Көпөлшемді массивтер
Информатика • 9-сынып
Сабақтың тақырыбы: Көпөлшемді массивтер
Бұл сабақта көпөлшемді жиымдар (массивтер) туралы түсінік қалыптастырып, бірөлшемді және көпөлшемді жиымдардың айырмашылығын нақтылаймыз. Сонымен қатар бағдарламалау барысында көпөлшемді жиымдарды қолдану дағдыларын дамытамыз.
Білімділік мақсаты
- Көпөлшемді жиымдар туралы толық мағлұмат беру.
- Бірөлшемді және көпөлшемді жиымдардың айырмашылығын түсіндіру.
- Программа құруда көпөлшемді жиымдарды қолдана білуге үйрету.
Дамытушылық және тәрбиелік мақсаттар
- Оқушыларды бағдарлама құруға дағдыландыру, ой-өрісін дамыту.
- Тиянақтылыққа, ұқыптылыққа, жауапкершілікке тәрбиелеу.
Сабақтың сипаттамасы
- Сабақтың түрі
- Дамытушылық
- Сабақтың типі
- Жаңа сабақты меңгерту
- Сабақтың әдісі
- Түсіндірмелі, сұрақ-жауап, талдау
- Көрнекіліктер
- Компьютер, интерактивті тақта, Turbo Pascal 7.1, деңгейлік тапсырмалар, есептер жинағы
І. Ұйымдастыру кезеңі
- Сынып оқушыларымен амандасу.
- Оқушылардың сабаққа қатысын түгендеу.
- Сыныптың тазалығына мән беру.
ІІ. Үй тапсырмасын тексеру
Өткен тақырыпты бекіту үшін төмендегі сұрақтарға жауап беріледі:
- Жиым дегеніміз не?
- Қарапайым және күрделі типтерді қалай ажыратамыз?
- Жиым элементінің орны қалай анықталады?
- Индекс дегеніміз не? Оған қандай талап қойылады?
- Жиым элементтері мен индекстерінің типтері қандай болуы мүмкін?
- Жиымды қалай сипаттаймыз?
ІІІ. Жаңа сабақты меңгерту: Көпөлшемді массивтер
Паскаль тілінде жиым өлшеміне қатаң шек қойылмаған. Дегенмен, іс жүзінде бірөлшемді және екіөлшемді жиымдар жиі қолданылады.
Математикада бірөлшемді жиым векторға, ал екіөлшемді жиым матрицаға сәйкес келеді.
Егер жиым атауында бір индекс болса, ол — бірөлшемді жиым. Екі индекс болса — екіөлшемді жиым. Ал индекс саны n болса, онда ол n өлшемді (көпөлшемді) жиым деп аталады.
Мысалдар
Бірөлшемді
A[i]
Екіөлшемді
D[i, j]
Көпөлшемді
C[l, j, k]
Информатикада жиі қолданылатын екіөлшемді жиымдар матрица деп те аталады. Екіөлшемді жиым жол және бағаннан тұрады. Жолды i индексімен, бағанды j индексімен белгілесек, екіөлшемді жиым A[i, j] түрінде жазылады.
Матрицаның өлшемін белгілеу
Мысалы, 2 жол және 3 бағаннан тұратын екіөлшемді жиымды A[2, 3] деп белгілейміз. Ал программада индекстер диапазоны нақты көрсетіледі:
A[1..2, 1..3]: integer;Компьютермен жұмыс №1
Екіөлшемді A(3, 3) жиымының элементтерін енгізу және экранға шығару бағдарламасын құрыңыз.
Нәтижеде оқушы екіөлшемді жиыммен жұмыс істеудің негізгі қадамдарын меңгереді: енгізу → сақтау → шығару.