Қазақша рефераттар

Оқушылардың сабаққа қатысуын бақылау

Сабақ туралы қысқаша мәлімет

Тақырыбы

Есімше туралы түсінік

Түрі

Жаңа тақырыпты меңгерту

Әдіс-тәсілдер

  • Сұрақ–жауап
  • Ауызша тест (жедел жауап)
  • Оқулықпен жұмыс
  • Сергіту сәті

Көрнекіліктер

Оқулық Топтастыру Дидактикалық қосымша Слайдтар

Сабақтың мақсаты мен міндеттері

Жалпы мақсат

Есімше туралы толық мәлімет беру, оның тілдік қызметі мен жасалу ерекшеліктерін меңгерту.

Білімділік

Есімшенің етістіктің ерекше түрі екенін түсіндіру; жасалу жолдары мен жұрнақтары туралы жүйелі ұғым қалыптастыру.

Дамытушылық және тәрбиелік

  • Жаттығулар арқылы ізденімпаздықты дамыту, шығармашылыққа баулу.
  • Тіл байлығын арттыруға ықпал ету.
  • Адамгершілікке тәрбиелеу; туған жерге сүйіспеншілік пен қазақ тіліне құрмет қалыптастыру.

Сабақтың барысы

I. Ұйымдастыру кезеңі

  • Оқушылармен амандасу.
  • Сабаққа қатысуды бақылау.
  • Оқу құралдарын тексеру.

II. Өткен тақырыптарды қайталау

Еске түсіру

Барша заттың бір өзімде қимылы —
Сөз табының күрделісі, қиыны.
Сабақты, салт, есімше, көсемше боп,
Шақ, рай, етісте боп жиылдың.

Ауызша тест

Жедел жауап

  1. 1) Етіс дегеніміз не?

    • AТек қана іс-қимылды білдіреді.
    • BІс-әрекеттің орындалуында орындаушының қатысы қандай екенін білдіреді.
    • CҚимылдың, іс-әрекеттің болу-болмауын білдіреді.

  2. 2) Етістің неше түрі бар?

    • A5
    • B2
    • C4

  3. 3) -ын, -ін, -н жұрнақтары арқылы жасалатын сабақты етістіктің түрі:

    • AЫрықсыз етіс
    • BӨздік етіс
    • CӨзгелік етіс
    • DОртақ етіс

  4. 4) Қимылды орындаушы өзге біреуге істетеді:

    • AЫрықсыз етіс
    • BӨздік етіс
    • CӨзгелік етіс
    • DОртақ етіс

  5. 5) Қимылды орындаушы қимылды өзі орындайды:

    • AЫрықсыз етіс
    • BӨздік етіс
    • CӨзгелік етіс
    • DОртақ етіс

  6. 6) Орындаушы айтылмай, іс-әрекет өздігінен жасалғандай көрінеді:

    • AЫрықсыз етіс
    • BӨздік етіс
    • CӨзгелік етіс
    • DОртақ етіс

  7. 7) Қимылды орындаушы біреумен бірлесіп, ортақтасып істейді:

    • AЫрықсыз етіс
    • BӨздік етіс
    • CӨзгелік етіс
    • DОртақ етіс

  8. 8) Етістердің жасалу жолдары:

    Ырықсыз етіс

    Жұрнақтары: -ыл, -іл, -л, -ын, -ін, -н

    Өздік етіс

    Жұрнақтары: -ын, -ін, -н

    Өзгелік етіс

    Жұрнақтары: -дыр, -дір, -тыр, -тір, -ғыз, -гіз, -қыз, -кіз, -т

    Ортақ етіс

    Жұрнақтары: -ыс, -іс, -с

III. Жаңа сабақ: Есімше

Есімше — етістіктің ерекше түрі. Есімше мен көсемше етістіктің тұлғалық әрі қызметтік тұрғыдан өзгеше категорияларына жатады.

Негізгі ерекшелігі

Есімше бірде есім сөздердің, бірде етістіктің қызметін атқара алады.

Есімдік қызметі

  • Есім сөздерше септеледі, тәуелденеді, көптеледі.
  • Кім? не? сұрақтарына жауап беріп, сөйлемде бастауыш не баяндауыш қызметін атқара алады.

Етістік қызметі

  • Есімше жіктеліп, етістік қызметін атқарады.
  • Сөйлемде баяндауыш бола алады.
  • Қосымшасыз (негізгі тұлғада) қандай? қай? сұрақтарына жауап беріп, анықтауыш қызметін атқарады.