Қазақша рефераттар

Сақ патшасы кім

Сабақтың мақсаты

Қазақ халқының ата-тегі болған тайпалар мен ұлыстар туралы түсінік бере отырып, Орта Азияны мекендеген сақ тайпаларының шығу тегі, сақ топтары және олардың қоныстанған аймақтары жөнінде толық мәлімет қалыптастыру.

Көрнекіліктер

  • Сақтар туралы суреттер
  • Слайд
  • Кестелер

Сабақтың барысы

I. Ұйымдастыру кезеңі

Сыныптың оқу үдерісіне дайындық деңгейін тексеру, назарды сабақ тақырыбына шоғырландыру.

II. Үй тапсырмасын тексеру

Үйде: «Көшпелі бақташылық — шаруашылықтың негізгі түрі»

Төмендегі сұрақтарға жауап беріп, тақырыпты қорытындылаңыз.

Көк

Сұрақ

Бұдан шамамен 3000 жыл бұрын пайда болған мейрамды атаңыз.

Қызыл

Сұрақ

Сырдария, Шу, Келес өзендерінің аңғарында қандай шаруашылық түрі дамыды?

Сары

Сұрақ

Көктемгі жайылым қалай аталды?

Қоңыр

Сұрақ

Көшпелілер жылдың ең дархан мезгілін қалай атаған?

Қорытынды сұрақтар

Қазір қай мезгіл?

Көшпелілер осы мезгілде қайда көшкен?

«Қыстау» сөзінің мағынасын кім түсіндіреді?

Сонымен, біз кімдердің өмірімен таныстық?

Қысқа жауаптарға арналған білімді тексеру

Сұрақ
Көшпелі мал шаруашылығы қашан қалыптасты?
Б.з.б. II мыңжылдықта.
Сұрақ
Көшпелі мал шаруашылығының түрлерін атаңыз.
Жылқы, қой, сиыр, түйе.
Сұрақ
Ертедегі темір өндірудің қарапайым тәсілін атаңыз.
Пеш — көрік.
Сұрақ
Қазақстанда темірді ашу және кеңінен пайдалану қай кезеңде басталды?
Б.з.б. VIII ғасырда.
Сұрақ
Көшпелілердің баспанасы қалай аталады?
Киіз үй.

Жаңа тақырыпқа кіріспе

Ерте темір дәуірінде алғашқы қауымдық құрылыстың ыдырауы, ру-тайпалардың ішкі және сыртқы қарым-қатынастары Қазақстан жерінде алғашқы тайпалық одақтардың қалыптасуына ықпал етті. Сол одақтардың бірі — б.з.б. VIII–III ғасырлар аралығында Қазақстан аумағын мекендеген сақтар.

Бұрынғы білімді белсендіру

5-сыныптан сақтар туралы не білетініңізді еске түсіру үшін төмендегі сұрақтарды талқылап, сөзжұмбақ форматында жауап берейік.

  1. 1. Сақ патшайымы кім?
  2. 2. Сақтармен соғысқан ел?
  3. 3. Ер жүрек сақ жауынгері?
  4. 4. Геродот сақтарды қалай атаған?
  5. 5. «Шошақ бөріктілерді» қалай атаған?
  6. 6. Сақтарды аса жоғары құрметтеп, «әлемдегі ең әділ әрі ең шыншыл халық» деп кім айтқан?

Жауаптар

1

Томирис

2

Парсы

3

Шырақ

4

Массагет

5

Тиграхауда

6

Гректер

Негізгі тұжырым

Ежелгі деректерде қазақ халқының ата-тегі болған тайпалар мен ұлыстардың аты кеңінен мәлім. Қазақ тарихын зерттеген ғалымдардың пікірінше, қазақ халқының арғы тегі — Орта Азияны мекендеген сақ тайпалары.

Сақтардың қоныстанған аймақтары

Сақтар б.з.б. I мыңжылдықта Орта Азия, Қазақстан және Шығыс Түркістан жерлерін мекендеді. Олар әсіресе Сырдария мен Әмудария аңғарларында, сондай-ақ Ертіс, Есіл, Нұра өзендері бойында және Жетісу өңірінде кең таралған.

  • Сырдария өңірі
  • Әмудария өңірі
  • Ертіс алабы
  • Есіл алабы
  • Нұра өңірі
  • Жетісу

Келесі қадам

Енді кестеге назар аударайық: сақтардың негізгі топтары, олардың мекендеген аумақтары және ерекшеліктері бойынша мәліметтерді бірлесе талдап, қорытынды жасаймыз.