Суға шомылуға байланысты қауіпсіздік ережелерін меңгерту

Сабақ туралы қысқаша мәлімет

Тақырыбы: «Акула» (Л. Толстой), аударған — С. Омаров
Сабақ түрі: Әңгімелеу, сұрақ-жауап, топтық жұмыс, бағалау
Сабақ әдістері: СТО, топқа бөлу, топтастыру, ББҮ, «Бір айналым сөйлесу», көрнекілік, ой қозғау, «Араласыңыз, жұптасыңыз, тоқтаңыз»

Сабақ мақсаты мен міндеттері

Оқушылардың мәтіндегі оқиға желісін түсініп, өз ойын талдап, қорытынды жасауына, бір-бірін бағалауына жағдай жасау.

Білімділік

Негізгі кейіпкерлерге мінездеме беру.
Суға шомылуға қатысты қауіпсіздік ережелерін меңгерту.
Акуланың қауіпті жыртқыш екендігін түсіндіру.

Тәрбиелік

Жаз айларында суға шомылу мәдениеті мен ережелерін қалыптастыру.
Шомылу кезінде батып бара жатқан адамға алғашқы көмек көрсету қағидаларын таныстыру.

Дамытушылық

Оқиға желісі бойынша өз бетінше талдау жасауға үйрету.
Акулалардың түрлері туралы түсінігін кеңейту.
Авторлар өмірбаянымен таныстыру арқылы оқырмандық қызығушылықты дамыту.

Көрнекіліктер мен ресурстар

Интернет тақта

Слайд, видео, иллюстрация көрсету

Бағалау критерийлері жазылған тақта

Өзін-өзі және өзара бағалау

Сюжеттік көрініс (орыс тілінде)

Мәтін мазмұнын визуализациялау

Стикерлер, фломастер, А4 қағазы

Топтық жұмыс пен рефлексия

Телефон, ноутбук, планшет

Материал іздеу және көрсету

Сабақтың өту барысы

1) Ұйымдастыру

Сурет қиындылары (қима қағаздар) арқылы сынып 3 топқа бөлінеді (әр топта шамамен 7 оқушы).

2) Үй тапсырмасын тексеру

«Айша айтқан ән еді» мәтіні бойынша жоспардың 6 бөлімі негізінде «Бір айналым сөйлесу» әдісі қолданылады: 6 оқушы парақша суырып, жоспар бойынша түсінігін айтады.

Жоспар

Марокконы француздардың басып алуы
Айша бойындағы кек пен өшпенділік
Айшаның әкесі мен досының өлімі
Қамалдың үнсіз жатуы
Айшаның қаһармандығы
Айшаның ауылға оралмауы

3) Бекіту

«Араласыңыз, жұптасыңыз, тоқтаңыз» әдісі арқылы әңгіме мазмұны сұрақ парақшалары көмегімен қорытындыланады. Оқушылар араласып, жұптасып, сұрақтарға пікір айтып, ортақ ой түйіндейді.

Әңгімедегі оқиға қай елде болды деп ойлайсың?

Қала тұрғындарын ерекше қобалжытқан не?

Айша жауынан неге кек алуды ойлады?

4) Жаңа сабақ: ой қозғау және тақырыпқа кіріспе

Сұрақ: «Балалар, акула туралы не білесіңдер?» Оқушылардың жауаптары тыңдалып, мұғалім иллюстрация арқылы қосымша мәлімет береді.

Акулалар туралы қысқаша мәлімет

Акулалар мен скаттар барлық теңіздер мен мұхиттарда кездеседі.
Көпшілігі — жыртқыш; торпеда тәрізді денесі мен күшті бұлшықеті жоғары жылдамдыққа мүмкіндік береді.
Көлемі әртүрлі: ең ірісі — кит акуласы (ұзындығы 20 м-ге дейін), ол планктонды сүзу арқылы қоректенеді.
Каспий теңізінде ұзындығы 120 см-ден аспайтын, балықпен қоректенетін катран (тікенді) акуласы кездеседі.

Түрлері және ерекшелігі

Мұхиттарда көк, ақ, рифтік, алты желбезекті, кариб қаражүзбеқанатты, теңіз түлкісі, ала мысықты, полярлы және басқа да көптеген түрлері мекендейді.

Назар аудартатын түр: акула-балға

Басының алдыңғы бөлігі балғаға ұқсайды; көздері мен танаулары екі жаққа орналасқан. Олар өте қаһарлы, ашқарақ жыртқыштар ретінде сипатталады және сезімталдық пен эхолокацияның арқасында жемтігін оңай табады.

Келесі сұрақ: «Неліктен бүгін акула туралы сөз қозғадық?» Оқушылар болжам айтады. Мұғалім бүгін Л. Н. Толстой жазған оқиғамен танысатынын, ал оны қазақ тіліне Сейітжан Омаров аударғанын хабарлайды.

Сейітжан Омаров туралы

Сейітжан Омаров (22 маусым 1907, Ақмола облысы, Атбасар ауданы, Керегетас ауылы — 1985, Алматы) — жазушы, аудармашы. Қостанай қаласындағы халық ағарту институтын (1932) бітірген. 1930–1942 жылдары мұғалім болды, аудандық және облыстық газеттерде редактор, жауапты хатшы қызметтерін атқарды. 1959 жылдан өмірінің соңына дейін Қазақстан Жазушылар одағында балалар мен жасөспірімдер әдебиеті кеңесінің төрағасы болды.

Лев Николаевич Толстой туралы

Лев Николаевич Толстой (1828–1910) — орыс әдебиетінің ұлы жазушысы. Ол тек жазушылықпен шектелмей, ағартушылық іспен де айналысты: Ясная Полянада шаруалардың балаларына арналған мектеп ашып, педагогикалық журнал шығарды, әліппе оқулықтарын жазды. Әлемге әйгілі «Соғыс және бейбітшілік» романы және балаларға арналған әңгімелері бар.

Көрсетілім: Л. Толстойдың «Акула» әңгімесінің орыс тіліндегі сюжеттік көрінісі видео арқылы тамашаланады.

«Әдебиет үйірмесі» әдісімен топтық жұмыс

Топ мүшелері топ басшысын сайлайды. Әр топқа рөлдік міндеттер бөлінеді:

I топ — Баяндамашылар

Оқулық бойынша мәтінді бөліктерге бөліп, мазмұнын әңгімелейді.

II топ — Зерттеушілер

Кейіпкерлерді зерттеп, мінездеме береді.

III топ — Сұрақ қоюшылар

Берілген абзац бойынша басқа топтарға сұрақтар дайындайды.

5) Сергіту сәті

«Теңіздегі балықтар» ойыны: оқушылар жұптасып еркін қозғалады, мұғалім «Тоқтаңыз!» дегенде балықтардың атауларын кезекпен айтып шығады.

6) «Тауып оқы» тапсырмасы

Оқушыларға парақша таратылып, 3 топқа мына тапсырмалар беріледі:

Ауа райы сипатталған тұсты тауып оқы.
Әкесінің қобалжыған сәттері суреттелетін тұсты тауып оқы.
Акуланың өлген сәті бейнеленетін тұсты тауып оқы.

7) Сөздікпен жұмыс

Зәкір

якорь

Білте

зеңбіректі тұтандырғыш зат

8) Дәптермен жұмыс

Тақырып: Суға шомылуға байланысты қандай қауіпсіздік шараларын сақтау керек? Оқушылар ойларын жазады, мұғалім қажет жерін толықтырады.

Негізгі қауіпсіздік қағидалары (үлгі)

Тыйым салынған жерлерде суға түспеу.
Тереңге бірден түспей, суға біртіндеп үйрену.
Жалғыз шомылмау, үлкендердің бақылауынсыз суға кірмеу.
Ағысы қатты, белгісіз су айдындарында сақ болу.
Шаршаған кезде немесе ауа райы қолайсыз болса, суға түспеу.

Қорытынды және рефлексия

9) ББҮ әдісі

Білемін

Акуланың жыртқыш жануар екендігін.

Білгім келеді

Толстойдың басқа шығармаларымен танысқым келеді; С. Омаров туралы көбірек мәлімет білгім келеді.

Үйрендім

Акулалардың және балықтардың түрлерін, суға шомылудағы қауіпсіздік шараларын.

10) Үй тапсырмасы

«Акула» мәтінін толық мазмұндау.
Л. Толстой мен С. Омаровтың шығармалары туралы іздену.
Акула туралы қосымша деректер әкелу.

11) Бағалау критерийлері

Ауызша толық мазмұндап, сұрақтарға нақты жауап берді.

Қосымша мәлімет айтып, сұрақтарға жауап берді.

Қысқа жауап берді, топпен бірге ойындар арқылы қатысып отырды.