Ал тәрбиенің негізгі мақсаты - дені сау, ұлттық сана - сезімі, рухани ойлау дәрежесі биік, мәдениетті, ар - ожданы мол, іскер, бойында игі қасиеттер қалыптасқан адам тәрбиелеу
Жеке тұлғаның қалыптасуындағы сынып жетекшінің рөлі
Бауыржан Момышұлының «Тәрбие – тәртіптің құлы» деген сөзі тәрбиенің мәнін дәл ашады. Тәрбие — халықтың ғасырлар бойы жинақталған ізгі қасиеттерін жас ұрпақтың бойына сіңіру, балалардың қоршаған ортамен қарым-қатынасын және өмірге деген көзқарасын қалыптастыру үдерісі.
Тәрбиенің негізгі мақсаты
Тәрбиенің басты мақсаты — дені сау, ұлттық сана-сезімі берік, рухани ойлау деңгейі жоғары, мәдениетті, ар-ожданы мол, іскер әрі бойында игі қасиеттері қалыптасқан тұлға тәрбиелеу.
- Ұлттық сана-сезім мен рухани тереңдік
- Мәдениет, ар-ождан, жауапкершілік
- Іскерлік, белсенділік, өз-өзіне талап
- Ізгілік, адамгершілік, сыйластық
Оқушы өмірінде мектептегі тәрбиенің орны ерекше. Мектептегі басты тұлға — ұстаз. Оның міндеті тек білім беру емес, әрбір оқушының жүрегіне жол тауып, оларды тәлім-тәрбиемен сусындату. Оқушыға жүйелі түрде сын көзбен қарап, орынды пікір айтып, талап қоя білсек және болашаққа ұмтылуына сенім сыйласақ, ертеңгі күні абзал азамат қалыптасатыны анық.
Қоршаған орта және еліктеушілік
Оқушының қалыптасуына оның ортасы — достары, құрбы-құрдастары — айтарлықтай әсер етеді. Баланың бойында еліктеушілік басым болатындықтан, оның қасында жүрген жеткіншектердің мінез-құлқы мен құндылықтарына үнемі назар аудару қажет. Ортасы иманды, адамгершілігі мол, ізгілікті, елжанды болса, бала да сол құндылықтарды бойына тез сіңіреді.
Жалпы мәдениетті тұлғаны қалыптастыруда адамгершілік, эстетикалық, патриоттық, экологиялық және саяси бағыттарды қатар ұстану маңызды. Осындай қасиеттерді оқушы бойына дарытуда сынып жетекшісінің рөлі айрықша.
Сынып жетекшісінің заманауи рөлі
- Оқушы мен қоғам арасындағы рухани жалғастырушы.
- Іс-шаралар арқылы сынып ішінде ынтымақтастық қарым-қатынасты қалыптастырушы.
- Оқушының жеке тұлға ретінде дамуын бақылаушы және бағыттаушы.
- Күнделікті өмірде ақыл-кеңес беретін көмекші.
- Сыныпта қолайлы ахуал тудыратын үйлестіруші.
Қазіргі кезде сынып жетекшісі болу — ауыртпалығы бар, жауапкершілігі мол, қиын да қызықты қызмет. Оқушылар ұжымын қалыптастыру, баланың психологиялық ахуалын және әлеуметтік жағдайын жете білу, сенім білдіру әрі оның көзқарасымен санасу, жаңашыл және ізденімпаз ұстаз-тәрбиеші болу — сынып жетекшісінің маңызды міндеттері.
Психологиялық-педагогикалық зерттеу және диагностика
Оқушы тәрбиесінде әрбір сынып жетекшісі сыныпта психологиялық-педагогикалық тұрғыдан зерттеу жұмысын жүйелі жүргізуі қажет. Психологтың көмегімен мониторинг, сауалнама, диагностика, тест түріндегі құралдар арқылы оқушының:
Адамгершілік құзыреттілігі
Құндылық, мінез, қарым-қатынас мәдениеті
Интеллектуалдық дамуы
Ойлау, оқу дағдысы, танымдық белсенділік
Эстетикалық талғамы
Өнерге, сұлулыққа, тазалыққа қатынасы
Белсенділік деңгейі
Қоғамдық жұмысқа араласуы, бастамашылдығы
Ата-анамен серіктестік
Сынып жетекшісі ата-анамен тығыз байланыста болуы керек. Оларды мектепте және сыныпта өткізілетін түрлі іс-шараларға тартып, балаға жан-жақты ықпал ету маңызды. Жеке, топтық және ұжымдық жұмыстар арқылы бала мен ата-ана арасындағы шынайы сенім мен сыйластықты нығайтуға болады.
Оқушы — қоғамның белсенді мүшесі әрі жарқын келешектің кепілі. Оқушы мәдениетін қалыптастыру арқылы біз жеке тұлғаны қалыптастырамыз. Тұлғаның мерейі мен әлеуетінің асқақтауына отбасы мен мектеп тәрбиесінің ықпалы ерекше.
Осы құндылықтарды негізге ала отырып, ата-ана, мектеп және ұстаз бірлесе әрекет еткенде ғана жас ұрпақтың ұлттық сана-сезімі мен қоғамдық-саяси ой-өрісі кеңейіп, тұлға бойындағы мәдени құндылықтар жүйелі дамиды. Тәрбие кезеңдеріне тән заңдылықтарды орынды пайдалану — ұрпақ тәрбиесінің жемісті болуының маңызды кепілі.
Тәрбие — құрмет пен таңдау мәдениетінің бастауы
Бүгінгі таңда әрбір баланың өз ұлтына, мемлекетіне, тіліне деген құрметі тәрбиеден басталады. Тәрбие болмаса, адам өз келешегіне балта шапқанмен тең. Дәл осы тәрбие арқылы біз үлкенді құрметтеуді, кішіге ізет көрсетуді, жақсы мен жаманды, ақ пен қараны ажырата білуді үйренеміз.
Тәрбие ең алдымен отбасынан басталады. «Әкеге қарап ұл өсер, шешеге қарап қыз өсер» деген сөз бекер айтылмаған. Әке-шешенің және ұстаздың берген тәрбиесін ой-санаға бағындырып, одан қорытынды шығара білген бала — әрдайым ерекшеленеді.
Тәртіптің тірегі — екі жақтың бірлігі
А.С. Макаренконың «Біз отбасында да, жұмыста да жақсы, қатаң тәртіп болуын тілейміз» деген ойына сүйенсек, бала екі жақтан — отбасынан да, мектептен де — бірізді әрі сапалы тәрбие алғанда ғана мінезі орнығып, тәртібі қалыптасады.