Сынып оқушыларын түгендеу

Сабақтың мақсаты (9-сынып)

Білімдік мақсаттар

Энергия туралы түсінікті тереңдету.
Күй ұғымын қалыптастыру және күй параметрлерімен таныстыру.
Механикалық энергия және оның түрлеріне анықтама беру.
Энергияны сипаттайтын өрнектерді және олардың шамаларын анықтау.

Дамытушылық және тәрбиелік мақсаттар

Теориялық білімді практикада қолдану дағдыларын және шығармашылық қабілеттерін дамыту.
Тақырыпқа қатысты терминдерді ағылшын тілінде қолдануға дағдыландыру.
Ойлау қабілетін дамыту, өз ойын толық жеткізуге және дәлелдеуге үйрету.
Тиянақтылыққа тәрбиелеу, ғылыми дүниетанымды кеңейту, өз бетінше ізденуге ынталандыру.
Алған білімді өмірде қолдануға, еңбекке баулуға және ғылымға қызығушылықты арттыруға бағыттау.

Күтілетін нәтиже

Оқу жетістіктері

Теорияны тәжірибемен ұштастырады, салыстырады және сараптайды.
Білімін жинақтап, есептер шығарады.

Дағдылар және тәртіп

Жұппен және жеке жұмыс істей алады.
Топ ережесін сақтайды, уақытты тиімді қолданады.
Тапсырмаларды орындауда ұқыптылық пен шеберлік танытады.

Негізгі идеялар: энергия және күй

Энергия

Энергия — дененің күйін сипаттайтын физикалық, скалярлық шама. Мысалы, адамның күйін сипаттағанда қан қысымы, температура сияқты көрсеткіштер арқылы белгілі бір уақыт мезетіндегі жалпы жағдайын айқындаймыз.

Өлшем бірлігі: Джоуль (Дж)

Күй және күй параметрлері

Күй — дененің берілген уақыт мезетіндегі жағдайы. Механикада дененің механикалық күйін сипаттау үшін:

Дененің (нүктенің) берілген сәттегі орнын көрсету (координаталар).
Дененің қалай қозғалатынын сипаттау (жылдамдық).

Координаталар мен жылдамдық — күй параметрлері.

Механикалық энергия

Механикалық энергия — дененің механикалық жұмыс істей алу қабілеті. Ол дененің механикалық күйін сипаттайтын шама ретінде қарастырылады.

Негізгі түрлері: кинетикалық және потенциалдық энергия.

Механикалық энергияның түрлері

Кинетикалық энергия

Кинетикалық энергия — қозғалып келе жатқан дененің энергиясы. Мысалы: ұшқан құс, атылған оқ, соққан жел кинетикалық энергияға ие.

Формула

E_k = ½mv²

Потенциалдық энергия

Потенциалдық энергия — денелердің өзара әрекеттесуіне немесе дене бөлшектерінің өзара орналасуына байланысты энергия. Мысалы: бөгетке жиналған су, керілген садақ, сығылған немесе созылған серіппе.

Ауырлық күшінің өрісіндегі

E_p = mgh

Серпімділік энергиясы

E_p = ½kx²

Толық энергия және энергияның сақталу заңы

Потенциалдық және кинетикалық энергиялардың қосындысы толық механикалық энергияны береді.

Теңдеу

E_толық = E_p + E_k = const

Сабақтың құрылымы (уақытпен)

I. Ұйымдастыру (2 минут)

Сәлемдесу және жағымды психологиялық ахуал қалыптастыру (үш тілде амандасу).
Оқушыларды түгендеу.
Топқа бөлу (сурет қиындылары бойынша): EXPO, жел, күн энергиялары.
Бағалау парағымен таныстыру: әр тапсырма үшін ұпай жинақталып, сабақ соңында сол ұпай бойынша бағаланады.

II. Үй тапсырмасын тексеру (3 минут)

Сәйкестендіру кестесін толтыру.
«Ойлар, ұғымдар, идеялар себеті» әдісі: «Энергия» ұғымына қатысты сөздерді стикерге жазып, сыныппен бірге 25 сөзге дейін толықтыру (Тәуелсіздіктің 25 жылдығына арнау).
Қосымша мәліметтер мен слайдтар арқылы толықтыру.

Жаңа сабаққа кіріспе ой

Сабақтың тақырыбы, мақсаты және негізгі идеясы мына оймен түйінделеді:

«Біз энергияның баламалы түрлерін өндіруді дамытуға, Күн мен желдің энергиясын пайдаланатын технологияларды белсенді енгізуге тиіспіз».

III. Жеке жұмыс (3 минут)

INSERT әдісі арқылы мәтінмен жұмыс жүргізіледі: оқушылар ақпаратты талдап, белгілеу жүйесі арқылы түсінгенін, жаңа деректерді және сұрақтарын ажыратады.