Бала тәрбиесі дегенімізді қалай түсінесіздер құрметті ата - аналар
Бала тәрбиесінде ата-аналардың рөлі
Мақсаты
Әр отбасының бала тәрбиесіне белсенді қатысуының маңызын арттыру. Жаңа технологияларды ұтымды пайдалана отырып, ата-аналардың ой-пікірін тыңдау және сынып жетекшісіне деген сенімді нығайту.
Негізгі ұстаным
Мектептегі тәрбие жұмысының нәтижелілігі мектеп пен отбасының бірлескен әрекетіне тікелей байланысты. Осы ынтымақтастықты жүзеге асыруда сынып жетекшісі жетекші рөл атқарады.
Маңызды міндет
Мұғалім мен ата-ананың өзара байланысындағы ең басты міндет — психологиялық-педагогикалық білімді жүйелі түрде арттыру, баланың дамуына ортақ жауапкершілікпен қарау.
Кездесудің құрылымы
1) «Шаттық шеңбері» — танысу тренингі
«Менің балам қандай?» тренингі барысында әр ата-ана өзін таныстырып, баласының жақсы қасиеттерін атап өтеді.
Үлгі:
«Мен Саитова Гүлзара, Ахметов Абдулжанның анасымын. Ұлым би билегенді жақсы көреді».
Танысудан кейін барлығымыз орнығымызға жайғасамыз.
2) Топқа бөлу
Қатысушылар геометриялық фигуралар арқылы екі топқа бөлінеді:
1-топ
- Шеңбер
- Квадрат
2-топ
- Толқын
- Үшбұрыш
3) Ой қозғау — пікірталас сұрақтары
«Бала тәрбиесі» ұғымын қалай түсінесіз? Қатысушылар ұсынылған жағдаяттар бойынша шешу жолдарын ауызша ұсынады.
-
1. Бала жақсы білім алуы үшін ата-ананың міндеті қандай болуы керек?
-
2. Баланың оқу үлгеріміне отбасы ішіндегі қарым-қатынас әсер ете ме?
-
3. Жұмыстан шаршап, ашулы келдіңіз: бала компьютер алдында, үй жиналмаған, ас дайын емес, тапсырма орындалмаған. Сіздің әрекетіңіз қандай?
-
4. Тоқсан қорытындысында балаңыз бір пәннен «3» алып қалды. Қандай қадам жасайсыз?
Тәрбие — ағаш өсіру мен үй салуға ұқсас
Ағаш метафорасы
Ағаш әдемі болып өсуі үшін құнарлы топырақ, су, ауа, жылу, қорғаныш және мейірім қажет. Баланың да толыққанды дамуы үшін дәл осындай тұрақты қолдау керек.
Үй метафорасы
Үй салу үшін шыдамдылық, еңбек, қаражат және кедергілерден өте білу қажет. Бала тәрбиесі де дәл солай: ол ұзақ мерзімді, жоспарлы, бірлескен еңбек.
«Қандай үй салып жатырмыз?» деген сұрақ ата-анаға да, мұғалімге де бағыт береді.
Топтық жұмыс: «Үй макеті»
1-топ
Фундамент
Сұрақ: фундамент мықты болуы үшін біз, ата-аналар, қандай әрекет жасаймыз?
2-топ
Қабырғалар
Қабырға ішіне бала тәрбиесі мен оқуындағы қажеттіліктер жазылады.
Сұрақ: қабырға жел мен кедергілерден сөгіліп кетпеуі үшін қандай қолдау қажет?
Қорытынды: шатырды бірігіп құрастыру
Сұрақ: төбеден жауын-шашын өтпеуі үшін ата-ана қандай әрекет жасауы керек?
Үй дайын болған соң, ауласына күн, бұлт, гүл сияқты бейнелер қосылады. Бұл — баланың бойына жақсы қасиеттерді бірлесіп сіңірудің символы.
Ата-ана мен мұғалімнің ортақ міндеттері
Топтық тапсырма
1-топ ата-ананың міндеттерін, 2-топ мұғалімнің міндеттерін тірек-сызбаға түсіріп, қорғайды.
Мұғалімнің өзегі
Мұғалімнің негізгі міндеті — дұрыс бағыт-бағдар беру, білім мен тәрбие ұсыну және ең бастысы, баланың еңбегін әділ әрі дәл бағалау.
Бағалау дегеніміз не?
«Бағалау» сөзі латын тіліндегі «жақын отыру» мағынасымен байланысты: бағалаудың мәні — бір адамның басқа адамның не айтқанын, не істегенін, немесе оның ойлауын, түсінігін, мінез-құлқын мұқият бақылау және қорытынды жасау.
Бұл ресми тест пен емтиханнан бастап, мұғалімнің сабақ барысында күн сайын жүргізетін бейресми бағалауына дейінгі барлық үдерісті қамтиды.
1-топқа тапсырма
Егер балаңыз «2» алып келсе…
Сіздің әрекетіңіз қандай болады?
2-топқа тапсырма
Егер балаңыз «5» алып келсе…
Сіздің әрекетіңіз қандай болады?
Тренингтер: сезіну, түсіну, қолдау
4) «Аялы алақан»
Мақсаты — ата-ананың балаға қаншалықты мейірім мен уақыт бөлетінін сезіндіру; қандай жағдай болса да, уақыт тауып, жылылық көрсетуге баулу.
10 ата-ана баласымен ортаға шығады. Ата-ананың көзі байланады, ол өз баласын қолынан ұстап тануы керек.
Талқылау сұрақтары
- Балаңызды қалай таныдыңыз?
- «Тани алмай қаламын» деген қорқыныш болды ма?
- Тани алмаған сәтте қандай сезімде болдыңыз?
- Балаңызды қолынан ұстап танитыныңызға сенімді болдыңыз ба?
Өсиет әңгіме
Жағдайы жақсы бір отбасы баласын ешкімнен кем өсірмеу үшін бар жағдайын жасайды: заманауи ойыншық, компьютер, тіпті қымбат телефон да алып береді. Бірақ бала бұлардың ешқайсысына толық қанағаттанбай, күнде ата-анасынан жұмысқа бармауын өтінеді.
Ата-ана жұмысқа бармаса болмайтынын, ақша табатынын түсіндіреді. Бала сол сәтте ата-анасының күніне қанша табыс табатынын сұрап біледі де, содан бастап өзіне қалдырып кететін ақшаны жұмсамай жинай бастайды. Бір күні жинағаны ата-анасының бір күндік табысына жеткенде, ол:
«Әке, ана! Бүгін жұмысқа бармай, бір күніңізді маған арнаңыздаршы. Бір күнгі табыстарыңызды мен төлейін», — дейді.
Осы өтініштің астарында бір ғана шындық бар: ата-ананың аялы алақаны мен бірге өткізген уақыты балаға күн сәулесіндей қажет. Оны басқа ешнәрсемен алмастыру мүмкін емес.
Сұрақ: сіздің ойыңызша, бала неліктен осылай өтінді?
5) «Байлаулы бала» — жауапкершілік тренингі
Бір ата-ана ортаға шығады. Әр сұрақтан кейін белгілі бір «байлау» жасалады. Бұл — дұрыс түсіндіру мен сабырлы әрекет болмаған жағдайда баланың мүмкіндігі шектелетінін символдық түрде көрсету.
-
1) Көл жағасында балаңыз суға қарай жүгірді. Қалай тоқтатасыз?
Шартты белгі: аяғы «байланады».
-
2) Балаңыз темекі тұқылын тауып алып, сонымен ойнап отыр. Не істейсіз?
Шартты белгі: қолы «байланады».
-
3) Балаңыз өз деңгейіне сай емес, атыс-шабысқа толы фильм көріп отыр. Әрекетіңіз?
Шартты белгі: көзі «байланады».
-
4) Балаңыз басқа ұлттың қызын ұнататынын айтты, ал сіздің ойыңыз басқа еді. Не дейсіз?
Шартты белгі: кеудесі «байланады».
-
5) Балаңыз досымен ұрысып қалып, ауыр сөз айтты. Сіздің сөзіңіз?
Шартты белгі: аузы «байланады».
Бұл жаттығудың түйіні: баланы қорқыту немесе қысым жасау емес, «неге болмайды?» дегенді сабырмен, түсінікті тілмен, «өйткені…» деп дәлелмен түсіндіру. Сол кезде ғана тәрбие мақсатына жүйелі түрде жетеміз.
Психологиялық сәт: психогеометрия
Жиналыс басында әр ата-ана бір геометриялық фигура таңдады. Психогеометрияда әр фигура адам бойындағы белгілі бір қасиет пен қабілетті білдіреді.
Квадрат
Төзімділік, шыдамдылық, еңбекқорлық қасиеттері басым. Ұйымдастыру, реттеу және жүйелеу қабілеті жоғары. Басқару мен әкімшілік істе әлеуетіңіз мол.
Толқын
Әсемдікті көре білуі, шығармашылығы және ой-өрісі жақсы дамыған. Табиғи тапқырлық бар, қабілетті адамдарды маңайына топтастыра алады. Дегенмен ереже мен шаблоннан жалығуы, бастаған істі соңына дейін жеткізуде тұрақтылықтың жетіспеуі кедергі келтіруі мүмкін.
Шеңбер
Адамгершілігі жоғары, тыңдай біледі, өзгенің қуанышы мен қайғысына ортақтасады. Кикілжіңнен аулақ, жанашырлыққа бейім. Психологияға жақын қабілет байқалады.
Үшбұрыш
Көшбасшылық қасиеті айқын. Мақсатқа жету үшін мүмкіндік іздейді, өзіне сенімді. Жеңіске және нәтижеге бағдарланған, қоғамда да, қызметте де жоғары жетістікке ұмтылуға бейім.
Жүректен жүрекке
Енді балапандарымызға жүректен шыққан жылы сөздер мен тілектерімізді қағаз жапыраққа жазып, үй ауласындағы «тілек ағашын» көркейтейік. Жақсы ниет пен ізгі тілек әрдайым жер бетіндегі балаларға медет болып, қолдап жүрсін.