Түсіну кезеңі
Туған жерін ән еткен Ескендір Хасанғалиев
Бұл сабақ жоспары оқушыларды Ескендір Хасанғалиевтің өмірі мен шығармашылығымен таныстырып, «Атамекен» әнін үйретуге және музыка тыңдау мәдениетін дамытуға бағытталған. Сабақ барысында топтық жұмыс, сұрақ-жауап, кешенді талдау, шығармашылық тапсырмалар мен музыкалық сауат элементтері қамтылады.
Сабақтың дәйек сөзі
«Табиғат дүниесіндегі сұлулықтың ғажабы аспан шырақтарында, ал жердегі дыбыс сұлулығы — ән, күй, аспаптар сазында». — Әл‑Фараби
Мақсаттар
- Е. Хасанғалиевтің өмірі туралы қысқаша мәлімет беру, «Атамекен» әнін үйрету.
- Музыка тыңдау дағдыларын және ән салу икемділіктерін дамыту.
- Өнер арқылы ізгілікке, мәдениетке баулу; өнерді қадірлеуге және құрметтеуге тәрбиелеу.
Сабақ форматы
- Түрі
- Жаңа сабақ
- Әдіс‑тәсілдер
- Кешенді талдау, топтық жұмыс, сұрақ‑жауап, ән үйрену, СТО
- Көрнекіліктер
- Кеспе қағаздар, интерактивті тақта, суреттер, музыкалық аспап, слайд
- Пәнаралық байланыс
- Әдебиет, тарих, бейнелеу өнері
Сабақтың басталуы
Оқушылар сыныпқа «Сарыарқа» күйінің әуенімен кіреді. Әуенмен амандасу арқылы сабаққа назар аударылады.
Музыка — эстетика
Көркемдік талғамды қалыптастырады.
Музыка — жан шуағы
Ішкі сезім мен көңіл күйді ашады.
Музыка — өмірді тану
Тарих пен рухани құндылыққа жетелейді.
Музыка — тәрбие ошағы
Ізгілікке, мәдениетке баулиды.
Мұғалім оқушылардың көңіл күйін сұрап, сабақтың мақсатымен қысқаша таныстырады.
Сабақ барысы
1) Танып‑білу кезеңі: «Мен білемін»
Оқушылар «Атамекен» әнінен үзінді тыңдайды.
Талқылау сұрақтары
- Біз қандай ән тыңдадық?
- Әнде не туралы айтылады?
- Бұл әнді орындаған кім?
Оқушылар екі топқа бөлінеді: I топ — «Ескендір Хасанғалиев», II топ — «Нұрғали Нүсіпжанов». Таңдау себептері қысқаша дәлелденеді.
Қорытынды: «Атамекен» әнінің әуенін жазған композитор әрі орындаушы — Ескендір Хасанғалиев.
2) Түсіну кезеңі: мәтінмен жұмыс және талдау
Оқушыларға үлестірмелі мәтін таратылады. I топ — өмірі мен мансабын, II топ — марапаттары мен шығармаларын кесте арқылы жүйелеп таныстырады.
Негізгі деректер
- Кім?
- Ескендір Хасанғалиев
- Туған жылы
- 1940
- Туған жері
- Орал облысы
- Мамандығы
- Әнші, композитор
Білімі, марапаттары, шығармалары
Білімі: Құрманғазы атындағы Алматы мемлекеттік консерваториясының вокальды‑хор факультеті; Әл‑Фараби атындағы Шымкент мәдениет институты.
Марапаттары: Қазақстан Республикасының халық артисі; «Құрмет» орденінің иегері; Қазақстан Комсомол сыйлығының лауреаты.
Танымал шығармалары: «Әдемі», «Асыл арман», «Өмірімнің жазы», «Атамекен».
3) Сергіту сәті: «Тәтті тілектер»
Оқушыларға тәтті ұсынылып, оны ұстағандағы әсері мен сезімі сұралады. Осы арқылы әнді орындаудағы нәзік реңктерге назар аударылады.
Әнді айту мәдениеті
4) Шығармашылық жұмыс: «Жұптас — ойлан — бөліс»
Сурет бойынша туған жердің келбетін сипаттап, бір шумақ өлең құрастыру ұсынылады. Одан кейін туған жер туралы мақал‑мәтелдер мен әндерден мысал келтіріледі.
Өлең
Туған жер бейнесін сезіммен суреттеу.
Мақал‑мәтел
Туған жер туралы нақыл сөздер жинақтау.
Ән
Туған жер тақырыбындағы шығармаларды атау.
5) Музыкалық сауат: дауыс жаттығулары
Дауыс жаттықтыру жануарлар мен құстардың дыбыстарын еліктеу арқылы жүргізіледі. Бұл тәсіл дикцияны, тынысты және дыбыс ашуды жеңілдетеді.
Негізгі ұғым
Бүгінгі үйренетін әннің тақырыбы — Отан, туған жер. Бұл сөздердің мағыналас ұғымы — Атамекен.
«Атамекен» әнінің шығу тарихы
1970 жылы айтулы мерекеге арналған салтанатты концертке дайындық барысында туған ел мен жер туралы жаңа ән қажет болады. Ескендір Хасанғалиев қысқа уақытта әннің әуенін жазады.
Әуені дайын болған соң композитор белгілі ақын Қадыр Мырзалиевке жолығады. Ақын әуеннің ырғағына лайық сөзін жазып, ән толыққанды туындыға айналады.
Концертте Е. Хасанғалиев пен қазақтың танымал әншісі Нұрғали Нүсіпжанов жаңа әнді бірге орындайды. Әсіресе қайырмасы кезінде зал ерекше әсерге бөленіп, тыңдарман орындарынан тұрып кетеді. Осылайша халықтың жүрегінен жол тапқан «Атамекен» әні дүниеге келеді.
Ән үйрену
«Атамекен» — мәтін мен әуеннің байланысын сақтай отырып, бөлім‑бөліммен үйретіледі.
6) «Кім мықты?» ойыны
Нота атауларын пайдаланып бірнеше сөз құрастыру тапсырмасы беріледі.
Қорытынды: қолдану кезеңі
Сабақты бекіту үшін аспаптар ойыны өткізіледі: әр топ өздері таңдаған аспаппен байланысты тапсырмаларға жауап береді.
Бағалау
«Бес бармақ» тәсілі бойынша өзін‑өзі және өзара бағалау жүргізіледі.
Үй тапсырмасы
- Композитор туралы қосымша мәлімет оқу.
- «Атамекен» әнінің сөзін жаттап келу.
Сабақ соңында оқушылар сыныптан марш екпінімен шығады.
Автор туралы мәлімет
Мекеме: Ақтөбе облысы, Ақтөбе қаласы, Ақтөбе облыстық туберкулез санаторийі мектеп‑интернаты КММ
Пәні: Музыка
Мұғалім: Медина Гаухар Мақсатқызы (I санатты)