Баламен оның күнделікті балабақшаға баруын және оның өмірін бақылауда ұстағаныңыз дұрыс
Автор
Дүсенова Мейрамгүл Бердыбековна
Балаңыз балабақшаға алғаш барған кезде, ол үшін бұл — анадан алғаш рет ажырап, өзіне таныс емес ересектер мен балалар тобына түсу. Үйдегі үйреншікті ережелер мен орта өзгергендіктен, бейімделу кезеңі әр балада әртүрлі өтеді.
Балабақшаға бейімделу кезінде не өзгеруі мүмкін?
Балабақшаға келген күннен бастап баланың үйреншікті өмір салты өзгереді. Бұл өзгеріс көбіне мына белгілер арқылы байқалады:
- эмоционалды күйі нашарлауы, мазасыздануы;
- ұйқысының бұзылуы;
- тәбетінің төмендеуі;
- дене қызуының көтерілуі мүмкін;
- бұрын қалыптасқан кейбір жақсы дағдыларының уақытша әлсіреуі;
- иммунитеттің төмендеуі, салмағының азаюы мүмкін.
Маңызды
Бала ортаға бейімделгеннен кейін эмоционалды жағдайы біртіндеп қалпына келеді. Орташа деңгейде бейімделген балалар алғашқы айларда жиі тұмауратып ауыруы мүмкін. Ал бейімделуі қиын болған жағдайда, эмоционалды тұрақтану ұзаққа созылады.
Бұл кезеңде баланың мінез-құлқында келесі әрекеттер байқалуы мүмкін: тығылып қалу, қабылдау бөлмесінде ұзақ отыру, анасын қайта-қайта шақыру.
Бейімделу неге байланысты?
Жас ерекшелігі
Көбіне 2 жастан кейін бейімделу жеңілірек жүреді: қызығушылығы жоғары болады, назарын басқаға аудару оңай, айтылғанды нақтырақ түсінеді және тыныштандыру жеңілдейді.
Денсаулық жағдайы
Жиі ауыратын немесе әлсіз балаларда бейімделу ұзағырақ болуы мүмкін. Дәрігерлік бақылау мен күн тәртібінің тұрақтылығы маңызды.
Жеке ерекшеліктер
Темперамент, қорқыныш деңгейі, қарым-қатынасқа бейімділік сияқты жеке қасиеттер бейімделу жылдамдығына әсер етеді.
Әлеуметтік тәжірибе және дайындық
Баланың басқа ортаға қаншалықты жиі барғаны, туыстарында қонақ болуы, демалысқа шығуы, өзімен жасты балалармен араласу тәжірибесі — бейімделуді жеңілдетеді.
Сонымен қатар бейімделуге биологиялық және әлеуметтік факторлар да ықпал етеді. Бір бала тез үйренсе, екіншісіне көбірек уақыт пен қолдау қажет болуы қалыпты жағдай.
Балаға қалай көмектесуге болады?
Қауіпсіз байланыс және сенім
Кішкентай бала ата-анасымен тығыз байланыста болады. Бала неғұрлым кішкентай болса, ата-анасының жанында болуы соғұрлым маңызды. Баланың қоғамға көзқарасын қалыптастыруда ата-ананың рөлі шешуші.
Ашық әңгіме және күнделікті бақылау
Баламен өзіне қатысты мәселелерді ашық талқылаңыз. Қазір оның өмірінде не болып жатыр, нені күтуі мүмкін — осы сұрақтардың жауабын бірге табуға тырысыңыз. Баланың күнделікті балабақшаға баруын, көңіл күйін, мінез-құлқын жүйелі бақылау пайдалы.
Әлеуметтік дағдыларды жұмсақ дамыту
Бала анасының жанында жүріп-ақ бейтаныс адамдармен араласуды, сұрақ қоюды үйренеді. Уақыт өте келе баланың балабақшаға келіп, қатарластарымен ойнауға, тәрбиешілермен сөйлесуге ынтасы артады.
Баланың таңдауы мен дербестігін құрметтеу
Баланың әлемді өз еркімен тануға құқығы бар. Оған өз пікірін айтуға мүмкіндік беріңіз. Ата-ана бағыт береді, бірақ баланы міндеттеп «міндетті түрде солай істе» деп қысым жасамаған дұрыс. Жаңа ортаға бейімделу — баланың алғашқы маңызды тәжірибелерінің бірі.
Бала үшін жаңа адамдар мен жаңа тәртіп — стресс. Сол себепті басты мақсат — қорқынышын күшейтпеу, сенімін сақтап қалу.
Балабақшаға қалай дайындау керек?
Уақытты дұрыс жоспарлау
Баланың балабақшаға баруы кейбір эпикризистік кезеңдерге сәйкес келмегені дұрыс: 1 ж 3 ай, 1 ж 6 ай, 1 ж 9 ай, 2 ж 3 ай, 2 ж 6 ай, 2 ж 9 ай, 3 жас.
Күн тәртібін алдын ала сәйкестендіру
Балабақшадағы күн тәртібін алдын ала біліп, үйдегі режимді соған барынша ұқсастыруға тырысыңыз. Ұйқы, тамақтану және серуен уақыты тұрақты болғаны маңызды.
Бала балабақшаға үйренгенін қалай білуге болады?
Бейімделу сәтті өткенін келесі белгілерден байқауға болады:
Ұйқы
Ұйқысының жақсаруы.
Тәбет
Тәбетінің жақсы болуы.
Көңіл күй
Эмоционалды жағдайының тұрақтануы.
Дағдылар
Үйреншікті қылықтары мен білімдерінің қалпына келуі.
Белсенділік
Белсенділігінің артуы.
Салмақ
Салмағының артуы.
Денсаулық пен қауіпсіздік бойынша ұсыныстар
Жыл сайынғы тексеріс
Балалар жыл сайын дәрігерлік тексерістен өтуі тиіс.
Ауырғаннан кейін қабылдау
Егер бала ауырып қалса, балабақшаға қайта қабылдау көбіне жазылғаннан кейін шамамен екі аптадан соң жүзеге асады.
Егулер
Балаға қажетті егулерді уақытында жасатып отырған дұрыс.
Берілген ұсыныстарды жүйелі орындасаңыз, баланың балабақшаға бейімделу кезеңі жеңілірек өтеді және жаңа ортаға үйренуі тезірек қалыптасады.