Қазақша рефераттар

Ахмет Байтұрсынов Өгіз бен бақа

Топтама: сабақ тақырыптары

Бұл топтама оқушылардың әдеби-танымдық көкжиегін кеңейтіп, көркем мәтін арқылы ой түюге, пікір айтуға және құндылықтарды ажыратуға бағытталған.

Негізгі тақырыптар

  1. 1. Ахмет Байтұрсынов: «Өгіз бен бақа»
  2. 2. Осы күнгі айтыстар
  3. 3. Айтыс: Біржан – Сара айтысы
  4. 4. Қазыбек би
  5. 5. «Аққу – Ана – Бала»

Бүгінгі сабақтың өзегі

Сабақта Ахмет Байтұрсыновтың өмірі мен шығармашылығына қысқаша шолу жасалып, аударма мысал өлеңнің мазмұны талқыланады. Мәтін құрылымына сай жоспар құру дағдысы қалыптастырылады.

Негізгі тәрбиелік бағыты: ақ пен қараны ажырату, әрекетке дұрыс баға беру, күншілдіктен аулақ болу, оқу мотивациясын арттыру.

Сабақ паспорты

Мақсаты

  • Ахмет Байтұрсыновтың өмірі мен еңбектеріне шолу жасау.
  • «Өгіз бен бақа» мысалының мазмұнын талдау, жоспар құру.
  • Астарлы ойды тану, өмірлік қорытынды шығару.

Күтілетін нәтиже

  1. 1) Ахметтің кім екенін және оның негізгі шығармаларын біледі.
  2. 2) Мысалдың астарлы мәнін түсініп, маңызын талдай алады.

Түрі, әдісі, көрнекілігі

Сабақ түрі: жаңа сабақты меңгерту.

Әдіс-тәсілдер: топтастыру, сұрақ-жауап, «Еркін микрофон» ойыны.

Көрнекілік: Ахмет және Абай кітаптары, портреттер (слайд), смайликтер.

Сабақтың кезеңдері

  1. I. Ұйымдастыру
  2. II. Үй тапсырмасын тексеру
  3. III. Жаңа сабақ
  4. IV. Меңгерту
  5. V. Бекіту
  6. VI. Қорытынды
  7. VII. Үй тапсырмасы
  8. VIII. Бағалау

Мұғалім әрекеті және оқушы белсенділігі

Сабақ басы

  • Топқа бөлу және «Алтын ереже» құрастыру.
  • Сұрақ-жауап арқылы үй тапсырмасын тексеру.
  • «Еркін микрофон» ойыны арқылы ой қозғау.

Топтастыру: «Ахмет кім?»

Оқушылар ұғымдарды жинақтайды: ағартушы, ғалым, аудармашы және т.б.

Өмірі мен шығармашылығына шолу мәтінмен жұмыс арқылы жүргізіледі: бұл бөлімде түсіндіруді негізінен мұғалім емес, оқушылардың топ болып оқуы және талқылауы алға шығарылады.

Теориялық негіз: мысал жанры және аллегория

Қазақ оқырмандарын Крылов мысалдарымен алғаш таныстырғандардың қатарында Ыбырай Алтынсарин («Қарға мен түлкі») және Абай Құнанбаев («Есек пен бұлбұл», «Шегіртке мен құмырсқа», «Піл мен қанден») бар. Ахмет Байтұрсынов Крыловтан аударған және өзі жазған мысалдарын кітап етіп шығарды. Сондай-ақ Спандияр Көбеев «Үлгілі тәржіма» атты еңбегіне Крыловтың 37 мысалының аудармасын енгізді.

Мысал деген не?

Мысал — көлемі шағын, оқиғалы, тәрбиелік-тағылымдық мәні бар, адамға сабақ боларлық көркем шығарма. Онда еңбексүйгіштік, адалдық, қарапайымдылық, мейірімділік секілді қасиеттер дәріптеліп, жағымсыз мінез-құлық мысқыл арқылы әшкереленеді.

Аллегория ұғымы

Мысалдарда жануарлар мен жәндіктер адамға тән әрекеттерді жасайды. Мұндай астарлап, тұспалдап суреттеу аллегория деп аталады.

Мысал жанры қазақ әдебиетінде Абайдан бастау алады. Ахмет Байтұрсынов, Сұлтанмахмұт Дөнентаев, Спандияр Көбеев сияқты қаламгерлер Абай дәстүрін жалғастырып, Крылов мұрасын қазақ тұрмысына жақын детальдармен байытты. Сол себепті бұл туындылар халыққа төл дүниедей сіңісті болды.

Мәтінмен жұмыс: «Өгіз бен бақа»

Көрнекілік және ой қозғау

Интерактивті тақтада өгіз бен бақаның суреттері көрсетіліп, мәтінге кіріспе түсінік беріледі. Одан кейін оқулықпен жұмыс басталады.

Талдау – табыстың кілті

  • Мысалды мәнерлеп оқу.
  • Оқиғадан қандай тұжырым жасауға болады?
  • Мысал оқудың қажеттілігі неде?
  • Бақа образы арқылы қандай адамдар бейнеленген?
  • Мысалдың түйінді ойы қай тұста берілген?

Кейіпкер мінезін ашу

Бақа қандай? Өз ойыңды дәлелмен айт.

Өгіз қандай? Қандай қасиеттері байқалады?

Жоспар құру

Оқиға желісін кезең-кезеңімен бөліп, қысқа әрі нақты тармақтардан тұратын жоспар жасаңдар.

Құрылымға назар: басталуы → шиеленісуі → шарықтау шегі → қорытынды ой.

Бекіту және рефлексия

Кестені толтыру

Төмендегі үш бағанды қысқа, нақты оймен толтырыңдар: мәтінге сүйенген қорытынды және өз көзқарасың.

Шығарманың тақырыбы Автор ойы Менің ойым
«Өгіз бен бақа» … …

«Соңғы сөзді мен айтамын…»

Талқылаудың түйіні: «Бақа сияқты адамдарға қандай кеңес берер едің?» Оқушылардың пікірлері тыңдалып, ортақ тұжырым жасалады.

Бұл бөлім Ахмет туралы білімді толықтыруға және мәтіндегі басты ойды өмірлік жағдайлармен байланыстыруға көмектеседі.

Үй тапсырмасы және бағалау

Үй тапсырмасы

  • «Өгіз бен бақа» мысалын жаттау.
  • Шығармашылық тапсырма: өз мысалыңды жазып келу.

Бағалау

Сабақ соңында оқушылардың жұмысы қалыптастырушы бағалау арқылы қорытындыланады: қатысу белсенділігі, жауаптың дәлелі, талдау сапасы және тапсырмаларды орындауы ескеріледі.

Кері байланыс: смайлик арқылы көңіл күй мен түсіну деңгейін белгілеу.