Бақша өсімдіктері туралы айт
Сабақ тақырыбы
Бақ пен жүзім шаруашылығы (слайд арқылы)
Сабақтың мақсаты
- Бақта өсетін өсімдіктер туралы түсінік беру; олардың адамға қажеттілігі мен пайдасын анықтау; бақ және жүзім шаруашылығының зиянкестері туралы мәлімет ұсыну.
- Оқушыларды өз ойын нақты, жүйелі айтуға дағдыландыру; танымдық белсенділігін арттыру; шығармашылықпен жұмыс жасауға және ізденуге үйрету.
- Өсімдіктерді сүюге, оларды қорғап-қамқорлауға тәрбиелеу.
Сабақтың сипаттамасы
- Типі
- Аралас
- Түрі
- Дәстүрлі
- Әдістері
- Сұрақ-жауап, түсіндіру, түртіп алу, Венн диаграммасы
- Көрнекіліктері
- Интерактивті тақта, компьютер, дәрумендер туралы буклет
Сабақтың барысы
Төмендегі құрылым сабақта жұмыс ырғағын сақтауға, оқушылардың белсенді қатысуына және жаңа білімді бекітуге бағытталған.
1) Ұйымдастыру кезеңі
- Оқушылардың зейінін сабаққа аудару.
2) Үй тапсырмасын тексеру
- Үйге берілген тапсырманы кім айтып береді?
- Үй тапсырмасы бойынша сөздік қор құрастырамыз: 5 минут ішінде тақырыпқа қатысты сөздерді жазу, кейін көршіңмен бір-біріңді тексеру.
3) Үй тапсырмасын қорытындылау (сұрақ-жауап)
Өткен тақырып (мақта шаруашылығы) бойынша білімді нақтылау үшін қысқа сұрақ-жауап жүргізіледі:
- Бау-бақшалы, мақталы өңір қай жер? — Оңтүстік Қазақстан.
- Күзде пісіп, қауашағы жарылған мақта қандай болады? — Аппақ қардай үлпілдеп тұрады.
- Мақтаны қалай жинайды? — Арнаулы мақта теретін машиналармен.
- Мақта өсіруде қандай еңбек түрлері орындалады? — Түптеу, суару, арамшөпті отау, піскенде жинау.
- Жаңа жиналған мақтаның ішінде не болады? — Тұқым.
- Мақта тұқымын қалай атайды? — Шит.
- Тұқымнан тазартылмаған мақта қалай аталады? — Шитті мақта.
- Таза мақта алу үшін не істейміз? — Тұқымынан айырамыз.
Назар аудару: Мақта тұқымы да пайдалы. Одан мақта майы және шаруашылыққа қажетті көптеген өнімдер өндіріледі.
Ауыл шаруашылығы
Балық, ара, өсімдік, құс, мал
Өсімдік шаруашылығы
Егін, бақ, мақта, жүзім, бақша
4) Жаңа сабақ
Дәптерді ашып, күннің жадын және бүгінгі тақырыпты жазып қоямыз. Мұғалім бақ, бақша өсімдіктері және жылыжай кешені туралы түсіндіреді.
Оқулықпен жұмыс
- Оқулықтың 131-бетін ашу.
- 3 оқушыға мәтінді кезектестіріп оқыту.
- Түсінбеген сөздерді жазып алу (мысалы: алқап, тыңайтқыш).
- Мәтіннен негізгі 7 тірек сөзді таңдау.
Тірек сөздер (7)
Тірек сөздерді ретімен айтып шығу арқылы есте сақтау бекітіледі.
Түсіну сұрақтары
- Мәтінде бақ туралы не айтылған?
- Бағбан дегеніміз кім?
- Зиянкестер туралы не білдік? Олардан қалай қорғанамыз?
- Бұта туралы не айта аласың?
- Дәруменнің адамға пайдасы қандай?
- Бақша өсімдіктерінің ерекшелігі қандай?
- Жылыжай туралы не білдік?
Жұптық жұмыс: бір-біріне сұрақ қою (1-қатар 2-қатарға, 2-қатар 3-қатарға, 3-қатар 1-қатарға).
«Күн» / «Бұлт» (иә/жоқ) қисынды сұрақтар
Оқушылар сұрақтарға тек иә немесе жоқ деп жауап береді: дұрыс болса — «күн», қате болса — «бұлт» белгіленеді.
Венн диаграммасы
Бақ және бақшаны салыстыру: ұқсастықтары мен айырмашылықтарын екі шеңберге бөліп жазу арқылы қорытынды жасау.
5) «Кубизм» тәсілі: Бақ
1. Суретте
Бақ пен жүзім шаруашылығы Қазақстанның әр өңірінде дамыған. Бақта алма, алмұрт, алхоры, шие сияқты жеміс ағаштары өседі. Жүзім арнайы алқаптарда өсіріледі. Баққа күтім жасайтын адам — бағбан.
2. Салыстыр
Жеміс ағаштарының діңі мықты болады. Ал көптеген жидектер бұтада өседі: бұта ағашқа қарағанда иілгіш келеді. Кейбір жемістер қышқыл (мысалы, лимон), ал кейбірі тәтті әрі шырынды болады.
3. Қолданылуы
Жеміс-жидек пен көкөністерді пісіріп, кептіріп немесе шырын түрінде тұтынуға болады.
4. Ойыңмен байланыстыр
«Бақ» десе көз алдыма көктемде гүлге оранған жап-жасыл ағаштар елестейді. «Жүзім» десе түп-түзу қатар болып жайқалған жүзім алқабы ойға келеді. Өсімдіктер айналаға таза ауа бөліп, ауаны оттегімен байытады.
5. Зертте және қорытындыла
Жемістің ішінде тұқым болады. Тұқымдар құрғақ және шырынды болып екіге бөлінеді: құрғақ тұқымға дәнді дақылдар, ал шырындыға жемістер мен көкөністер жатады. Жемістер адамға қажет, себебі олар дәруменге бай.
Келесі қадам: дәрумендер туралы қысқа көрініс немесе пікірталас («Дәрумендер айтысы») ұйымдастыру.
6) Қорытынды
Бақ пен жүзім шаруашылығы адам өмірінде маңызды орын алады: олар тағамдық құндылығы жоғары, дәруменге бай өнім береді. Өсімдіктерді қорғау, күтіп-баптау және көбейту — әрқайсымыздың ортақ міндетіміз.
Үй тапсырмасы
«Бақ пен жүзім шаруашылығы» тақырыбын оқу, мазмұнын айту.
Бағалау
Сабақтағы белсенділік, жауаптың дәлдігі, тапсырмаларды орындау сапасы бойынша бағаланады.