Көмекші сөз таптары
Мақсаттар
Білімділік
- Тәуелсіз еліміздің айрықша белгісі — теңгемен тереңірек таныстыру.
- Ақша айналымының тарихынан мағлұмат беру.
- Сөз таптары бойынша алған білімді бекіту.
Дамытушылық
- Студенттердің іскерлік және кәсіпкерлік түсінігін кеңейту.
- Ақша туралы ұғымдарын дамыту.
- Сөйлеу мәдениетін қалыптастыру.
Тәрбиелік
- Өз Отанына деген мақтаныш сезімін ояту.
Сабақтың барысы
I. Ұйымдастыру кезеңі
- 1 Сәлемдесу.
- 2 Түгендеу.
-
3
Психологиялық дайындық
Күндей жадырап, айдай арайлап,
жұлдыздай жарқырап,
судай мөлдір, таза көңілмен
бүгінгі сабағымызды бастайық.
II. Үй тапсырмасын тексеру
Сөз таптары тақырыбы бойынша сұрақтар арқылы білім тексеріледі.
1) Қазақ тілінде неше сөз табы бар?
2) Қазақ тіліндегі сөз таптары қалай жіктеледі?
3) Зат есім деген не?
4) Заттың түрін, түсін, белгісін білдіретін сөз табы қайсы?
5) «Қанша?», «Неше?» сұрақтарына жауап беретін сөз табы қайсы?
6) Етістік және оның ерекше түрлері қандай?
7) Көмекші сөз таптары қандай?
8) Күшейтпелі шырай жасайтын үстеу қандай?
9) Шылаудың түрлері қандай?
10) Еліктеу сөз деген не?
III. Негізгі бөлім: «Қонақта — Алтын теңге»
Студенттер 4 топқа бөлініп жұмыс істейді. Сабақ жұмбақпен басталады:
Әлемнің тынысы,
байлықтың белгісі —
ол не? (Ақша, теңге)
Бұл сабақ дәстүрлі форматтан өзгеше ұйымдастырылады: 15 қараша — Ұлттық валюта күніне орай ұлттық символымыздың бірі — теңгені «қонақ» ретінде төрге шығарып, білімімізді көрсету мақсат етіледі. Әр дұрыс жауап үшін «банкнот» түріндегі ұпай беріледі. Сабақ соңында ең көп банкнот жинаған студент пен топ анықталады.
Сюжеттік кіріспе: кәсіпкер көзімен ойлау
Қазақстан — қарқынды дамып, біртіндеп байып келе жатқан тәуелсіз ел. Ал табысқа жетудің басты шарты — еңбек. Бір сәт өзіңізді кәсіпкер ретінде елестетіңіз: жаңа іс ашқыңыз келеді. Сізге не керек? Әрине, қаржы. Ақшаны қайдан аласыз? Банктен. Бірақ банк кез келген адамға бірден несие бере бермейді — бірнеше кезеңнен өту қажет.
Ойын ережесі
Ақшаға «қол жеткізу» үшін 6 асудан өтеміз. Әр тапсырмадағы дұрыс жауап үшін банкнот беріледі.
1-кезең: «Ақша туралы ой» (200 теңге / 200 ұпай)
Мақсаты — шығармашылықты дамыту. Шарты: әр топ жетекшісі төмендегі шығармашылық тапсырмалардың бірін таңдап, жауаптарын оқиды.
1) «Үш сөз»
Күн, ақша, көлік.
2) «5 жолды өлең» — «Теңге»
Зат есім: Теңге
Сын есім: құнды, сиқырлы
Етістік: жұмсалады, еңбекпен табылады
Сөз тіркесі: Туған елімнің айрықша белгісі
Синоним: қазына
3) «Жұмбақтар»
- Ұлы тұлғалары бар, керек құнды қағаздар. (Ақша)
- Мың теңгең болғанша, бір ақылды басың болсын.
- Айрықша белгісі, әлемнің тынысы, байлықтың белгісі. (Ақша)
200 теңге банкноты туралы қысқаша мәлімет (2006)
- Өлшемі
- 126 × 64 мм
- Басым түсі
- сарғыш-жасыл
- Бет жағы
- Тігінен орналасқан композиция. Ортасында «Астана — Бәйтерек» монументі. Қазақстан Республикасының мемлекеттік әнұраны ноталарының фрагменттері, мемлекеттік елтаңба, мемлекеттік ту, ашық алақан бейнесі және номиналдың жазбаша белгісі берілген. Сондай-ақ «ҚАЗАҚСТАН ҰЛТТЫҚ БАНКІ» атауы мен «Банкноттарды қолдан жасау заңмен қудаланады» ескертуі көрсетілген.
- Сырт жағы
- Көлбеу композиция. Қазақстан картасының контуры, көлік және коммуникация саласына қатысты сәулет нысандары, Есіл өзені арқылы көпірдегі қанатты барыс бейнесі, қорғаныс министрлігі және жайлау көріністері берілген. Орыс тіліндегі ескерту мәтіні де орналастырылған.
- Тарихы
- 200 теңгелік банкнота алғаш 1993 жылы шығарылып, 1999, 2000, 2006 жылдары қайта басылып шыққан.
2-кезең: «Тарихқа шолу» (500 теңге / 500 ұпай)
Мақсаты — ойлау қабілетін дамыту. Шарты: берілген қиындылардан сөйлемдерді тауып, мағыналы мәтін құрастыру.
Теңге тарихы (құрастырылатын мәтіннің мазмұны)
Қазақстан Республикасының ұлттық валютасы — теңге. 1993 жылғы 15 қарашада Елбасының жарлығымен теңге ел аумағындағы бірден-бір заңды төлем құралына айналды. 1993 жылғы 12 қарашада Қазақстан Республикасы Президентінің «Қазақстан Республикасының ұлттық валютасын қолданысқа енгізу туралы» жарлығы шықты. Ескі ақшаны қазақстандық теңгеге айырбастау 1993 жылғы 15 қарашада сағат 08:00-де басталып, 20 қараша күні сағат 20:00-де аяқталды.
500 теңге банкноты (2006) туралы
2006 жылғы 500 теңгелік банкнота қағаз негізде дайындалған, өлшемі — 130 × 67 мм. (Берілген мәтін осы тұста үзіледі.)
Қорытынды идея
Сабақ құрылымы ұлттық құндылықтарды (теңге — тәуелсіздіктің белгісі) және тіл білімін (сөз таптары) бір арнаға тоғыстырады: студенттер тапсырмалар арқылы білімін бекітіп қана қоймай, қаржылық сауат пен кәсіпкерлік ойлаудың бастапқы ұғымдарын да меңгереді.