Қазақша рефераттар

Алгоритм құруға үйрету

Алгоритм ұғымы және сабақтың мақсаты

Бұл тақырыпта алгоритмнің негізгі типтері қарастырылады: сызықтық, тармақталған және қайталау (циклдік) алгоритмдері.

Білімділік

Алгоритм командаларының түрлерімен және құрылымымен таныстыру, алгоритм құруға үйрету.

Дамытушылық

Оқушылардың ой-өрісін, логикалық ойлауын әрі қарай дамыту.

Тәрбиелік

Алгоритм құруда ұқыптылыққа және өз бетінше еңбектенуге тәрбиелеу.

«Алгоритм» сөзінің шығу тегі

«Алгоритм» атауы IX ғасырдағы атақты араб математигі Әбу Жафар Мұхаммед ибн Мұса әл-Хорезми есімінің латынша жазылуынан — Algorithmi — шыққан.

Алгоритм дегеніміз не?

Алгоритм — орындаушының белгілі бір мақсатқа жету үшін әрекеттерді рет-ретімен орындауы.

Күнделікті өмірден мысалдар

Ағаш отырғызу алгоритмі

  1. Күрек пен көшетті ал.
  2. Шұңқырды қаз.
  3. Көшетті шұңқырға сал.
  4. Су сепкішті алып, көшетті суарып отырғыз.
  5. Шұңқырды топырақпен толтыр.
  6. Күрек пен су сепкішті орнына қой.

Студент болу қадамдары

  1. Орта мектепті бітіріп, аттестат алу.
  2. Ұлттық бірыңғай тестілеуден өту.
  3. Тест қорытындысы бойынша жинаған балл көрсетілген құжаттарды конкурсқа тапсыру.
  4. Конкурстан өту.

Алгоритмнің негізгі қасиеттері

  • Айқындылығы және анықтылығы

    Әр қадам нақты, түсінікті түрде беріледі.

  • Үзіктілігі

    Әрекеттер қадам-қадамға бөлінеді.

  • Нәтижелілігі

    Орындалған соң нақты нәтиже береді.

  • Жалпыламалығы

    Ұқсас есептердің белгілі бір тобына қолданылады.

Алгоритм құрылымы: негізгі 3 тип

Сызықтық алгоритм

Әрекеттердің тізбектей орындалуын сипаттайды.

Мысал (үй тапсырмасын орындау):

  1. Күнделікті алу.
  2. Тиісті бетін ашу.
  3. Үй тапсырмасын анықтау.
  4. Үй тапсырмасын орындау.
  5. Күнделікті орнына қою.

Тармақталған алгоритм

Логикалық шарт тексеріледі: шарт орындалса — бір тармақ, орындалмаса — екінші тармақ орындалады.

Жалпы түрі:

Егер шарт орындалса — 1-серия,
әйтпесе — 2-серия.
Бітті.

Циклдік (қайталау) алгоритм

Белгілі бір әрекеттер тізбегі бірнеше рет қайталанады.

Мысал идеясы:

Бірнеше пән бойынша тапсырмаларды кезекпен орындау (әр пәнге бірдей қадамдар қайталанады).

Алгоритмді жазу тәсілдері

  1. Табиғи тілде жазу.
  2. Арнайы түйінді сөздер мен терминдер арқылы жазу (қарапайым алгоритмдік тілдер).
  3. Блок-схема түрінде көрсету.
  4. Программалау тілінде жазу.

Тәжірибелік тапсырмалар

Тапсырма №1 (топтық жұмыс)

  • I топ (Монитор): тармақталған алгоритмге мысал келтіру.
  • II топ (Пернетақта): циклдік алгоритмге мысал келтіру.
  • III топ (Жүйелік блок): сызықтық алгоритмге мысал келтіру.

Тапсырма №2 (блок-схема құру)

  • I топ (Монитор): A және B сандары берілсін. Екі санның үлкенін табудың программасы мен блок-схемасын құру.
  • II топ (Пернетақта): 5-тен 1-ге дейінгі сандардың қосындысын есептейтін блок-схема құру.
  • III топ (Жүйелік блок): екі санның қосындысын табатын блок-схема құру.

Паскаль тілі туралы қысқаша мәлімет

Паскаль тілін 1968–1971 жылдары Швейцарияда профессор Никлаус Вирт оқып-үйренуге қолайлы программалау тілі ретінде ұсынған. Қарапайымдылығы мен тиімділігі арқасында бұл тіл әлемге тез таралды.

Паскаль тілінде жазылған программа компьютерде орындалмас бұрын алдымен трансляцияланады (машина тіліне аударылады), одан кейін объектік программаға түрлендіріліп, содан соң ғана орындалады.

Паскаль тілінің негізгі элементтері

Жолдық құрылым

Программа жеке-жеке жолдардан тұрады. Оларды теру және түзету мәтіндік редакторлар арқылы орындалады. Әр жолдың соңына әдетте нүктелі үтір (;) қойылады.

Программа бөліктері

Паскаль программасы үш бөліктен тұрады: тақырып, сипаттау бөлімі және операторлар бөлімі.

Құрылымдық түйінді сөздер

Кез келген программа Program сөзінен басталады. Негізгі орындалатын командалар begin сөзінен басталып, барлық операторлар жазылып болған соң end сөзімен аяқталады.

Неге сипаттау бөлімі маңызды?

Сипаттау бөлімі программадағы айнымалылар, тұрақтылар және басқа объектілердің жалпы қасиеттерін алдын ала анықтауға көмектеседі. Ал операторлар бөлімінде орындалатын іс-әрекеттер мен командалар орналасады.