Түс спектрі
Сабақтың тақырыбы: Түстер және көңіл күй
Бұл сабақта оқушылар түстердің реңктерін шығаруды меңгереді, түстерді ажырату арқылы байқағыштық қабілетін дамытады және жұмыс орнын ұқыпты ұйымдастыру дағдыларын қалыптастырады.
Сабақтың мақсаттары
- Білімділік: түстердің реңктерін шығару.
- Дамытушылық: байқағыштықты дамыту, түс реңктерін ажырату және шығару дағдысын жетілдіру.
- Тәрбиелілік: жұмыс орнын ұқыпты ұйымдастыруға тәрбиелеу.
Сабақтың форматы
- Сабақ түрі: аралас сабақ.
- Көрнекілік: түс спектрі, нюансты түстер үлгілері.
Сабақ кезеңдері
- Ұйымдастыру кезеңі
- Үй тапсырмасын тексеру
- Жаңа сабақ
- Бейнелеу жұмысы
- Қорытындылау
Ұйымдастыру және кіріспе
Сабақ басында оқушылардың дайындығы тексеріліп, жұмыс орнының дұрыс ұйымдастырылуына назар аударылады. Одан кейін үй тапсырмасы қаралып, негізгі тақырыпқа өту үшін қысқа сұрақ-жауап жүргізіледі.
Талқылауға сұрақ
Оқушылардан: «Бояулар мен түстер туралы не білесіңдер?» деп сұралады. Әрі қарай түстердің топтары жүйеленеді.
Түстердің негізгі топтары
Негізгі түстер
Қызыл, сары, көк.
Қосымша түстер
Негізгі түстерді араластыру арқылы алынады.
Салқын түстер
Көк, жасыл, күлгін, көгілдір.
Жылы түстер
Қызыл, сары, қызғылт сары, қоңыр (жылы реңктер), жасылдың жылы реңктері.
Ахромат түстер
Ақ, қара.
Хромат түстер
Ақ пен қарадан басқа барлық түстер.
Қарама-қарсы (контраст) түстер
Түс спектрінде араларында үш түс орналасатын екі түс бір-біріне қарама-қарсы, яғни контраст болып саналады. Бұл мәлімет бастауыш сыныптан беріледі және әр оқушы білуі тиіс.
Бүгінгі негізгі ұғымдар: туыс және монохромат түстер
Туыс түстер
Түс спектрінде қатар орналасатын үш түстің реңктері. Мысал ретінде келесі үйлесімдер қарастырылады: қызыл–сары, сары–жасыл, көк–жасыл, қызыл–жасыл.
Монохромат (нюансты) түс
Қанықтылығы мен ашықтығы әртүрлі болатын бір түстің бірнеше реңкі. Яғни бір түсті әртүрлі деңгейде қоюлатып немесе ашықтатып, нәзік реңк айырмашылықтарын шығару.
Проблемалық сұрақ: түс көңіл күйге әсер ете ме?
Оқушылармен бірге түрлі түсті қағаздарды көрсете отырып, түстердің эмоцияға ықпалын талдаймыз. Талқылау мына сұрақтар арқылы тереңдетіледі:
Талқылау сұрақтары
- Қандай түстер жылылық сыйлайды?
- Қандай түстер тыныштандырады?
- Қандай түстер тәбетті ашады?
- Қандай түстер көңіл күйді мұңға бөлейді?
- Қандай түстер тез шаршатады?
- Қандай түстер ойға жетелейді, қиялды оятады?
Ортақ қорытынды
Көңілді түстер
Қызыл, сары, күрең қызыл, жасыл, көк.
Көңілсіз түстер
Суық түстердің басымдығы бар үйлесімдер.
Арманшыл түстер
Жылы және суық түстердің солғын, жұмсақ реңктері.
Бейнелеу жұмысы: музыка мен түстің үндестігі
Тапсырмаға кіріспес бұрын қылқаламмен жұмыс істеу тәсілдері еске түсіріледі: дақ, кірпіш, вальс, Ван Гог тәсілі және жаңбыр. Әрі қарай музыка тыңдалып, сезім мен түсті байланыстыруға бағытталған шығармашылық жұмыс орындалады.
1-тапсырма: Vivaldi — “Storm”
Музыканы тыңдағаннан кейін сұрақ қойылады: бұл әуен қандай сезім сыйлады?
Буырқанған, алай-дүлей көңіл күйді қандай мазокпен жеткізуге болады?
Негізгі әрекет
Түстерді таңда да, алған әсеріңді қағазға түсір.
2-тапсырма: Beethoven — “Moonlight Sonata”
Музыканың сипатына сәйкес келетін бояуларды таңда: тыныштық, терең ой, жұмсақ жарық сияқты сезімдерді қандай реңктер ашады?
Негізгі әрекет
Осы шығармаға тән бояулар үндестігін бейнеле.
Бағалау және қорытынды
Оқушы жұмысы
Орындалған жұмыстар тексеріліп, түстерді таңдауы, реңктерді шығару сапасы және идеяны жеткізуі бойынша бағаланады.
Үй тапсырмасы
Дәптерге жазылған мәліметтерді қайталау және түстер топтарын еске түсіру.