Ғабит Мүсіреповтің әңгімелері
Күнделікті сабақ жоспары (9-сынып, қазақ әдебиеті)
Бұл жоспар 9-сыныптағы қазақ әдебиеті пәніне арналған. Негізгі өзек — Мұхтар Әуезовтің «Абай жолы» эпопеясы.
Тақырыптар тізімі
- 61. М. Әуезовтің «Абай жолы» эпопеясы
- 62. М. Әуезовтің драматургиясы
- 63. Ғабит Мүсірепов
- 64. Ғабит Мүсіреповтің әңгімелері
- 65. Ғабит Мүсіреповтің романдары
Нақты сабақ тақырыбы
М. Әуезовтің «Абай жолы» эпопеясы
Сабақтың мақсаты
Білімдік
«Абай жолы» эпопеясы туралы түсінікті кеңейту, оқушылардың пәнге қызығушылығын арттыру.
Тәрбиелік
Әдептілік, инабаттылық, қарапайымдылық қасиеттерін қалыптастыру.
Дамытушылық
Мәнерлеп оқуға дағдыландыру, әдеби мәтінді талдау дағдысын жетілдіру.
Сабақтың барысы
Ұйымдастыру кезеңі
- Оқушылармен амандасу, түгелдеу.
- Оқу құралдарын тексеру, сынып тазалығына назар аудару.
- Оқушылардың зейінін сабаққа аудару.
Үй тапсырмасын пысықтау (сұрақтар)
- М. Әуезов қай оқу орнында оқыған?
- М. Әуезовтің тұңғыш мақаласы қандай мәселені көтерген?
- Қандай шығармаларын білесіңдер?
- «Көксерек» повесін жазуға не себеп болды?
Жаңа сабақты түсіндіру
М. Әуезов шығармашылығының ең үлкен арналарының бірі — ұлы Абай туралы еңбектері. Бала кезінен данышпан ақынның өлеңдерін жаттап, оның ұлылығын жүрегіне сіңіріп өскен жазушы бұл тақырыпқа әр қырынан қайта-қайта оралып отырды: әңгіме («Татьянаның қырдағы әні»), «Абай (Ибраһим) Құнанбайұлы» атты зерттеу, либретто, пьеса, сценарий және «Абай» романы.
1930–1940 жылдары Әуезов арнайы түрде Семей өңіріне, қазіргі Абай ауданына қайта барып, Абай өмір сүрген дәуір туралы деректерді жинақтайды. Ол замандастардан, көз көрген қариялардан естіген мәліметтерін қағазға түсіріп, тарихи шындықты көркем әлемге айналдыру жолын табады.
«Жалпы бұл кезеңдегі романға байланысты жұмыс сипатымды мен әлдеқашан көшіп кеткен керуеннің жұртына келіп, сөнуге айналған ошақ орнынан қызуы бар соңғы шоқты тауып алып, оны демімен үрлеп қоздатып, жалынды алауға айналдырмақ болған кешеуіл жолаушының әрекетімен салыстырар едім. Көне көз қариялардың күңгірт тартқан зердесі мені Абайдың жас дәуіріне жетелеп, жол көрсетіп отырды, алпысты алқымдаған Әйгерімнің жүзінен мен оның ақын жүрегін жаулаған балғын заманындағы сұлу ажарын елестетуге тырыстым.»
М. Әуезов, «Абай Құнанбаев»
Негізгі түйін
- Жазушы Абай дәуірін бейнелеуде нақты тарихи деректерге сүйеніп, кейіпкер мен ортаның байланысын барынша шынайы көрсетуді мақсат етті.
- Эпопеяда Абайдың балалық шағынан бастап, шығармашылық кемеліне келуі мен жеке өміріне дейін кең тыныспен қамтылады.
- Балалық шақ эпизодтары автор қиялымен өрілсе де, Абайдың мінезін ашуға және қалыптасу кезеңін көрсетуге қызмет етеді.
Әдеби баға
Алғашқы роман 1943 жылы «Абай» деген атпен жарық көргенде, Ғ. Мүсірепов: «Абайдай шығарма бұл күнге дейінгі қазақ әдебиетінде болған емес» — деп жоғары бағалады.
«Абай» пьесасы да М. Әуезовтің «Абай жолы» романына апарар маңызды белестердің бірі ретінде қарастырылады. Шешен тілі, көркем суреті, оқиғаны шебер құрастыра білуі — жазушының әлем әдебиетіне қосылар ірі тұлға екенін айқындай түседі.
Практикалық жұмыс
Кітаппен жұмыс
Романдағы кейіпкерлерге мінездеме беру, олардың іс-әрекеті мен ортаға қатынасын талдау.
Хронологиялық кестемен жұмыс
Кестедегі елеулі жылдарды белгілеу, оқиғаларды уақыт жүйесімен байланыстыру.