Қазақша рефераттар

Сабақтың ұстанымы

Сабақ туралы мәлімет

Жамбыл облысы, Қаратау қаласы, №2 Қаратау колледжінің химия пәні мұғалімі — Жакенова Манзура Қартқожаққызы. Сабақ тақырыбы: Күкірт.

Сабақтың мақсаты

Білімділік

Күкірт және оның қосылыстары туралы тарихи дерек бере отырып, периодтық жүйедегі орны мен қасиеттерін таныстыру.

Тәрбиелік

Жеке, жұппен және шағын топта жұмыс істеуге дағдыландыру, бір-біріне көмектесуге тәрбиелеу.

Дамытушылық

Логикалық ойлауды дамыту, ой шақыруға және өздігінен ізденуге үйрету, теорияны практикамен байланыстыруға дағдыландыру.

Сабақ ұстанымы: “Естігенімді ұмытамын, көргенімді есте сақтаймын, ақыл-оймен істегенімді түсінемін.”

Көрнекілігі

  • Интерактивті тақта
  • Тест тапсырмалары
  • Тәжірибелер көрсету

Сабақ сипаттамасы

Сабақ түрі
Дәстүрлі
Сабақ типі
Аралас
Әдістері
Баяндау, топтық жұмыс, тәжірибе, сұрақ-жауап

Сабақ жоспары

  1. 1 Ұйымдастыру кезеңі
  2. 2 Өткен материалға шолу
  3. 3 Жаңа сабақ
  4. 4 Сабақты бекіту
  5. 5 Үй тапсырмасын беру
  6. 6 Бағалау

Өткен материалға шолу (ой шақыру)

Төмендегі сұрақтар арқылы бейметалдар туралы білімді еске түсіріп, жаңа тақырыпқа логикалық көпір құрамыз.

  1. 01Химиялық элементтер белгілері мен қасиеттері бойынша қалай бөлінеді?
  2. 02Бейметалдар саны қанша?
  3. 03Бейметалдар периодтық жүйедегі қандай диагональдың оң жақ жоғарғы бөлігінде орналасады?
  4. 04Бейметалдардың сыртқы электрон қабатындағы электрон саны нешеуге тең болады?
  5. 05Бейметалдар жылу мен электр тогын қалай өткізеді?
  6. 06ІІІ период бейметалдарының оксидтері мен қышқылдарының формулаларын жазыңдар.
  7. 07Қай элементтің таңбасы айдаһар бейнесіне ұқсайды?
  8. 08Ерте заманнан бері үйді аластауға және түрлі жараларды емдеуге қолданылған қандай элемент?
  9. 09Жұмыртқа шіріген кезде қандай газ бөлінеді?
  10. 10Сутек пен күкірт әрекеттесе ме? Қандай зат түзіледі?
  11. 11Күкірт жана ма? Түзілген заттың физикалық қасиеті қандай?

Жаңа сабақ: Күкірт

Шығу тарихы

Күкіртті жағудың дезинфекция үшін қолданылатынын ертеден-ақ Гомер атап өткен. Бұл дерек күкірттің тұрмыстық және медициналық тәжірибеде маңызы жоғары болғанын көрсетеді.

Жалпы сипаттама

Химиялық таңбасы
S
Реттік нөмірі
16
Салыстырмалы атомдық массасы
32
Табиғаты
Бейметалл

Күкірт — ІІІ периодтың 16-тобындағы (халькогендер) маңызды бейметалл. Ол оттекпен бір топшада орналасады және көптеген қосылыстардың құрамына кіреді.

Электрондық конфигурациясы

1s² 2s² 2p⁶ 3s² 3p⁴

Зертханалық жұмыс: физикалық қасиеттері

Бақылау және талдау

  • Күкірт — сары түсті, қатты, кристалды зат.
  • Аллотропиялық түрөзгерістері: ромбтық, моноклинді, пластикалық.
  • Қалыпты жағдайда күкірт молекуласы сақина тәрізді тұйықталған 8 атомнан (S₈) тұрады.
  • Суда ерімейді; спирт пен эфирде нашар, ал бензолда және күкіртті көміртекте (CS₂) жақсы ериді.
  • Сары күкіртті суға салғанда көбіне бетіне қалқып шығады.
  • 150°C-тан жоғарыда өте қозғалғыш, мөлдір сары түсті сұйыққа айналады; қыздырғанда буы алқызылдан мөлдір түске дейін өзгереді.

Қолданылуы

Дүниежүзілік күкірт өндірісінің шамамен 50%-ы күкірт қышқылын (H₂SO₄) алуға жұмсалады.

  • Органикалық синтез өндірісі
  • Қопарылғыш заттар алу
  • Жасанды талшық өндірісі
  • Ауыл шаруашылығы
  • Резеңке өнеркәсібінде вулканизация арқылы бұйымның беріктігі мен серпімділігін арттырады; электр оқшаулағыш материал — эбонит алынады.
  • Ауыл шаруашылығында өсімдік зиянкестеріне қарсы гербицид ретінде қолданылады.
  • Медицинада тері ауруларын емдеуге арналған майлар дайындауда пайдаланылады.
  • Сіріңке өндірісінде және пиротехникалық қоспаларда қолданылады.
  • Сәулеттік әшекейлеуде алтын түстес пигмент ретінде қолданылатын қалайы(IV) дисульфидін (SnS₂) өндіруге қатысады.

Назар аударатын түйін

Күкірт — табиғатта бос күйінде де, қосылыстар құрамында да кездесетін, өндіріс пен тұрмыста кең қолданылатын маңызды бейметалл.