Сандар тарихы
Сандар сырының құпиялары
Бұл мәтін ғасырлар бойы қалыптасқан сандарға қатысты наным-сенімдердің мәнін ашуға және олардың мәдениет пен дүниетанымдағы орнын түсіндіруге арналған.
Мақсаты
Ғасырлар бойы қалыптасқан сандарға байланысты наным-сенімдердің құпиясын ашып, олардың әлемдегі сырын тану.
Мазмұны
- I Кіріспе
- II Негізгі бөлім: 1) Сандар тарихы · 2) Сандар сыр шертеді · 3) Сандар қасиеті · 4) Зерттеу жұмысымда қол жеткізген деректер
- III Қорытынды
- — Ұсыныстар · Пайдаланылған әдебиеттер · Аннотация · Рецензия
Негізгі сұрақ
Сандар сырының құпиясы қайда жатыр?
0 саны
Абсолюттік символ0 саны шексіздік белгісімен астасып, жаратылмаған әлемнің саны ретінде сипатталады. Ол барлық заттардың бастамасын білдіреді. Графикалық түрде сақина немесе дөңгелек бейнесінде таңбаланады.
1 саны
Бірлік, бастауҚазақ халқының түсінігінде 1 саны бірлікпен және жалғыздық ұғымымен байланысады: «Алла жалғыз, Алладан басқа тәңір жоқ». Қай тілде болсын «бірлік» сөзінің түпкі негізі ретінде қарастырылады.
Даос ілімін ұстанғандар үшін бұл — жасампаздық саны. Ол қандай да бір құбылыстың, тіршіліктің және әлем жаратылысының бастауын білдіреді. Даостық ұғымда «бірлік тынысы» — рухтың мекені, бар тіршіліктің өзегі деген мағына береді.
Бейнелі теңеу
1 саны шыршамен теңестіріледі: баяу өссе де, биіктеп, көркемденіп, ұзақ жыл сақталып, алыстан-ақ көзге түседі.
Компьютерлік кодтау туралы қысқаша
Компьютерде әріптер мен цифрлар екілік таңбалар арқылы (0 және 1 тізбегі) бейнеленеді. Төменде мысал ретінде кейбір кодтар берілген.
| Таңба | Код | Таңба | Код | Сан | Код |
|---|---|---|---|---|---|
| A | 10000000 | A | 01000001 | 0 | 00110000 |
| Ә | 11110000 | B | 01000010 | 1 | 00110001 |
| Б | 10000001 | C | 01000011 | 2 | 00110010 |
| В | 10000010 | D | 01000100 | 3 | 00110011 |
| Г | 10000011 | E | 01000101 | 4 | 00110100 |
| F | 11110001 | F | 01000110 | 5 | 00110101 |
Мысал
«AHA» сөзі 24 разрядты екілік сандармен былай бейнеленеді:
AHA — 10000000 10001011 10000000
2 саны
Қосылу, толықтыру2 саны қосылу мен толықтырудың символы ретінде түсіндіріледі: жақсы мен жаман, ер мен әйел, күн мен түн, ақ пен қара сияқты қарама-қарсылықтардың бірлігін білдіреді.
Екілік жүйе
Процессорлар екілік санау жүйесінде жұмыс істейді. Екілік жүйе тек 0 және 1 сандарынан тұрады. Мысалы, A әрпінің ASCII коды 65-ке тең, ал екілік жүйеде ол 1000001 түрінде жазылады.
(Мәтінде «екілік жүйедегі қосу кестесі» аталады, бірақ кестенің өзі берілмеген.)
3 саны
Үштаған ұғымдарҮш қуат
- Ақыл
- Жүрек
- Тіл
Үш қасиет
- Ақыл
- Ұят
- Сабыр
Үш жүз
Ұлы жүз, Орта жүз, Кіші жүз.
4 саны
Төрттаған жүйеТабиғаттағы төрт құбылыс
- От
- Жер
- Су
- Ауа
Төрт кітап
- Таурат
- Забур
- Інжіл
- Құран
Төрт асыл
- Иман
- Намаз
- Ашу
- Мейір
5 саны
Тәрбиелік өлшемБес асыл іс
«Талап, еңбек, терең ой, қанағат, рақым — ойлап қой, бес асыл іс көнсеңіз».
Бес дұшпан
«Өсек, өтірік, мақтаншақ, еріншек, бекер мал шашпақ — бес дұшпанды білсеңіз».