Электрондық оқулықтарды сабақтарда пайдалану оқушыға
Электрондық оқулықтарды сабақта қолданудың тиімділігі
Қазіргі заман талабына сай әр мұғалім кәсіби білігін үздіксіз жетілдіріп, бірсарынды сабақтан гөрі инновациялық технологияларды күнделікті тәжірибесіне енгізсе, сабақ тартымды, мәнді әрі нәтижелі болары анық. Бұл бағыт Қазақстан Республикасының «Білім туралы» Заңында да көрсетілген: білім беру жүйесінің басты міндеттерінің бірі — оқытудың жаңа технологияларын енгізу, білім беруді ақпараттандыру және халықаралық коммуникациялық желілерге шығу.
Педагогикалық технология — мұғалімнің кәсіби қызметін жаңартатын және алдын ала жоспарланған нәтижеге жетуге мүмкіндік беретін іс-әрекеттер жиынтығы.
Инновация ұғымы және білім берудегі рөлі
«Инновация» сөзі латын тіліндегі in (ішіне) және novus (жаңа) сөздерінен құралған, мағынасы — жаңару, жаңалық енгізу, өзгеру. Қазақстанда «инновация» ұғымын қазақ тілінде алғаш айқындаған ғалым, профессор Н. Нұрахметов инновациялық үдерісті білім беру мекемелерінің жаңалықты жасау, меңгеру, қолдану және таратуға бағытталған дербес қызметі ретінде сипаттайды.
Неге маңызды?
Инновациялық технологиялар оқу сапасын арттырудың нақты тетігіне айналады: оқушыны белсенді әрекетке тартады, қызығушылықты күшейтеді, материалды меңгеруді жеңілдетеді.
Мұғалімнің миссиясы
К. Д. Ушинский айтқандай, мұғалім тек пән үйретуші емес, тәрбиелеуші де болуы тиіс. Білім мен тәрбиені ұштастыру — сабақтың негізгі нәтижесі.
Оқушыға бағытталған сабақ және АКТ
ХХІ ғасырда жан-жақты зерделі, дарынды тұлға қалыптастыру — мемлекет назарындағы маңызды мәселе. Осы тұрғыда мұғалімге тиімді әдіс-тәсілдерді таңдауда еркіндік беріліп отыр. Қазіргі талап — оқушыны бірінші орынға қою: мұғалім бағыт беруші болады, ал оқушы алдын ала берілген тапсырмалар арқылы тақырыпты түсіндіреді, өздік талдау жасайды, бірін-бірі бағалайды, ой-пікірін дәлелді жеткізеді.
Компьютердің рөлі
Білім саласында компьютер — оқушы үшін оқу құралы, ал мұғалім үшін кәсіби жұмысты тиімді ұйымдастыруға көмектесетін құрал.
Электрондық оқулық: анықтама және негізгі мақсат
Ақпараттық-коммуникациялық технологияның жедел дамуына байланысты электрондық оқулықтар қазіргі таңда кеңінен қолданылуда. Электрондық оқулық — мультимедиялық оқулық: дидактикалық әдіс-тәсілдер мен ақпараттық технологияны қолдануға негізделген тұтас жүйе.
Негізгі мақсаттары
- Оқыту үдерісін үздіксіз әрі толық деңгейде бақылау.
- Ақпаратты іздеу және талдау қабілетін дамыту.
- Оқу материалын тәжірибелік тұрғыдан тиімді, түсінікті ұсыну.
Электрондық оқулықты қолдану оқушының танымдық белсенділігін арттырып қана қоймай, ойлау жүйесін қалыптастыруға және шығармашылықпен жұмыс істеуге жағдай жасайды. Қазіргі қоғамда тек мұғалімнің түсіндіруімен немесе дәстүрлі оқулықпен шектелу жеткіліксіз; сондықтан электрондық оқулықтың құрылымы сапалы жаңа деңгейде болуы тиіс.
Дәстүрлі және электрондық оқытуды кіріктіру
Оқу үдерісін дәстүрлі оқытумен қатар электрондық оқытумен кіріктіре жүргізу оқушының пәнге қызығушылығын арттырады, оқыту сапасын жақсартады, белсенділік пен ынтаны күшейтеді. Электрондық материалдар арқылы оқушы бұрын алған білімін кеңейтіп, практикалық тапсырмалар орындау арқылы мәселені тереңірек түсінеді.
Мультимедиа мүмкіндіктері
Түрлі суреттер, бейнеүзінділер, дыбыс, музыка — бәрі бір ортада ұсынылады. Бұрын тақтаға жазып түсіндірумен салыстырғанда, көрнекілік пен түсініктілік деңгейі айқын жоғарылайды.
Қиын тақырыптарды меңгеру
Меңгерілуі күрделі тақырыптарды электрондық оқулық арқылы түсіндіру оқушының жаңа тақырыпқа қызығушылығын оятып, оқу мотивациясын күшейтеді.
Нәтижесі
Оқушы бұрынғы білімін қолданады, түрлі дереккөздерден жаңа білім алады, тәжірибе жинақтайды және мәселелерді шешу құзыреттілігі артады.
Оқушыға беретін мүмкіндіктер
Электрондық оқулықтарды сабақта пайдалану оқушыға төмендегідей мүмкіндіктер береді:
- Уақытты үнемдеу: материалды ұзақ іздемей, өтілген және ұмытылған тақырыптарды жылдам еске түсіру.
- Қосымша материал табу: оқулықта жоқ ресурстарды қысқа уақытта іздеп табу.
- Шексіз қайталау: түсінбеген бөлімді қажет болғанша қайталау.
- Өзіндік жұмыс: оқу қызметін өз бетімен ұйымдастырып, барлық кезеңде өзін-өзі тексеру.
- Деңгейлік тапсырма: өз мүмкіндігіне сай тапсырмаларды таңдау.
Қолдану мақсаты мен міндеттері
Электрондық оқулықты пайдаланудың мақсаты — білім беру, білімді бекіту, дағды мен іскерлікті қалыптастыру, меңгеру деңгейін бақылау және ақпараттық ізденіс қабілетін дамыту. Бұл мақсаттарды іске асыру үшін төмендегі міндеттер айқындалады:
Оқу-танымдық дағдылар
- Оқушы мақсатын нақты қоя білу.
- Ақпаратты жинақтау және жүйелеу қабілетін қалыптастыру.
- Шығармашылық және ғылыми ізденіске бағыттау.
Дербестік және бақылау
- Оқушының өз бетінше әрекет етуіне мүмкіндік беру.
- Жұмыстың барлық кезеңінде өзін-өзі тексеруді қамтамасыз ету.
- Нәтижені өлшеу мен кері байланысты жеделдету.
Оқушы орындай алатын жұмыстар
- Материалды дұрыс әрі жеңіл түсіну.
- Өздігінен дайындалып, өзін-өзі тексеру.
- Жұмысты тиянақты орындап, мұғалімге файл түрінде ұсыну.
- Өз деңгейіне сай тапсырманы таңдау.
- Қажетті материалды жылдам іздеу.
- Фонохрестоматия мен мультимедиа бөлімдерін сабақта қолдану.
Мұның бәрі оқушыны ізденімпаздыққа, дербес ойлауға және өзіндік қорытынды жасауға жетелейді.
Музыка сабағында қолданудың күтілетін нәтижелері
Электрондық оқулықты музыка сабағында пайдалану төмендегідей нәтижелерге жеткізеді:
- Үлгерімі төмен оқушыларға қолдау көрсетеді.
- Сабаққа қызығушылықты арттырады.
- Көрнекіліктердің санын көбейтеді.
- Оқушының шығармашылығын дамытады.
- Жеке жұмыс істеу дағдысын қалыптастырады.
- Есте сақтау, есту, көру, сөйлеу және ойлау қабілеттерін жетілдіреді.
- Пікірталас, талдау, анализ жасау мүмкіндігін кеңейтеді.
Әдістемелік талап
Белгілі бір пәнге арналған электрондық оқулық сол пәннің типтік бағдарламасына сәйкес болуы, тақырыпқа қатысты мазмұны нақты, ықшам әрі оқушы деңгейіне лайық ұсынылуы қажет.
Сабақта техникалық құралдар мен дидактикалық материалдарды қолдану
Тиімді қолданудың негізгі шарттары:
Мұғалім құзыреттілігі
Мұғалім ақпараттық-коммуникациялық технологияны меңгеруі және оны сабақ мақсатына сай қолдана білуі керек.
Оқу нәтижесі
- Білім мен дағды деңгейі жоғарылайды.
- Білім тереңдейді, бақылау мен бағалау түрлері нақтыланады.
- Практикалық дағдыларды игеру мүмкіндігі артады.
Қорытынды
Меңгерілуі қиын тақырыптарды электрондық оқулықтың көмегімен түсіндіру оқушының жаңа тақырыпқа қызығушылығын оятып, оны әрі қарай күшейтеді. Егер еліміздің әр аймағындағы мектептерде электрондық оқулықтар тұрақты қолданыста болса, оқу сапасы кезең-кезеңімен жақсарып, толыққанды тұлға қалыптастыруға ықпалы артады деп түйіндейміз.
Әдебиеттер тізімі
- Н. Ә. Назарбаев. «Жаңа әлемдегі жаңа Қазақстан» (Ел президентінің халыққа жолдауы). Астана, 2007 ж.
- «Қазақстан өз дамуындағы жаңа серпіліс жасау қарсаңында». Ел президентінің халыққа жолдауы. Астана, 2006 ж.
- Қазақстан Республикасының білім беру жүйесін 2010 жылға дейін дамытудың Мемлекеттік бағдарламасы.
Авторлар
Батыс Қазақстан облысы, Бөкей Ордасы ауданы, Хан Орда ауылы, Жәңгір хан атындағы ЖББОМ-нің музыка пәні мұғалімі Алмурзина Рита Жоламанқызы.
Авторлар
Батыс Қазақстан облысы, Бөкей Ордасы аудандық балалар саз мектебінің теория және сольфеджио пәнінің мұғалімі Ихсанова Гульфия Жоламановна.