Жеті жетімді ата
Сабақ жоспары
Сан есім еліне саяхат (презентациямен)
Бұл жоспар оқушылардың сан есім тақырыбын қайталап, теорияны практикамен ұштастыруына бағытталған. Сабақ барысында топтық және жеке жұмыс, ойын элементтері, деңгейлік тапсырмалар және талдаудың бірнеше түрі қолданылады.
Сабақтың мақсаты
Білімділік
- Тапсырмалар арқылы алған білімді нығайту және тиянақтау.
- Теориялық білімді практикамен ұштастыру.
- Грамматикалық сауаттылықты арттыру, талдау түрлеріне дағдыландыру.
Тәрбиелік
- Тілді құрметтеуге, елжандылыққа, шапшаңдыққа, әдептілікке баулу.
- Ойды нақты, көркем, әсерлі жеткізе білуге тәрбиелеу.
Дамытушылық
- Ойын түрлері арқылы пәнге қызығушылықты ояту.
- Деңгейлік тапсырмалар арқылы белсенділік пен ынтаны арттыру.
- Танымдық тапсырмалар арқылы ізденімпаздық пен шығармашылықты дамыту.
Сабақтың барысы
Ұйымдастыру кезеңі
- Сынып тазалығын тексеру.
- Оқушыларды түгендеу.
- Оқу құралдарын дайындау.
- Зейінді сабаққа аудару.
Үй тапсырмасын пысықтау
Үй тапсырмасы тексеріледі. Оқушылар тақтаға шығып, сұрақ–жауап тәсілі арқылы жауап береді. Пысықтау сұрақтары морфология бөлімін қайталауға бағытталады.
Негізгі кезең (жұмыс түрлері)
- 1«Бой сергіту» (топтық жұмыс)
- 2«Мағынаны ажырату» (жеке жұмыс)
- 3«Жұмбақтас» (топтық жұмыс)
- 4«Сиқырлы сандық» (жеке жұмыс)
- 5«Көсемдікке ұмтылу» (топтық жұмыс)
Сабақты бекіту
«INSERT» стратегиясы арқылы оқушылар өз түсінігін белгілеп, қорытындылайды.
Үй тапсырмасы
- Көркем әдебиеттен 3 сөйлем жазып, морфологиялық, синтаксистік және фонетикалық талдау жасау.
- Құрамында сан есімдер бар мақал-мәтелдер жазып, жаттау.
Қорытынды
Оқушылардың жұмысы бағаланады, негізгі ұғымдар қысқаша қайталанады.
«Бой сергіту»: пысықтау сұрақтары (морфология)
- Сан есім құрамына қарай нешеге бөлінеді?
- Сан есім тұлғасына қарай нешеге бөлінеді?
- Сан есім мағынасына қарай нешеге бөлінеді?
- Реттік сан есім дегеніміз не?
- Жинақтық сан есім дегеніміз не?
- Топтау сан есім дегеніміз не?
- Бөлшектік сан есім дегеніміз не?
- Болжалдық сан есім дегеніміз не?
«Мағынаны ажырату»: деңгейлік тапсырмалар
Тапсырмалар талдаудың түрлерін (морфологиялық, синтаксистік, фонетикалық) бекітуге бағытталған.
«Болашақ» тобы
МорфологиялықМемлекетіміздің астанасы 1997 жылы Астана қаласына көшірілді.
«Ұлан» тобы
СинтаксистікАлыстан алты жасар бала келсе, алпыстағы қария сәлем берер.
«Дарын» тобы
ФонетикалықМатематикалық тәсілмен фонетикалық талдау жаса: «Мен ағайынды екеумін: біреуі — өзім, екіншісі — халқым».
Сөз құрамынан сан есімдерді тап (цифрмен жаз)
«Болашақ» тобы
Түбір, кекіл, күшік, төрткүл, қонақ.
«Ұлан» тобы
Дербес, балтыр, жетік, сегізкөз, бесік.
«Дарын» тобы
Тоғызқұмалақ, қырықаяқ, алтыбақан, жүзік, бірлік.
Сандарға үйлесетін тармақты тап
«Болашақ» тобы
- 1 — сыныпқа тез кір
- 2 — ...
- 3 — ...
- 4 — ...
«Ұлан» тобы
- 5 — ...
- 6 — ...
- 7 — жеті өлшеп, бір кес
- 8 — ...
«Дарын» тобы
- 9 — ...
- 10 — ...
- 11 — ...
- 12 — алғашқы тайпалар: оғыз
Ескерту: Кей тармақтар бастапқы мәтінде толық берілмеген, сондықтан «...» түрінде қалдырылды.
«Жұмбақтас»: топтық тапсырмалар
Оқушылар жұмбақтардың шешуін тауып, құрамындағы сан есімдерді атап, түрін анықтайды.
Төрт қырлы өзі аппақ,
Қырық екі жауынгер,
Тақтадағы ізі аппақ.
Екі достың бірі ыңғайлы, біреуінің ебі жоқ.
Екеуін де бірдей көрем, маған артық-кемі жоқ.
Екеуі қарауыл қарап тұр,
Төртеуі ұйықтап жатыр,
Біреуі қамыр басып жатыр.
Екі тышқан бірлесіп,
Кесіп-пішіп береді.
Екеуі бірге жүрмесе,
Жоқ қой бізге керегі.
Төрт аяғы бар,
Басында екі таяғы бар,
Иегінде екі сақалы бар.
Төрт аяқты, мың таяқты.
«Сиқырлы сандық»: сұрақтар мен есептер
Жылдам сұрақтар
- Қоян, қарға — 48, аяқтары — 108. (Талдау тапсырмасы.)
- Қазақстан Республикасы қай жылы тәуелсіздігін жариялады?
- «Сыңар, жалғыз, жеке» сөздерінің синонимі болатын сан қайсы?
- Жеті қазынаны атай аласың ба?
- Жеті атаңды ата.
Ойлануға арналған тапсырмалар
- 10 торғай отыр еді. Оның біреуін бір бала атып алды. Неше торғай қалды? (Түсіндір.)
- Төл теңгеміз қашан айналымға енді?
- 50 саны — жүздің неше бөлігі?
- Жеті жұтқа нелер жатады?
- Қазақстан Республикасының Ата Заңы қашан қабылданды?
- Қыс айлары жылдың қанша бөлігін қамтиды?
- Жеті жетімді ата.
- Киелі сандар туралы не білесің?
- Үш арсызды ата.
Тұрақты тіркестер
- Төрт көзі түгел
- Он саусағынан өнер тамған
«Бес жолды өлең» құрастыру үлгісі
- 1Зат есім (1 сөз)
- 2Сын есім (2 сөз)
- 3Етістік (3 сөз)
- 4Синоним (1 сөз)
- 5Түйін сөз (5 сөз)
«INSERT» стратегиясы: бекіту алгоритмі
V
Бұны білемін.
+
Жаңа ақпарат.
−
Бұрынғы түсінігіммен сәйкес келмейді.
?
Сұрағым бар, нақтылау керек.
Оқушылар мәтінмен/тапсырмамен жұмыс барысында белгі қояды, кейін жұпта немесе топта талқылап, қорытынды шығарады.
Қорытынды нәтиже
Сабақ құрылымы сан есімнің түрлерін жүйелі түрде қайталауға, талдаудың негізгі бағыттарын (морфология, синтаксис, фонетика) қатар бекітуге және ұлттық құндылықтармен байланыстырып, сөйлеу мәдениетін дамытуға мүмкіндік береді.