Сөз құрау
Интеллектуалды ойын: «Тапқыр достар»
Мақсаты
Бастауыш сынып оқушыларында білім негізін қалыптастыру; теория мен практиканы ұштастыра отырып пәндерге деген қызығушылықты арттыру; сөздік қорын дамыту; ауызша әрі логикалық ойлауға баулу.
Өту форматы
Оқушылар екі топқа бөлінеді: «Алғырлар» және «Зеректер». Әр кезең бойынша тапсырмалар орындалып, ұпай жиналады.
І. Ұйымдастыру кезеңі
Оқушылар топтарға бөлінеді: «Алғырлар», «Зеректер».
Мұғалімнің кіріспе сөзі
Армандарым көп менің,
Атқарамын деп келдім.
Оқып білім, ғылымды,
Өнер табам деп келдім.
Үйренген соң білімді,
Сайысамыз деп келдік, —
дей отырып, бүгінгі «Тапқыр достар» сайысына қош келдіңіздер!
ІІ. Топтардың таныстыруы
Әр топ өз атауын, ұранын немесе қысқаша таныстыруын ұсынады.
І кезең. «Кім көп біледі?»
Әр топқа кезекпен сұрақтар қойылады. Дұрыс жауап үшін ұпай беріледі.
І топ — «Алғырлар»
-
Қыс айларын ата.
Желтоқсан, қаңтар, ақпан.
-
Сөз таптарын ата.
Зат есім, сын есім, етістік және т.б.
-
Зат есім дегеніміз не? Сұрақтары қандай?
-
Көкжиектің неше тұсы бар?
Төрт.
-
Ы. Алтынсарин кім?
Қазақ мектебін ашқан ағартушы.
-
Шаршы дегеніміз не?
Барлық қабырғасы тең төртбұрыш.
-
Тірі табиғатқа не жатады?
Адам (сонымен бірге жануарлар, өсімдіктер).
ІІ топ — «Зеректер»
-
Көктем айларын ата.
Наурыз, сәуір, мамыр.
-
Сөйлем мүшелерін ата.
Тұрлаулы, тұрлаусыз мүшелер.
-
Сын есім дегеніміз не?
-
Өлі табиғатқа не жатады?
Тау, тас және т.б.
-
Абай Құнанбайұлы кім?
Ақын.
-
Табиғат деген не?
Айналаны қоршап тұрған дүние.
-
Түбір дегеніміз не?
Сөздің әрі қарай бөлшектеуге келмейтін негізгі бөлігі.
ІІ кезең. «Кім жылдам?»
Оқушыларға әріптер таратылады. Берілген әріпке байланысты сұрақтарға тез әрі нақты жауап беру қажет.
І топ — «Алғырлар»
- Ертегі оқисың ба?
- Сөмкеңде не бар?
- Бөлме қандай?
- Досың кім?
- Анаңа еркелейсің бе?
- Сабағың жақсы ма?
- Аспанда не бар?
ІІ топ — «Зеректер»
- Жасың нешеде?
- Алма берсе жейсің бе?
- Нені жақсы көресің?
- Түнде түс көрдің бе?
- Кімге сәлем жолдайсың?
- Күн түнде бола ма?
- Әріп пен дыбыс бір ме?
ІІІ кезең. «Сөз құрау»
Тапсырма: «Жолдастар» сөзінен мүмкіндігінше көп сөз құрау.
Ереже: Жаңа сөздер қазақ тілінің нормасына сай болуы керек.
IV кезең. «Сен білесің бе?»
Оқушылар қалауы бойынша 8 ұяшықтың бірін таңдайды. Әр ұяшықтың артында сұрақтар жасырылған.
І топ — «Алғырлар»
-
Ауданның өлшем бірліктері қандай?
Кв. см, кв. дм, кв. м.
-
Қазақ халқының қолөнер түрлерін ата.
Киіз үй, текемет, шаңырақ және т.б.
-
Айтыстың түрлерін ата.
Қыз бен жігіт айтысы, жұмбақ айтыс, ақындар айтысы.
-
Қазақтың ұлттық аспаптарын ата.
Домбыра, қобыз, сыбызғы, сырнай және т.б.
ІІ топ — «Зеректер»
-
Ұзындықтың өлшем бірліктерін ата.
Км, м, дм, см, мм.
-
Біржылдық өсімдіктерге нелер жатады?
Бидай, күріш, жүгері, тары, арпа, қызанақ, қияр, асқабақ, қарбыз, баклажан және т.б.
-
Ауыз әдебиетінің түрлерін ата.
Ертегілер, аңыз-әңгімелер, жұмбақтар, мақал-мәтелдер, жаңылтпаштар және т.б.
-
Көктемгі жұмысқа қажетті еңбек құралдарын ата.
Күрек, кетпен, тырма, сыпырғыш, шелек, қалақ, сенек, соқа және т.б.
V кезең. Үй жұмысы
Оқушылар үйден дайындап келген сұрақтары (сұрақтар, жұмбақтар) бойынша білімдерін көрсетеді. Топтар бір-біріне кезекпен сұрақ қояды.
VI кезең. «Кім тапқыр?»
Тапсырма: сурет бойынша қимыл-қозғалыс жасап, мағынасын түсіндіру (ым-ишара арқылы көрсету).
Қорытынды
Білімнің мініп алып тұлпарына,
Қиналмай шықты білім шыңдарына.
«Тапқыр достар» сайысы аяқталды,
Сөз кезегі әділқазы алқасына.
«Алғырлар» тобы
Ұпай: _____
«Зеректер» тобы
Ұпай: _____