Қазақша рефераттар

Аурудың негізгі алдын алу шарасы - екпе алу

Сабақтың тақырыбы

Жұқпалы аурулар. А вирусты гепатиттің пайда болуы және алдын алу шаралары.

Сабақтың мақсаты

  • А вирусты гепатиттің пайда болуы, таралу жолдары және алғашқы белгілері туралы түсінік беру.
  • Сақтану жолдарын меңгерту, алдын алу мәдениетін қалыптастыру.
  • Жеке бас гигиенасын сақтауға тәрбиелеу.

Сабақтың форматы

Сұрақ-жауап, ой қозғау, топтық тапсырма, ситуациялық талдау және қорытындылау арқылы ұйымдастырылады.

Ұйымдастыру кезеңі: ой ашар сұрақтар

  1. Зиянды әдеттерге нелер жатады?
  2. Темекі, алкоголь және есірткінің адам ағзасына әсері қандай?
  3. Зиянды әдеттер туралы қандай мақал-мәтелдер білесіңдер?

Оқушылардың пікірлері тыңдалып, ойлары толықтырылады.

Жаңа сабақ: жұқпалы ауруларды топтастыру

Ағзаға ауру туғызатын жұқпалы аурулар шартты түрде бес топқа бөлінеді:

1) Бактериялар (микробтар)

Мысалы: туберкулез, іш өту, өкпе қабынуы және т.б.

2) Вирустар

Мысалы: сары ауру (гепатит), құтыру, тұмау және т.б.

3) Саңырауқұлақтар (грибок)

Мысалы: теміреткі (дерматомикоз), аяқтағы грибок және т.б.

4) Ішкі паразиттер

Мысалы: безгек, іш сүзегі және т.б.

5) Сыртқы паразиттер

Мысалы: бит, бүрге, қотыр, қышыма және т.б.

Бүгінгі сабақтың негізгі тақырыбы — А вирусты гепатит. Халық арасында ол жиі «сары ауру» деп аталады.

Бауыр: не үшін маңызды?

Бауыр — адам ағзасындағы ең ірі без. Оның массасы шамамен 1500 грамм, түсі қызыл-қоңыр болады. Бауырдың көп бөлігі оң жақ қабырға астында орналасады.

Бауыр көптеген улы заттарды ұстап, залалсыздандырады. Вирусты гепатиттердің барлығы ең алдымен осы бауырды зақымдайды.

Есте сақтаңыз

Гепатит — бауырды зақымдайтын жұқпалы аурулар тобы. Ең жиі кездесетін түрлердің бірі — А гепатиті.

А вирусты гепатит: жұғу жолдары

А вирусты гепатит — тез жұғатын және тез таралатын инфекциялардың бірі. Инфекция көзі — гепатитпен ауырған адам.

Негізгі жолдар

  • Тікелей жақын байланыс кезінде.
  • Лас қол арқылы (ауыз арқылы ағзаға түсуі).
  • Ластанған ауыз су арқылы.
  • Вирус жұққан тағам арқылы.
  • Науқас пайдаланған тұрмыстық заттар мен құралдар арқылы.

Қосымша қауіп факторлары

Шыбындар вирустың таралуына ықпал ететін тасымалдаушы болуы мүмкін. Сондықтан санитарлық тазалық пен тағамды қорғау маңызды.

Алғашқы белгілері және аурудың өтуі

Жасырын кезең

Аурудың жасырын кезеңі әдетте 25–30 күн шамасында болады. Осы кезеңнен кейін алғашқы шағымдар пайда болуы мүмкін.

Жиі кездесетін белгілер

  • Бас ауыруы, әлсіздік.
  • Жүрек айну, құсу.
  • Тәбеттің төмендеуі.
  • Оң жақ қабырға астындағы ауырсыну.
  • Дене қызуының көтерілуі, іш өтуі мүмкін.
  • Кіші және үлкен дәреттің түсінің өзгеруі.
  • Көздің ағы мен терінің сарғаюы.

Егер А вирусты гепатитке ұқсас белгілер байқалса, өздігінен ем қабылдамаңыз. Дереу дәрігерге қаралу қажет.

Сарғаю кезеңі

Сарғаю әдетте 2–4 апта шамасында созылады. Ем уақтылы басталса, науқастың сауығуы жылдамдайды.

Алдын алу: ең тиімді қадамдар

Негізгі алдын алу шарасы

Аурудың алдын алудағы ең тиімді әдіс — вакцина (екпе).

Күнделікті гигиена

Қол жуу, таза су пайдалану, тағамды дұрыс сақтау мен дайындау — жұғу қаупін айтарлықтай төмендетеді.

Гепатиттен сақтайтын қатаң ережелер

  • Ашық су қоймаларынан және белгісіз су көздерінен су ішпеу.
  • Жазда өзен-көлдерде шомылғанда суды жұтып қоймауға тырысу.
  • Қолды жиі әрі мұқият сабындап жуу.
  • Көкөністер мен жемістерді қолданар алдында жақсылап жуу.
  • Шыбындарды жүйелі түрде жою.
  • Тағамды сақтау және дайындау талаптарын қатаң сақтау.

Сабақты пысықтау: топтық жұмыс және ситуациялық талдау

І топқа тапсырма

  • Аурудың алғашқы белгілерін атау.
  • Мақалдың мәнін түсіндіру: «Жаны сауға — күнде той».

ІІ топқа тапсырма

  • Аурудың алғашқы белгілерін атау.
  • Мақалдың мәнін түсіндіру: «Аурудың жақсысы жоқ, дәрінің тәттісі жоқ».

Ситуациялық сұрақ

Ауруханада екі бала А вирусты гепатитпен ауырды делік. Бірі тез айықты, ал екіншісінің жағдайы нашарлап кетті. Бұл неліктен болуы мүмкін?

Оқушылардың жауаптары тыңдалып, қорытындыланады (уақтылы дәрігерге қаралу, емнің ерте басталуы, күтім, гигиена, тамақтану және жалпы ағзаның жағдайы сияқты факторлар талқыланады).

Қорытынды ой: денсаулық — өз қолымызда

Өмірлік қағида

П. К. Ивановтың «Қарағым» іліміндегі 6-ереже мазмұны: табиғатты сүй, айналаңды ластама, түкірме, гигиенаны дағдыға айналдыр. Бұл — денсаулықты сақтаудың маңызды бөлігі.

Тазалықты сақтап, бір-бірімізге қамқор болсақ, жұқпалы аурулардың алдын алып, көптеген қиындықты еңсере аламыз. Ауырмау — әрқайсымыздың саналы таңдауымыз.