарапайым тілік пен қиманы орындай білуге үйрету.
- Шығармашылық қабілеттерін дамытуға жағдай жасау; білімін толықтыру.
- Топтық қарым-қатынасты қалыптастыру; ұйымшылдыққа, ұқыптылыққа, шыдамдылыққа тәрбиелеу.
Күтілетін нәтиже
- Ақыл-ой белсенділігі мен шығармашылығы дамиды.
- Бір-бірінің ойына еркін пікір қосады және бағалай алады.
- Тыңдай білу, ынтымақтастық және өзара қарым-қатынас дағдылары қалыптасады.
Әдістер
Сабақтың құрылымы
1) Ұйымдастыру кезеңі
Оқушылар штрихтау және белгілеу суреттері бойынша топтарға бөлінеді. Әр топ шеңбер құрып, басқа топтарға жылы лебізін білдіреді.
2) Үй тапсырмасын тексеру
Тақтамен жұмыс және «Кім білгір?» ойыны арқылы өткен тақырыптар қайталанып, қима туралы негізгі білім еске түсіріледі.
Қайталау сұрақтары
- 1 Проекцияның неше түрі бар?
- 2 Қиманың сызбада неше түрі қолданылады? Олар қандай?
- 3 Проекциялаушы жазықтықтарды атаңдар.
- 4 Нәрселердің сызбаларына сәйкес келетін қима кескіндерін табыңдар.
3) Өтілгенді пысықтау: қима ұғымы
Анықтама
Қима — детальді жазықтықпен ойша қиғаннан алынған фигураның кескіні.
Нені көрсетеді?
Қимада деталь ойша кесіледі де, тек қиюшы жазықтықта жатқан бөлігі ғана кескінделеді. Жазықтықтың арғы және бергі жағындағы бөліктері көрсетілмейді.
Неге қолданылады?
Қима сызбаны оқуды жеңілдетеді: заттың пішінін түсінуге көмектеседі, көріністер санын және сызбаны орындау уақытын қысқартады.
4) Жаңа тақырып: тілік туралы түсінік
Тілік — бір немесе бірнеше жазықтықпен ойша қиылған заттың (тетікбөлшектің) кескіні. Затты ойша қию тек тілікке қатысты: бұл әрекет заттың басқа кескіндерін өзгертпейді.
Тілікте қиюшы жазықтықтың өзіндегі қима фигурасы да, оның ар жағында орналасқан элементтер де кескінделіп көрсетіледі. Егер заттың құрылымын түсіну үшін қиюшы жазықтықтың ар жағындағының бәрін көрсету қажет болмаса, артық бөліктерді көрсетпеуге болады.
Штрихтау
Қиюшы жазықтықта жатқан бөлік (қима) тілікте шартты түрде штрихталып көрсетіледі. Материалдардың графикалық белгіленуі МЕСТ 2.306–68 талаптарына сай алынады.
Қиюшы жазықтықтың белгіленуі
Қиюшы жазықтықтың орны сызбада қима сызығымен белгіленеді: ол жуан үзік сызықпен көрсетіледі. Жазықтықтар өзара қиылысса, қиылысу орны да жуан үзік сызықпен белгіленеді.
Әріптік белгі (мысалы: A–A)
Нұсқалар қима сызығының сыртқы шетінен 2–3 мм қашықтықта орналасуы тиіс. Қима сызығының басы мен соңында (қажет болса бұрылу белгілерінде де) орыс әліпбиінің бас әрпі қайталанып жазылады; мысалы: A–A.
Қарапайым тілік және оның түрлері
Қиюшы жазықтықтың санына қарай тіліктер топтарға бөлінеді. Тек бір қиюшы жазықтықтың көмегімен алынған тілік қарапайым тілік деп аталады. Тілік нәрсенің ішкі құрылысын сызбада анық әрі түсінікті көрсетуге мүмкіндік береді.
Горизонталь тілік
Горизонталь проекциялар жазықтығына параллель қиюшы жазықтық арқылы алынады.
Вертикаль тілік
Қиюшы жазықтық горизонталь проекциялар жазықтығына перпендикуляр орналасады. Ол фронталь және профиль тілік болып бөлінеді.
Көлбеу тілік
Қиюшы жазықтық горизонталь проекциялар жазықтығына белгілі бір бұрыш жасап орналасса, мұндай тілік көлбеу тілік деп аталады.
5) Бекіту: топтық тапсырмалар
«Кім тапқыр?» бөлімінде әр топқа тақырып бойынша тапсырмалар беріледі. Оқушылар жұппен және топпен бірлесе отырып, А3 форматында жұмысты талапқа сай орындайды және қорғап шығады.
Бағалау
Топтық бағалауӘр топ берілген геометриялық денелерді толықтыру арқылы өзара бағалау жүргізеді.
6) Қорытынды: жылдам сұрақтар және жеке жұмыс
«Кім жылдам?» ойыны арқылы оқушылардың зейіні мен түсінігі тексеріледі.
Ортақ сұрақ
Қандай тіліктер қарапайым тіліктерге жатады?
Топпен орындау
Үш жазықтықты ойша қолдана отырып, қарапайым тіліктерді орындау бойынша тапсырмалар орындалады (әр топпен жекелей).
Жеке тапсырма
Дәптерде жеке тапсырма орындау арқылы білім деңгейі тексеріледі.
7) Үй тапсырмасы
A4 форматында 155-суретте берілген тапсырма бойынша көлбеу тілікті алу және орындау.
8) Рефлексия және сабақтың аяқталуы
Ой толғау
«Бүгінгі сабақ саған ұнады ма?» Оқушыларға парақ қағаз таратылып, әр топ өз ойымен бөліседі.
«Біз не үйрендік?»
Әр оқушы стикерге бір сөйлеммен сұрағын немесе ұсынысын жазады. Сабақ соңында көңіл күйін белгілеу үшін смайлик арқылы кері байланыс береді.
Соңында сыныптағы жұмыс орындары жинақталып, оқу құралдары ретке келтіріледі.