Қазақша рефераттар

Біз, қазақ, ежелден еркіндік аңсаған

Әдеби-музыкалық композициялық кештің мазмұны

«Біз, қазақ, ежелден еркіндік аңсаған!» — елдік пен бірлікті, тарихи тұлғалардың өнегесін дәріптеуге арналған әдеби-музыкалық композициялық сұхбат кеші. Бұл бағдарламада күй мен өлең, тарихи дерек пен көркем сөз қатар өріліп, ұрпақ сабақтастығының мәні ашылады.

Тәуелсіздік пен татулық туралы ой

Мұғалім кешті елдік ұстанымды айқындайтын сөзбен бастайды. Елбасы Н. Назарбаевтың:

«Біздің туымыз — тәуелсіздік, тілегіміз — бейбітшілік, тыныштық. Күш қолдану мен жанжал атаулыны болдырмауға бар ерік-жігерімізді аямаймыз. Осы мақсат жолында Қазақстандағы барлық ұлттар өкілдерінің бір кісінің баласындай, бір қолдың саласындай күш біріктіруіне мүдделіміз», — деген сөзі кештің идеялық өзегін нақтылайды.

Сондай-ақ 1999 жылдың «Ұрпақтар бірлігі мен сабақтастығы жылы» болып жарияланғаны еске алынып, оқу-тәрбие үдерісінде атқарылған жұмыстардың жалғасы ретінде би-шешендер мен батырлардың өнегелі істері таныстырылатыны айтылады.

Музыкалық бөлім

Күй

«Балбырауын» — Құрманғазы

Кештің сазды арқауын айқындайтын, рухты оятатын күй.

Күй

«Балбұлақ» — Еңсепов

Орындайтындар: домбырашылар ансамблі.

Тарихи баяндау

Қуандықтың баяндауында көне аңыздың ізімен түркі жұртының түп-төркіні сөз болады: жетім баланы асырап алған Бөрі-ана туралы әфсана, одан тараған ұрпақ, ежелгі түрік қағандарының дәуірі. Он баланың кенжесі — Ашын. Бүгінгі түркі халықтарының таралуы осы есіммен байланыстырылып, өзге ұлдарға «қыпшақ», «қырғыз», «татар» тәрізді атаулар берілгені айтылады. Кейін бұл атаулар тайпа, ру, ұлыс атауларына айналғаны атап өтіледі.

Көркем сөз: «Мен қазақпын»

Кештің ең әсерлі тұсы — әр қатысушының «Мен қазақпын» деп басталатын монологтары. Онда ұлт рухы, тарихи жад, өнер мен ерлік бір арнаға тоғысады.

Беглан

Монолог

Мен қазақпын — еркіндік үшін дүниеге келдім.

Қанбөрінің көкірегін емдім, Асан Қайғымен жаһанды шарладым.

Мұқағалидың мұратына ендім, Абылай ханның ордасын көрдім.

Наурызбайдың соңынан ердім, Абай болып бір рет туылдым.

Қабанбаймын! Жәнібекпін! Райымбекпін!

Жауымды жеңдім!

Аружан

Монолог

Мен қазақпын — Әйтеке мен Төленің тілегіндемін.

Қазыбек бидің жүрегіндемін, Құрманғазының көңіліндемін.

Қажымұқанның білегіндемін.

Тұрармен бірге түрмеде жаттым, Шоқанмен бірге жұлдыз боп ақтым.

Қасым аға, шырағым менің — қара өлең қарыным менің.

Шәмшінің әнімен — үміттің таңымын.

Қожасымын тағдырдың, ұрпағымын Жамбылдың!

Гүлнұр

Монолог

Мен қазақпын — жеті қазынам тоналғанда Аралдай суалдым.

Тәуелсіздігім оралғанда баладай қуандым.

Ақан серінің Құлагерімін, Әл-Фарабидің мұрагерімін.

Ойран болған Отырардың өлмейтін куәгерімін.

Батырмын — дастанмын. Бандымын — Оспанмын.

Арманның бәрі менікі, астындағы айлы аспанның!

Аружан

Қорытынды сөз

Мен қазақпын.

Көп емеспін — аз-ақпын.

Ниетіммен ақпын, пейіліммен кеңмін.

Иесімін киелі жердің!

Негізгі идея

  • Еркіндік — тарихи жад пен азаматтық жауапкершілікке сүйенетін құндылық.

  • Бірлік пен татулық — елдіктің берік тұғыры; әр ұлт өкілі «бір қолдың саласындай» жұмылғанда ғана қоғам нығаяды.

  • Өнер мен сөз — ұрпаққа өнеге жеткізетін тірі көпір: күйдің үні мен поэзияның қуаты бір ойға тоғысады.