Сандар қатары
Сабақтың тақырыбы: 27+36 және 63−27 жағдайындағы қосу мен азайту
Мақсат 1
Қосу мен азайту амалдарын баған түрінде орындаудың үлгісін көрсету; санның құрамы, амалдардың қасиеттері және сәйкес екі таңбалы сандарға амал қолдану тәсілдері арқылы есептер шығарту.
Мақсат 2
Екі таңбалы сандарды ауызша қосу/азайтудың ерекшеліктерін меңгерту; жазбаша қосу мен азайту дағдыларын қалыптастыру; өз бетімен жүйелі қорытынды жасауға үйрету және логикалық ойлауды дамыту.
Мақсат 3
Өз бетімен жұмыс жасауға баулу; еңбектенуге, өз еңбегін және өзгенің еңбегін қадірлеуге, ұқыптылыққа тәрбиелеу.
Сабақтың барысы
1) Ұйымдастыру және ауызша есептеу
Ұлттық санамақ арқылы ауызша есептеу жүргізіліп, оқушылар сабаққа дайындалады.
Талқылау сұрағы
«Математикалық өрнек дегеніміз не?»
Өрнектер (қиықшалар арқылы көрсетіледі):
- 27 − 5
- 12 + 6
- x + 43 = 63
- 16 + 23
- (a + 2) + 13
- 16 + 23 = 31 + 8
2) Топтастыру және заңдылықты байқау
Өрнектердің ұқсастығы мен айырмашылығы анықталып, оларды топтастыру ұсынылады (тақтаға түсіріледі).
Топ 1
14 − 7
15 − 6
16 + 5
Топ 2
17 + 4
18 − 3
19 + 2
Топ 3
13 + 8
16 − 8
13 − 7
Бағыттаушы сұрақтар:
- Қандай заңдылықты байқадыңдар?
- Осыған ұқсас өрнектерді өздерің құрастыра аласыңдар ма?
- Өрнектерді қосу амалымен шығарып көрейік: өзгешелік бар ма?
3) Жазбаша (баған түрінде) қосу және азайту
Оқушылар өрнектерді ауызша оқып, дәптерге баған түрінде жазып, мәнін табады. Қосу бойынша бір-екі мысал тақтада дауыстап орындалады. Қажет болса, мұғалім бағыттап көмектеседі. Осыдан кейін ұқсас тәсіл азайту амалына да қолданылады.
Нәтиже
Шығарылған мысалдар негізінде оқушылар қорытынды (тұжырым) жасайды: баған түрінде орындау кезінде разрядтар бойынша есептеу және амалдардың қасиеттерін орнымен қолдану маңызды.
Өзіндік жұмыс (барлық оқушыға)
Тапсырмалар өз бетімен орындалады, ал жауаптары кейін тақтада тексеріледі.
- Әжесі немересіне 8 қолғап тоқыды. Немересінде неше қолғап бар?
- Жануар екі алдыңғы және екі артқы аяғымен жүреді; оның екі оң және екі сол аяғы бар. Жануар неше аяқты? Дәлелде.
- Үңгірден тиіннің 8 құйрығы көрініп тұр. Үңгірде неше тиін бар?
- Мен ойлаған санға 12-ні қоссақ, 36 шығады. Мен қандай сан ойладым?
Деңгейлік тапсырмалар және шығармашылық бөлік
Өлең жолы арқылы ынталандыру
- Мұғалім өлең жолдарын ұсынады.
- Бірнеше оқушыға мәнерлеп оқытылады.
- Тапсырмаларды орындау арқылы өлеңнің қай ақынға арналғаны анықталады.
1-деңгей
Берілген сандарды өсу ретімен орналастырыңдар:
Әріптер сәйкестігі
L — A — Б — A — Р — С
2-деңгей
Мәні осы сандар тізбегі болатын өрнек(тер) құрастырыңдар.
Нұсқау: бір өрнек құрастырумен шектелмей, бірнеше түрлі тәсіл ұсыныңдар (қосу, азайту, жақша қолдану).
3-деңгей
Өрнектегі жұлдызшаның (*) орнына теңдік орындалатындай сандарды тауып, қойыңдар.
Нұсқау: бірнеше дұрыс шешім болуы мүмкін; әр шешімнің дұрыстығын кері амалмен тексеріңдер.
Қорытынды
Сабақ барысында оқушылар екі таңбалы сандарды қосу мен азайтуды ауызша және жазбаша тәсілмен орындап, баған түріндегі есептеудің қадамдарын нақтылап, заңдылықтарды байқап, өз қорытындыларын жасауға дағдыланады.