Сан есімдерді мағынасына қарай талда
Сабақ туралы мәлімет
Мектеп және мұғалім
- Орналасуы
- Алматы облысы, Панфилов ауданы, С. Аманбайұлы атындағы орта мектеп
- Пәні
- Қазақ тілі мен әдебиеті
- Мұғалім
- Кокенова Жанылқан Иманғожаевна
Сабақ параметрлері
- Тақырыбы
- Топтау сан есімі
- Әдісі
- Түсіндіру, талдау, сұрақ-жауап
- Түрі
- Қалыптан тыс сайыс сабақ
- Типі
- Жаңа сабақты түсіндіру
- Формасы
- Топпен жұмыс, көрнекілікпен жұмыс
- Пәнаралық байланыс
- Математика, орыс тілі, биология, география, әдебиет
Сабақтың мақсаты
1) Білімдік
Топтау сан есімінің жасалу жолдарын және емлесін түсіндіру.
2) Дамытушылық
Сан есімдерді мағынасы мен құрамына қарай ажырата білу дағдыларын дамыту; сөзжұмбақтар мен ойын есептер арқылы ойлау қабілетін арттыру; дұрыс сөйлеу, сауатты жазу және интонация арқылы тыныс белгілерін орынды қоя білуге машықтандыру.
3) Тәрбиелік
Ұқыптылыққа, мәдени қарым-қатынасқа, қоршаған ортаны қастерлеуге тәрбиелеу; халықтық педагогика үлгілерін есте сақтап, құрметтеуге баулу.
Көрнекіліктер
- «Топтау сан есімі» тақырыбындағы плакат
- Тест карточкалары
- Кеспе сөздер
- Ойын түрлері
- Сандар қатысқан сөйлемдер
- Стикерлер
Сабақтың барысы
1) Ұйымдастыру кезеңі
Сынып екі топқа бөлінеді. Әр топ өз атауын және ұранын дайындайды.
«Сұңқар» тобы
Ұраны: «Бір елі ауызға екі елі қақпақ»
«Тұлпар» тобы
Ұраны: «Өтіріктің құйрығы бір-ақ тұтам»
2) Ой шақыру
Оқушыларға арнайы сұрақтар қойылып, сан есімдердің қолданысы нақты өмірлік контексте талқыланады.
-
А)
Мектеп кітапханасында қанша кітап бар? Оның нешеуі көркем әдебиет, нешеуі оқулық?
-
Ә)
Мектебімізде қанша оқушы оқиды? Нешеуі қыз, нешеуі ұл?
-
Б)
Мемлекетіміздің шекарасының ұзындығы қанша?
3) Өткен сабақты бекіту
а) Сан есім дегеніміз не?
ә) Құрамына қарай сан есімдер нешеге бөлінеді?
б) Төмендегі тіркестердің мағынасын анықтаңдар.
- 1000-даған
- 50-леп
- XXI ғасыр
- 40-қа таман
- 2015 жылдың желтоқсаны
- 10-ы сәрсенбі
- алты-алтау
4) Жаңа сабақты түсіндіру
Тақтаға плакатқа жазылған сөйлемдер ілінеді. Оқушылар сөйлемдерден сан есімді тауып, оның мағынасына, құрамына және жасалу жолына талдау жасайды.
Мысал сөйлем 1
Жұмысшылар жиырмадан екі бригадаға бөлінді.
Мысал сөйлем 2
Сыныпта екі-екіден бөлінген үлкен терезе бар.
Талдау үлгісі: «жиырмадан» — дара сан есім; -дан шығыс септік жалғауы арқылы жасалған; сұрағы: нешеден?
«екі-екіден» — күрделі (қосарланған) сан есім; -ден шығыс септік жалғауы арқылы жасалған.
Ереже түйіні: Топтау сан есімі дара, қосарланған және тіркескен (күрделі) түрде кездеседі. Барлық түріне шығыс септігінің жалғаулары (-дан/-ден/-тан/-тен) жалғанады.
5) Жаттығулар орындау
Ойын: «Қанша қауын?» (жұмбақ есеп)
Самат қаппен арқалап,
Бес қауыннан тасыды.
Қабы болмай ал Талап,
Қос қауыннан тасыды.
Он рет сабылып,
Екеуі әбден шаршады.
Тасып алған қауынның барлығы қанша болды? Жауабы: 70
Талдау тапсырмасы
Екі топқа екі сөйлемнен беріледі. Сан есімдерді мағынасына қарай талдаңдар.
- Адам жүрегі бір минутта 70 рет, тәулігіне 1 000 000-нан аса соғады.
- Алып киттің тілінің өзі 4 тоннаға жуық, бауыры 1 тонна болады.
- Жер мен Күннің арақашықтығы 150 миллион километрдей.
- Жыр алыбы Жамбыл атамыздың туғанына 170 жыл толады.
Түрлендіру жұмысы
Есептік сан есімдерден сөзбен реттік, болжалдық, топтау сан есімдер жаса.
Берілгендер
жүз, елу, алпыс, тоқсан, мың
Үлгі
- Реттік: жүзінші
- Болжалдық: жүздеген, жүздей
- Топтау: жүз-жүзден
148-жаттығу: берілген есептік сан есімдерден топтау сан есімдер жасап, «Топтасу түбі — ынтымақ» тақырыбында ой-пікір алмасыңдар.
Берілгендер: екі, төрт, алты, сегіз, он төрт, жиырма, қырық, елу, алпыс.
6) Ойын: 1-ден 9-ға дейін
Берілген анықтамаға сай сан есімі бар сөзді табыңдар.
1. Халық әні — бір бала
2. Мезгіл үстеу — екіталай
3. Геометриялық фигура — үшбұрыш
4. Математикалық амалдар — төрт амал
5. Мылтық — бесатар
6. Ұлттық ойын — алтыбақан
7. Жұлдыз — жетіқарақшы
8. Омыртқа сүйек — сегізкөз
9. Балалар ертегісі — тоғыз тоңқылдақ
Сайыс: сан есімі бар мақал-мәтелдер
- Өтірік — екеу, шын — төртеу.
- Темекі тартқан бір кісі — уланған бүкіл үй-іші.
7) Сабақты қорытындылау
Берілген сан есімдерді топтау сан есіміне айналдырып жазыңдар:
Берілгендер
он, алпыс, отыз екі, қырық, 20–30, екі
Үлгілер
- он-оннан
- алпыстан
- отыз екіден
- қырықтан
- 20–30-дан
- екіден
8) Білімді бағалау
- Жеңімпаз топты анықтау
- Оқушылардың бағаларын қою
- Әр топ ұранының мағынасын түсіндіру
9) Үй тапсырмасы
150-жаттығу
Топтау сан есімдерін қатыстырып, «Қонақта» тақырыбында әңгіме құра.
Күн тәртібі бойынша сұрақтар
- Мектепке нешеде барасың?
- Неше сағат ұйықтайсың?
- Сабаққа нешеде дайындаласың?
- Таңертең нешеде тұрасың?