Ұзынсары мәтінін мазмұндау
Сабақтың тақырыбы
Н. Қозыбаевтың «Наурыз көже» мәтіні.
Мақсаты
1) Білімдік
Наурыз мейрамының ерекшелігі туралы мағлұмат бере отырып, Наурыз көженің маңызын түсіндіру. Наурыз көженің дайындалу жолын үйрету.
2) Дамытушылық
Оқушылардың ой-өрісін, қиялын дамыту. Сөздік қорын молайту. Дүниетанымын кеңейту.
3) Тәрбиелік
Оқушыларды еңбекқорлыққа, отансүйгіштікке тәрбиелеу.
Әдіс-тәсілдер мен көрнекіліктер
Әдіс-тәсілдер
- Сұрақ-жауап
- Көрнекілік
- Түсіндіру
- Әңгімелеу
Көрнекіліктер
- Наурыз мерекесі туралы бейнематериал
- Сюжетті суреттер
- Нақыл сөздер
Сабақ түрі: аралас сабақ.
Сабақ барысы
I. Ұйымдастыру кезеңі
Оқушыларды ана тілі сабағына даярлау.
Назар аудару
Сыныптың тыныштығын қалыптастыру, сабаққа көңіл бөлу.
Дайындық
Құрал-жабдықтарды реттеу, дәптер мен оқулықты дайындау.
II. Үй тапсырмасын тексеру
«Ұзынсары» мәтінін мазмұндау (2 оқушыдан сұрау).
Оқушылардың мазмұндау дағдысына, сөйлеу мәдениетіне және ойды жүйелі жеткізуіне назар аударылады.
III. Өткен сабақты пысықтау
Мәтін мазмұны бойынша сұрақтар арқылы ойды нақтылау, ұлттық тағамдар туралы білімін толықтыру.
- «Ұзынсары» деген не?
- Балалардың «ұзынсары» деп күткені қонақ па?
- Мәтінде қандай тағам түрі айтылды?
- Оның қалай жасалатынын білесің бе?
- Қазақтың қандай ұлттық тағамдарын білесіңдер? (интерактивті тақтадан суреттер көрсету)
IV. Жаңа сабаққа даярлық
Көктем мезгілі мен Наурыз айының ерекшелігін еске түсіріп, мерекенің мазмұнын бейнематериал арқылы ашу.
Бағдарлаушы сұрақтар
- Қазір қай мезгіл? (көктем)
- Көктемнің қай айы? (наурыз)
- Наурыз айында қандай мерекелер бар?
Бейнематериалмен жұмыс
Тақтадан Наурыз туралы бейне көрсетіледі, содан кейін көргендері бойынша талқылау жүргізіледі.
- Тақтадан не көріп тұрсыңдар?
- 22 наурыз қандай мереке?
- Адамдар қалай киінген?
Негізгі түсінік
22 наурыз — мұсылман халқының, соның ішінде қазақ халқының жаңа жылы. Бұл күні күн жылынып, табиғат оянып, жаңарады.
Наурызды «Ұлыстың ұлы күні» деп те атайды. Үлкендер мен жастар ұлттық киім киіп, ән айтылып, би биленеді, ұлттық ойындар ойналып, жарыстар өткізіледі.
Бұл күні күн мен түн теңеледі. Аңыз бойынша, Қыдыр ата ел аралайды, ал ренжіскен адамдар бір-бірімен татуласады.
Осы мерекеде дайындалатын негізгі тағам — Наурыз көже. Бүгін біз «Наурыз көже» мәтінімен танысамыз.
Дәптерлеріңді ашып, бүгінгі күнді және тақырыпты жазыңдар.
V. Жаңа сабақты түсіндіру
Мәтін авторымен танысу, мәтінді тыңдау және оқушылардың өздігінен оқуы арқылы мазмұнын ашу.
А) Автор туралы
Бұл әңгімені белгілі жазушы Нұрқасым Қозыбаев жазған. (Автор туралы қысқаша таныстыру жұмысы жүргізіледі.)
Ә) Оқушымен жұмыс
- Мұғалім мәтінді мәнерлеп оқиды.
- Мазмұны талданып, түсіндіріледі.
- Мәтінді оқушылар кезектесіп оқиды.
Сөздік жұмысы
- Уыз
- Жаңа бұзаулаған сиырдың алғашқы сүті.
Сергіту сәті
Қысқа қимыл-қозғалыс жаттығулары орындалады.
VI. Жаңа сабақты бекіту
Наурыз көжеге қосылатын тағам түрлерін еске түсіріп, жазу жұмысы арқылы бекіту.
Наурыз көже құрамына кіретін тағамдар
- Ет
- Құрт
- Қамыр
- Бидай
- Сүт
- Тұз
- Бұршақ
VII. Қорытынды
Мерекенің мәнін жинақтау, дәстүрге құрмет сезімін бекіту, ізгі тілектер айту.
А) Қорытынды сұрақтар
- 22 наурыз қандай күн? Оны кімдер тойлайды?
- Табиғат қандай күйге енеді?
- Наурызда дайындалатын басты ас қалай аталады?
- Оны пісірудің мақсаты қандай?
Қазақ халқының ұлттық салт-дәстүрлері мен ұлттық ойындарын әрдайым құрметтеп, сақтай білу керек.
Ә) «Орамал тастамақ» ойыны
Ойын арқылы оқушылар бір-біріне Наурыз мерекесіне арналған жақсы тілектер айтады.
Б) Бата беру
Оқушылардың бірі Наурызға қатысты ізгі тілектердің бірі — бата береді.
VIII. Үй тапсырмасы
«Наурыз көже» мәтінін мазмұндап келу.
IX. Бағалау
Оқушылардың сабаққа қатысуы, мәтінді оқу мәнері, жауаптарының толықтығы және жазба жұмысының орындалуына қарай бағаланады.
Негізгі идея
Наурыз — жаңару мен бірліктің мерекесі, ал Наурыз көже — береке мен молшылықтың нышаны.
Оқу дағдысы
Тыңдау, түсіну, мазмұндау және сөздікпен жұмыс жасау арқылы мәтінмен жұмыс тереңдетіледі.
Тәрбиелік өзек
Ұлттық салт-дәстүрді құрметтеу, татуласу, жақсы тілек айту мәдениетін қалыптастыру.