Қазақша рефераттар

Жеңіл және тамақ өнеркәсібі

Қазақстан тарихы • 9-сынып

Бұл материал Хрущев кезеңіндегі Қазақстан өнеркәсібінің дамуын, тың және тыңайған жерлерді игеру эпопеясын, Н. Хрущевтің аграрлық саясаттағы жаңа курсын және 1947 жылғы реформаның тарихи контексін жүйелеуге арналған.

Сабақтың мақсаты мен міндеттері

Мақсаты

Ұлы Отан соғысынан кейінгі кезеңде Қазақстан экономикасын қалпына келтіру үрдісін түсіндіру және тың мен тыңайған жерлерді игеру туралы білім қалыптастыру.

Білімділік

Негізгі тарихи фактілерді анықтау, дереккөзбен жұмыс істеу, логикалық-құрылымдық сызбаларды толтыру дағдыларын дамыту.

Тәрбиелік және дамытушылық

Отанға, оның өткен тарихына құрмет сезімін күшейту; талдау және салыстыру дағдыларын жетілдіру, зерттеуге қызығушылық ояту.

Сабақтың түрі

Ашық сабақ

ұйымдастыру

Сабақтың типі

Дәстүрлі емес

интерактив

Көрнекіліктер

Кеспе қағаздар, слайд материалдары

материалдар

Сабақтың барысы

I. Ұйымдастыру кезеңі

  • Оқушылармен амандасу, сабаққа сәттілік тілеп, бір-біріне ізгі тілек айтуға бағыттау.
  • Сыныпты 5 топқа бөлу.

II. Үй тапсырмасын тексеру

«Топ басылар сайысы» форматындағы сұрақ-жауап.

Саяси қуғындаулар тақырыбы

Негізгі сұрақтар

  1. 1946 ж. БК(б)П ОК қаулылары қандай журналдарға қатысты болды?

    Жауабы: «Звезда», «Ленинград».

  2. «Көзқарасы ғылымға жат» деп танылған ірі ғалым кім?

    Жауабы: Ә. Марғұлан.

  3. Қазақстанда қандай іс қаралды?

    Жауабы: Бекмаханов ісі.

  4. 1950 ж. «Правда» газетіндегі мақала қандай салдарға әкелді?

    Жауабы: Е. Бекмахановты ресми түрде саяси айыптауға негіз болды.

  5. Е. Бекмаханов қашан кінәлі деп танылып, іске тартылды?

    Жауабы: 1951 ж., сәуір.

Нақтылау сұрақтары

  1. Бекмахановқа қандай айып тағылды?

    Жауабы: Орыс халқына қарсы үгіт жүргізді және К. Қасымұлы бастаған ұлт-азаттық көтерілісті жақтады деген айып.

  2. Ғалымдарға қандай айып тағылды?

    Жауабы: «Космополит» деп айыптау.

  3. КОКП ХХ съезінде қаралған басты мәселе қандай болды?

    Жауабы: Сталиннің жеке басына табынушылықты әшкерелеу.

  4. ХХ ғ. 40–50-жылдары негізінен кімдер қуғындалды?

    Жауабы: Қазақ зиялылары.

Қосымша деректер

  • Қуғындалған тұлғалар: А. Жұбанов, С. Мұқанов, Ә. Марғұлан, Қ. Сәтпаев, М. Әуезов.
  • Әдістері (50–60-жылдары): партиядан шығару, жұмыстан босату, психиатриялық емханаларға қамау.
  • Мәлімет: КСРО Денсаулық сақтау министрлігінің дерегі бойынша, өзгеше ойлайтын 90 мыңнан астам кеңес азаматы жазаға тартылған.

III. Үй тапсырмасын бекіту

Негізгі ұғымдарды қайталау, себеп–салдар байланысын анықтау және қысқаша қорытынды жасау.

IV. Жаңа сабақ: соғыстан кейінгі қалпына келтіру және өнеркәсіп

Жаңа тақырыптың жоспары таныстырылып, тапсырмалар абзацтар бойынша бөлініп беріледі (ойын элементтері арқылы).

Соғыстан кейінгі жағдай

  • Соғыс жылдары КСРО ұлттық байлығының шамамен 1/3 бөлігі жоғалды.
  • Еңбек ресурсы тапшылығын азайту үшін 11 365 000 адам әскер қатарынан босатылды.
  • 1945 ж. 23 маусым — демобилизация туралы заң қабылданып, миллиондаған жауынгер бейбіт өмірге оралды.

Тұлғалық мысал

Әскерден қайтқандардың қатарында Кеңес Одағының Батыры Жәлел Қизатов та болды. Ол жауапты қызметтер атқарып, өзін сауатты маман ретінде танытты, ауылды жандандыруға үлес қосып, депутат ретінде маңызды заңдардың қабылдануына қатысты.

Төртінші бесжылдық

1946 ж. 18 наурыз — 1946–1950 жылдарға арналған төртінші бесжылдық жоспары туралы заң қабылданды.

Негізгі міндеттер:

  1. Қираған халық шаруашылығын қалпына келтіру.
  2. Ауыр өнеркәсіпті қалпына келтіріп, жедел қарқынмен дамыту.
  3. Жаңа теміржол желілерін салу.
  4. Ауыл шаруашылығы дақылдарының өнімділігін арттыру.

Өндірістің қайта құрылуы

Соғыс қажетіне жұмыс істеген кәсіпорындар бейбіт өнім өндіруге бейімделіп, өндірістік құрылым қайта ұйымдастырылды.

Бесжылдық құрылыстары мен нәтижелері

Ауыр өнеркәсіп

  • 1946–1951 жж. болат прокаты, қара және түсті металлургия, тау-кен және көмір өнеркәсібі үшін қолдан жасалған талшық өндіру жолға қойылды.
  • Теміртау металлургия зауытында табақ прокат станы және 2 мартен пеші салынды.
  • Ақтөбе ферроқорытпа зауытының үшінші кезегі іске қосылды.
  • Өскеменде 1947 жылы қорғасын-мырыш комбинаты салынды.

Энергетика және шикізат

  • Екібастұзда көмір кеніші құрылысы аяқталды.
  • Маңғыстауда жаңа кеніш құрылысы аяқталды.
  • 1950 жылы мұнай өндіру 52%-ға артты.
  • 1950-жылдардың басында республикадағы кәсіпорын саны 65-ке жетті.

Жеңіл және тамақ өнеркәсібі

  • Семейде илеу-сығынды зауыты өнім бере бастады.
  • Қызылорда тігін фабрикасы іске қосылды.
  • Жамбыл, Қызылорда, Павлодар қалаларында тері зауыттары салынды.

Көлік жүйесінің дамуы

  • 1950 жылы ұзындығы 483 км болатын Мойынты–Шу теміржолы салынды.
  • Жамбыл–Шолақтау теміржол желісі іске қосылды.

Байланыс ісінің жақсаруы

  • Барлық аудан орталықтары телефон байланысына қосылды.
  • 1949 ж. көктемінде Алматыда елдің 56 қаласымен байланыстыратын автоматты станция салынды.
  • Радио желісі 2 есе артты.

Еңбек ресурстары: маманданған жұмысшылардың өсуі

Шаруашылық өміріндегі өзгерістер маманданған жұмысшылар санының артуына ықпал етті:

1945 жыл

1 044 000

адам

1950 жыл

1 403 000

адам