Мұқағали Мақатаевтың өмірбаяны
Сабақтың тақырыбы
Мұқағали – мәңгілік ғұмыр.
Сабақтың мақсаты
Ғасырлар тоғысында “ғасыр ақыны” атанған Мұқағали Мақатаевтың ақындық талантын шәкірт жүрегіне ұялату, сол арқылы поэзия әлеміне және жалпы сөз өнеріне деген сүйіспеншілікті берік қалыптастыру.
Дамытушылық мақсаты
Оқушының сөз мәдениетін дұрыс меңгерту, жырларды мәнерлеп оқуға баулу; өлеңді өміріне серік еткен ақынға еліктеп, ақынжанды болып өсуіне жол ашу; рухани танымын кеңейту.
Тәрбиелік мақсаты
Туған халқының талантты ақынына, әдебиетіне, туған еліне деген сүйіспеншілік сезімін оятып, адамгершілікке тәрбиелеу.
Сабақтың түрі
Зерттеу шеберханасы.
Көрнекілігі
Интерактивті тақта, ақынның суреті, өмірбаяны мен естеліктері қамтылған слайдтар.
Пәнаралық байланыс
Тарих, бейнелеу өнері, музыка.
Сабақтың барысы
Ұйымдастыру кезеңі. Мұғалімнің кіріспе сөзі
Құрметті оқушылар, бүгін — ақиық ақынымыз Мұқағали Мақатаевтың туған күні. Қазақтың қара өлеңін кие тұтқан, жүрегінің түбінен қайнап шыққан асыл жырларымен қалың жұртшылықтың махаббатына бөленген Мұқағали Мақатаев биыл 82 жасқа толар еді.
Халықтың рухани бай әдеби мұрасынан күш-қуат алған Мұқағали қазақ әдебиетіне, қазақ поэзиясына шалқар шабытпен келді. Қаламдас достарының ішінде ол өз үнімен оқшау танылып, дара тұлға болып қалыптасты.
Сабақтың эпиграфы
Ақ қырау тұрған ақпанда
Ағаштар сырға таққанда
Бозарып тұрып ақ таңда,
Есіңе мені алғайсың.
Есіңе мені алғайсың!
Бұл жолдар — ақын рухын еске салатын аманат. Ұрпақ ақын шығармаларын жаттап өсіп келеді.
Зерттеу шеберханасы
Сынып жұмысы бірнеше бағытқа бөлінеді: зерттеу, суреттеу, сұхбат және қойылым. Әр топ өз тапсырмасы арқылы Мұқағали әлемін тереңірек танып, ортақ ой қорытады.
І топ — Зерттеу тобы
«Ақынның жұмбақ әлемі»
Біз ақынның туған жерін, өскен ортасын білеміз. Алайда бізге беймәлім қырлары да аз емес. Сондықтан бұл топ ақын әлемінің жұмбақ сырларына үңіледі.
- Ақиық ақын жырларында бізге қалдырған зор қазынасын зерттеуді, түсінуді аманат етеді.
- Қысқа ғана ғұмырында ғасырдан ғасырға жететін мол мұра қалдырған ақынның жырларында әулиелік, көріпкелдік, даналық сипаты бар екені жиі айтылады.
- Ақын өзінің қайтар күнін дәл болжап жазған деген дерекке назар аударылады.
- Ауруханада жазылған «Арманым» атты өлеңін інісі Тоқтарбайға ұсынғаны айтылады.
ІІ топ — Суреттеу тобы
«Мен өмірді жырлау үшін келгенмін»
Ақын өмірді жыры арқылы суреттесе, бұл топ Мұқағали жырларын бейнелеу өнері арқылы көркемдеп, өз ойларын суретпен жеткізеді және сыныпқа таныстырады.
Нәтиже
Өлеңдегі идея, сезім, образ — визуалды бейнеге айналып, поэзияны терең түсінуге көмектеседі.
ІІІ топ — Сұхбат тобы
«Сен мені білесің бе?»
Бұған дейінгі сабақта ақын өміріне қатысты қоғам пікірін білу үшін сұхбат алынған. Бұл топ сол жауаптарды жүйелеп, ортаға салады.
Қойылған сұрақтар
- Сіз Мұқағалиды білесіз бе?
- «Есіңе мені алғайсың» өлеңі сізге қалай әсер етеді?
- Мұқағалиды тірісінде бағалай алдық па?
- Мұқағали ақынды неліктен көріпкел ақын дейміз?
- Ақиық ақынның мұңайып, қапаланған кездері болды ма?
IV топ — Қойылым тобы
«Аққулар ұйықтағанда»
Ақынның «Аққулар ұйықтағанда» поэмасынан үзінді негізінде «Көлдің сәні — аққулар» айдарымен көрініс көрсетіледі.
Оқушыларға жұмыстарына сәттілік тілінеді.
Қорытынды ой
Өлді деуге бола ма, айтыңдаршы,
Өлмейтұғын артына із қалдырған...
Абай айтқандай, Мұқағали өлген жоқ — ол бізбен мәңгілік бірге. Оның жырлары да мәңгі жасай береді. Бүгінгі сабақ мұнымен аяқталмайды: алдағы уақытта да өлеңдерін оқып, талдап, ой елегінен өткіземіз.
Тағылым
Халқымызда «Өлі разы болмай, тірі байымайды» деген сөз бар. Біз бүгін Мұқағали ағамызды еске түсірдік. Орнымыздан тұрып, бір сәт үнсіз еске алу — рухқа деген құрмет.
Мәңгілік өмір
Нағыз тума таланттың екі өмірі бар: бірі — шектеулі өмір, екіншісі — мәңгілік өмір. Мұқағалидың шектеулі ғұмырының күні батса да, оның мәңгілік шығармашылық өмірінің таңы атты.
Ақын өмірде талай қиындық көрді, жалғыздықтың салмағын сезінді. Дегенмен ой айтудағы өткірлігі мен батылдығы — біз үшін өнеге, тәлім, сабақ.
Өлең өлмейді. Ендеше оны жазған ақын да өлмейді.
Музыкалық қорытынды
«Есіңе мені алғайсың» әні
Сабақ соңында «Есіңе мені алғайсың» әнінің бейнебаяны көрсетіледі.
Хор
«Есіңе мені алғайсың»