Қазақша рефераттар

Ата ҰОС - тарих

Кіріспе

Ел өмірінде де, әр адамның тағдырында да терең із қалдырған, жүрекке салған жарасы әлі толық жазылмаған қасірет — Ұлы Отан соғысы. Жер бетін тып-типыл етуге ұмтылған зұлмат — Екінші дүниежүзілік соғыс 1941 жылдың 22 маусымында басталды. Соғыс — уақытқа тәуелсіз, ешқашан ақталмайтын, ешқандай сынға берілмейтін азап.

Еске алу

Осы соғыста қаза тапқан боздақтарымызды 1 минут үнсіздікпен еске алайық.

1

Минут үнсіздік

Екінші дүниежүзілік соғыстың аяқталғанына жарты ғасырдан астам уақыт өтсе де, отты жылдардың елесі халық жадынан өшкен емес. «Ешкім де, ештеңе де ұмытылмайды» деген ұстаным — бүгінгі ұрпақтың азаматтық парызы.

Кездесудің өзегі

Бүгінгі кездесудің мәні — тыл еңбеккері, өмірді өз көзімен көріп, замана сынағын жанымен сезінген ардагермен жүздесу, тарихты тірі куәгердің сөзінен тыңдау.

Соғыс туралы қысқаша деректер

1941 жылдың 22 маусымында фашистік Германия Кеңес Одағына опасыздықпен басып кірді. 1418 күн мен түнге созылған сұрапыл соғыс сан мыңдаған адамның өмірін жалмады. Бұл — тарихтың ащы шындығы. Соған қарамастан, халық ерліктің ерен үлгісін көрсетті.

Қазақстаннан майданға аттанғандар

  • Соғыс жылдары Қазақстаннан 1 200 000 адам майданға аттанды.
  • 630 000 қазақстандық жауынгер майданнан оралмады.
  • 500 000 жауынгер Кеңес Одағының Батыры атағын алды, оның 100-і — қазақ.
  • 81 жауынгер Даңқ орденінің толық иегері болды, оның 19-ы — қазақ.

Қос мәрте Батыр атанғандар

Кеңес Одағының Батыры атағын екі мәрте алған тұлғалар:

  • Талғат Бигелдинов
  • Иван Павлов
  • Леонид Беда
  • Сергей Луганский

Адам ресурсы және әскери даярлық

  • Қазақстаннан 1 196 164 жерлесіміз соғысқа аттанды.
  • Еңбек армиясына 700 000 қазақстандық жұмылдырылды.
  • 4 атты әскер және 12 дивизия, 50 түрлі полк жасақталды.
  • 12 000 адам әскери оқуға жіберіліп, 27 оқу орнында 16 000 офицер даярланды.

Тылдағы еңбек ерлігі

  • Майданға қорғасынның 85%-ы, мыстың 30%-ы өндірілді.
  • 6 млн тонна бидай, 797 мың тонна ет, 150 мың мініс жылқы берілді.
  • 4 млрд сом қаржы жиналып, әскери техника мен қару-жарақ алуға жұмсалды.

Ұранға айналған бірлік

«Барлығы Отан үшін! Барлығы Жеңіс үшін!» деген ұранмен халқымыз майданда ерлік көрсетті, тылда тынымсыз еңбек етті. Бүгін сол буынның қатары сиреп барады. Сондықтан тірі куәгердің әр сөзі — ұлт жадына жазылар аманат.

Ардагермен жүздесу

Бүгін ортамызда сұрапыл соғыстың тауқыметін көрген тыл еңбеккері — Қашқынбаев Қаукербек ата. Кітаптан оқу — бір бөлек, ардагердің өз аузынан есту — бір бөлек.

Сұрақтар өзегі

  • 1 Сол соғысқа бүгінгі тірі куәгер ретінде көзқарасыңыз қандай?
  • 2 Ерлік туралы не айтар едіңіз?
  • 3 Бүгінгі жастарға көңіліңіз тола ма? Жас ұрпаққа тілек-өсиетіңіз?

Ардагердің сөзі

(Осы бөлімде ардагердің естелігі мен ақыл-кеңесі беріледі.)

Ортамызға келіп, ой бөлісіп, болашақ ұрпаққа бағыт-бағдар бергеніңіз үшін шексіз алғыс айтамыз.

Әлия мен Мәншүктің рухына тағзым

Ерлік — құр сөз емес. Ол — тағдырдың таразысында сыналған, от пен оқтың ортасында дәлелденген таңдау. Әлия мен Мәншүк секілді қаһарман қыздардың бейнесі — ұлт намысының биігі.

Әлияның монологы

Біз сіздердей жаңа ашылған гүл едік,
Жерге бақыт, елге бақыт тіледік.
Отан-ана отқа күйіп жатқанда,
Біздер ме едік үй бағатын тірі өлік.

Мәншүктің монологы

Отан-ана жылағанда шерленіп,
Тапжылмастан шөгеді екен жерге бұлт.
Қара бұлтты қақ жарайық дедік те,
Қолымызға қару алдық ерленіп.

Екі дауыстың бір үні

Отан деген сөз көкейде жатталып,
Зор айқасқа кеттік біздер аттанып.
Біз сендердей қыдырмадық кешқұрым,
Біз сендердей арман гүлін таппадық.

Қатар тұрмыз, қатар жүріп келеміз,
Қатар жүріп, қырдан гүлдер тереміз.
Біздер өлдік, өлмесін деп басқалар,
Бізді қайта туды Отан — ел егіз.

Жетсек деген арманымыз көп еді,
Бізді туған күнімізбен құттықтап,
Айтылған жоқ махаббаттың өлеңі,
Ешкім бізге жыр ұсынған жоқ еді.
Бірақ ерте, тым ертерек жандық біз,
Жанарлардан мөлдір жас боп тамдық біз.
Жанымызды құрбан еттік осылай,
Біздей ерте солмау үшін барлық қыз.

Ән мен үндеу

Кеш барысында «Жойылсын жалғыз сөз — соғыс деген» әні орындалып, бейбітшіліктің қадірі тағы бір мәрте айқындалады.

Төрт ана туралы тағылым

Халқымыздың көрнекті ойшыл ақыны Мұхтар Шаханов: әр адамда өз анасынан бөлек, желеп-жебеп жүретін құдіретті төрт анасы болуы керек дейді. Олар — туған жер, туған тіл, туған салт-дәстүр және туған тарих.

Құдірет жоқ төрт анаға тең келер,
Қасиетті бұл төрт ана — тағдырыңның тынысы.
Төрт ана үшін болған күрес — күрестердің ұлысы.
— Мұхтар Шаханов

Ұлы Отан соғысы — осы төрт құндылық үшін болған ұлы күрес. Ата-бабамыздың ерлігі арқасында бүгін біз тәуелсіз ел атандық: өз Әнұранымыз, Елтаңбамыз, биікте желбіреген Туымыз, «Мәңгілік Ел» идеямыз бар. Бұл — ортақ қуаныш әрі зор жауапкершілік.

Қорытынды тілек

Жеңісіміздің қуанышы ұзағынан болсын. Елімізде бейбітшілік орнасын. Аналар мен сәбилердің көз жасы төгілмесін. Айбынды азаматтарымыз аман болсын.