Қазақша рефераттар

Сөйлемдегі қимылды білдіретін сөздерді тауып жазу

Ана тілі • 1-сынып Жаңа сабақ Ойын технологиясы Пәнаралық байланыс: дүниетану

Тақырып: Бозторғай. Заттың қимылын білдіретін сөздер

Бұл сабақ жоспары бастауыш сынып оқушыларына заттың қимылын білдіретін сөздерді (етістіктерді) сөйлем ішінен сұрақ қою арқылы табуды үйретуге бағытталған. Сонымен бірге оқушылардың сөздік қорын кеңейтіп, құстарға қамқорлық жасауға тәрбиелейді.

Сабақтың мақсаттары

Білімділік

Қимылды білдіретін сөздер туралы түсінік беру, сұрақ қою арқылы сөйлем ішінен табуға үйрету.

Дамытушылық

Байланыстырып сөйлеу дағдысын жетілдіру, сөздік қорын байыту, қызығушылығын арттыру.

Тәрбиелік

Құстарға жанашырлықпен қарауға, табиғатты аялауға тәрбиелеу.

Әдіс-тәсілдер мен көрнекіліктер

Сабақ әдістері

  • Сұрақ-жауап
  • Түсіндіру
  • Ойын

Көрнекіліктер және ТҚЖ

  • Жеке сөздер жазылған карточкалар
  • Бозторғайдың суреті
  • Тірек сызба

Сабақ құрылымы

  1. I
    Ұйымдастыру кезеңі (психологиялық дайындық)
  2. II
    Үй тапсырмасын тексеру
  3. III
    Жаңа сабақ (оқулықпен жұмыс, қосымша мәлімет, дәптермен жұмыс)
  4. IV
    Ойын
  5. V
    Сабақты бекіту
  6. VI
    Бағалау
  7. VII
    Үй тапсырмасы

Сабақтың барысы

I. Ұйымдастыру кезеңі

Оқушылардың назарын сабаққа аудару үшін мұғалім көңіл күйді анықтайтын шағын таңдауды ұсынады:

Сұрақтар

  • «Балалар, бүгінгі көңіл күйлерің қалай?»
  • «Қызыл, сары, қоңыр гүлдің қайсысын таңдайсыңдар?»

Түсіндіру

Қызыл гүл — көңіл күйі өте жақсы, сары не қоңыр — орташа. Сабақта қызықты тапсырмалар орындау арқылы көңіл күйді көтеру мақсат етіледі.

II. Үй тапсырмасын тексеру

«Өзендер» мәтінін кезекпен мәнерлеп оқыту. Одан кейін бас әріппен жазылатын сөздердің ережесін қайталау ұсынылады (тақтадағы сигналды суреттер арқылы).

1) Адамның аты-жөні

Адамның аты-жөні бас әріптен басталып жазылады: Ыбырай Алтынсарин.

2) Жер-су атаулары

Жер-су аттары бас әріптен басталып жазылады: Алатау, Тараз, Өскемен.

3) Жануарларға қойылған ат

Жануарларға қойылған ат бас әріптен басталып жазылады: Құтжол, Құлагер.

III. Жаңа сабақ: қимылды білдіретін сөздер

Ертеде «Өнер» деген елде бір суретші өмір сүріпті. Ол тек заттар мен адамдарды ғана салып, суреттеріне жан бітіре алмапты. Ешкім жоғары бағаламаған соң, ол бір қариядан ақыл сұрайды. Қария: «Заттың қимылын бейнелесең, суретіңе нәр кіріп, жан бітіп кетеді» — дейді.

Ойын: «Кім тапқыр?»

Мұғалім суреттер көрсетеді, оқушылар сол суретке сәйкес қимылды білдіретін сөзді қосып, сөз тіркесін құрастырады.

Ереже

Заттың қимылын білдіретін сөздерге мына сұрақтар қойылады: Не істеді? Қайтті? Не қылды?

Мысалдар: жүгірді, жүзді, ұшты.

Оқулықпен жұмыс

  • Мәтінді мұғалім оқып, түсіндіреді.
  • Оқушылар тізбектей оқиды.
  • «Мәтін не туралы?» сұрағына жауап береді.
  • Мәтінді өз ойларымен жалғастырады.
  • Қарамен жазылған сөздерге сұрақ қояды.

Дәптермен жұмыс

Сөйлем ішінен қимылды білдіретін сөздерді тауып, дәптерге жазу.

Қосымша мәлімет: бозторғай туралы

  • Қанатының ұзындығы: 8,5–14 см
  • Салмағы: 30–48 г
  • Жердегі шұқырларға ұялайды, 2–6 тарғыл жұмыртқа салады.
  • Жыл құсы, түрі шамамен 75.
  • Қорегі: жәндіктер және өсімдік дәні.
  • Бір түрі Қызыл кітапқа енген.

Бозторғай — тыныштықты ерекше сүйетін құс. Ұясына бөгде біреу жақындаса, кейде ұясын да, балапанын да тастап, басқа жаққа біржола кетіп қалады.

Тілдік-мәдени түсінік

Осыған байланысты қазақта мамыражай, тыныш заманды «қой үстіне бозторғай жұмыртқалаған заман» деп сипаттайды.

Сөздік жұмысы

Саз
Су араласып, батпаққа айналған топырақ.
Жасқана қарады
Қорқа қарады.

Сергіту сәті

Ұзын құлақ, сұр қоян
Естіп қалып сыбдырды.
Ойлы-қырлы жерлермен
Ытқып-ытқып жүгірді.
Қарап еді артына,
Қиығын сап көзінің,
Келе жатқан томпаңдап,
Көжегі екен өзінің.

Тақтамен жұмыс: қимылды сөзбен байланыстыру

Оқушылар суреттерді тиісті қимылды білдіретін сөздермен сәйкестендіреді.

Дыбыс шығару

  • Телефон шырылдайды
  • Қоңырау шырылдайды
  • Сағат шырылдайды

Ұшу

  • Ұшақ ұшады
  • Шағала ұшады
  • Көбелек ұшады
  • Аққу ұшады

Жүзу

  • Кеме жүзеді
  • Балық жүзеді

Ойын: «Үндемес»

Мұғалім сөз жазылған карточканы көрсетеді. Оқушылар сол сөзге ауызша дыбыстық талдау жасап, оның қай сұраққа жауап беретінін анықтайды.

Қорытындылау және бағалау

Қайталау сұрақтары

  • Бүгін қандай сөздермен таныстық?
  • Оларға қандай сұрақтар қойылады?
  • Мысал келтір.

Бағалау

Сабаққа белсенді қатысқан оқушылар бағаланып, мадақталады.

Үй тапсырмасы

Мұғалімнің нұсқауына сәйкес беріледі (мәтіннен қимылды білдіретін сөздерді табу, сөйлем құрастыру сияқты тапсырмалар).