Оқушыларға тігін өндірісіндегі техника қауіпсіздік ережелерімен таныстыру
Тігін цехында қауіпсіздік — сапалы жұмыс пен денсаулықты сақтаудың негізгі шарты. Төмендегі нұсқаулық жұмыс орнына дайындалудан бастап, жұмысты аяқтауға және төтенше жағдайларда әрекет етуге дейінгі басты талаптарды жүйелейді.
Сабақтың барысы
1) Ұйымдастыру кезеңі
- Сәлемдесу.
- Оқушыларды түгендеу.
- Үй тапсырмасын сұрау.
Цехтағы жалпы қауіпсіздік ережелері
Цехта жұмыс істеуге тек техника қауіпсіздігі бойынша нұсқаулықтан өткен және еңбекті қорғау қызметі тарапынан жабдықта дербес жұмыс істеуге рұқсат алған қызметкерлер ғана жіберіледі.
Қызметкерлерге тыйым салынады
- Жұмыс орнын бөгде заттармен ластауға.
- Цехта сіріңке жағуға және ашық от қолдануға.
- Өзіне тиесілі емес немесе жарамсыз құралды пайдалануға.
- Іске қосылып тұрған жабдықты қараусыз қалдыруға.
- Машина маңына жуу-жағар майларды немесе бояуларды төгуге.
- Қажет кезде алғашқы көмек көрсету мүмкін болмайтын бөлмеде жалғыз жұмыс істеуге.
- Цехта сырт киімді сақтауға және тамақ ішуге.
- Дабыл шамы жанып тұрған кезде жабдықты қосуға.
- Алынып тасталған немесе әлсіз бекітілген қоршаулары бар жабдықта жұмыс істеуге.
- Қауіпті аймақтары қоршалмаған, сақтық құралдары жарамсыз жабдықта жұмыс істеуге.
- Жарықтандыру нормалары сақталмаған, арматурасыз жарықта жұмыс істеуге.
Жұмыс басталар алдындағы қауіпсіздік талаптары
Негізгі қағида: алдымен — дайындық, содан кейін ғана жұмыс.
- 1) Оқушы орамал мен алжапқышты киеді; қалталарында ешқандай құрал-сайман болмауы керек.
- 2) Журналдағы жазбаларды қарап, жабдықты алдыңғы ауысымнан қабылдайды.
- 3) Жабдықтың жарамдылығын тексереді: іске қосу/сөндіру және тежегіш құрылғыларына ерекше назар аударады; үйкелетін бөлшектерді майлайды.
- 4) Шебер қоршаулардың бар-жоғын, беріктігін, жұмыс орнындағы тазалық пен тәртіпті тексереді.
- 5) Жалпы енгізу өшіргіші сөндірілгенін тексереді және дабыл нүктесінің жұмысын бақылап қарайды.
- 6) Машина жарамсыз болса, цех шеберіне дереу хабарлап, ақау жойылмайынша жұмысқа кіріспейді.
Жұмыс уақытындағы қауіпсіздік талаптары
Жабдық іске қосылып тұрған кезде қауіп төндіретін кез келген әрекетке жол берілмейді.
Тыйым салынатын әрекеттер
- Дұрыс қойылмаған матаны немесе жартылай фабрикатты түзету.
- Таспаларды (тесмаларды) түзету және кигізу.
- Жабдықты тазалау, майлау, немесе кез келген ақауды жою.
- Жабдықты қараусыз қалдыру.
- Қоршауларды алу, оларға сүйену немесе үстіне шығу.
- Машинаның қозғалыстағы бөлшектеріне тым жақындау.
Жұмыс аяқталардағы қауіпсіздік талаптары
Жабдық
- Машинаны тоқтатып, басқарудан ажыратады.
- Жалпы енгізу өшіргішін сөндіреді.
Жұмыс орны және есеп
- Жұмыс орнын ретке келтіреді.
- Орындалған жұмыс туралы күнделікке жазып, машинаны шеберге тапсырады.
Арнайы киім
Арнайы киім, арнайы аяқ киім және жеке қорғаныс құралдарын шешіп, жеке шкафқа орналастырады.
Апаттық жағдайлардағы қауіпсіздік талаптары
Апаттық немесе жазатайым жағдай туындаса, машинаны дереу тоқтату қажет: «Тоқта» түймесін басу немесе жалпы енгізу өшіргішін сөндіру арқылы.
Электр желісінен дереу ажырату қажет болатын жағдайлар
- 1) Қозғалтқыштан немесе басқару аппаратурасынан күйік, түтін немесе от иісі шықса.
- 2) Моторлар мен жабдықтар ұшқын шығарса.
- 3) Қатты діріл пайда болса.
- 4) Электр энергиясын беру тоқтаса.
Өндірістік (технологиялық) процестерге қойылатын талаптар
Пайдалануға берілген жабдықты ескере отырып, өндірістік процестердің барлығына арналған еңбек қауіпсіздігі талаптары ұйым ішінде тікелей әзірленіп, әкімшілік тарапынан бекітіледі.
Сондай-ақ жұмыс аяқталғаннан кейін цехқа қайта келуге жол берілмейді.
Қорытынды: бекіту сұрақтары
Сабақты қорытындылау үшін төмендегі сұрақтар арқылы білімді бекіту ұсынылады:
- 1. Жұмыс басталар алдындағы еңбек қауіпсіздігінің қандай талаптары бар?
- 2. Жалпы тігіншіге орамал мен алжапқыш не үшін қажет?
- 3. Тігін машинасы мен оқушының арақашықтығы неше сантиметр болуы керек?
- 4. Апаттық жағдайларда қандай қауіпсіздік ережелерін білесіңдер?
- 5. Жұмыс соңындағы қауіпсіздік ережелері қандай?
Еске салу
Қауіпсіздік ережелері — тек талап емес, күнделікті жұмыс мәдениеті. Әр қадамда тәртіп пен мұқияттылық сақталса, жарақаттың алдын алуға болады.