Қазақша рефераттар

Орманның пайдасы және оны қорғау Сабақтың мақсаттары

Сабақ тақырыбы

Орманның пайдасы және оны қорғау (Дүниетану, 4-сынып)

Білімдік мақсат

Орман өнімдерінің өндірістің әртүрлі салаларында кеңінен қолданылатынын түсіндіру.

Тәрбиелік мақсат

Табиғатты сүюге, қорғауға, құрметтеуге тәрбиелеу; экологиялық қауіптердің алдын алуға жауапкершілік қалыптастыру; еңбекқорлық пен мамандықты саналы таңдауға бағыт беру.

Дамытушылық мақсат

Танымдық қызығушылықты, шығармашылық қабілетті, тіл мен есте сақтауды, қиялды, ынтаны және қабылдауды дамыту; ғылыми-ізденіс жұмысына баулу.

Әдістер

  • Көрнекілік
  • Түсіндіру
  • Сұрақ–жауап
  • Ой толғаныс

Пәнаралық байланыс

Ана тілі, математика.

Сабақ түрі

Дамытушылық, интеграцияланған

Сабақ типі

Жаңа білімді меңгеру

Көрнекіліктер

Кестелер, сызбалар.

Сабақтың барысы

I. Ұйымдастыру кезеңі

Сыныптың сабаққа дайындығын тексеру, назарды шоғырландыру.

II–III. Үй тапсырмасы

Үй тапсырмасын тексеру және бекіту: сұрақ–жауап арқылы негізгі ұғымдарды қайталау.

IV. Жаңа сабақты меңгерту

а) Қызығушылықты ояту

Оқушылар орманның пайдасы және оны қорғау туралы бұрыннан білетіндерін топтастырып жазады.

Топтық тапсырмалар

  • I топ: «Оттегі» — орман мен оттегінің байланысы туралы не айтуға болады?
  • II топ: Неліктен «Орман — үй» деп айтылады?
  • III топ: Неліктен «Орман — жиһаз» деуге болады?

Әр топ өз пікірін ортаға салады, бір оқушы қорғайды.

ә) Мағынаны тану

Орманның пайдасын тереңірек түсіну үшін әртүрлі маман иелерінің көзқарасы ұсынылады.

Ағаш шебері

Үстел, орындық, қарындаш, шкаф, кітап сөресі, есік, терезе жақтауы сияқты көптеген бұйым ағаштан жасалады. Әсем әрі сапалы жасау үшін өлшеу мен сызу қажет: миллиметр, сантиметр, дециметр, метр сияқты өлшем бірліктері қолданылады. Түзу сызғыш пен бұрыштық сызғыш та керек.

Ойлан

100 см-де неше метр бар? 1 дм неше сантиметр?

Құрылысшы

Үйлер мен құрылыстарда ағаш кең қолданылады. Ағаштың бір бөлігі орманнан алынады, ал оны ұқыпты әрі үнемді пайдалану — ортақ жауапкершілік.

Комбинат жұмысшысы (қағаз өндірісі)

Кітап, дәптер, газет, журнал — бәрі де ағаштан алынатын қағаз арқылы жасалады. Баспа өнімдерінің қалай шығатыны туралы оқушылар ана тілі пәнінен танысады.

Оқушылар дәптер мен кітап туралы өлеңдер мен жұмбақтарды еске түсіріп айта алады.

Теміржолшы

Ағаш вагон бөлшектерінде және теміржолдың астына салынатын ағаш төсеніштерде де қолданылады. Төсеніштің ұзындығын дәл өлшеу — маңызды талап, сондықтан математикалық сауат қажет.

Дәрі-дәрмек жасаушы

Дәрілердің көп бөлігі өсімдіктерден алынады. Орманда дәрілік өсімдіктер көп, сондай-ақ ағаштың қабығы мен шырынынан да пайдалы дәрілер дайындалады.

Агроном

Орман егіс алқабын жазда аптаптан, желден, құрғақшылықтан қорғайды; қыста боранның күшін бәсеңдетіп, қардың ұшып кетуіне жол бермейді. Орман — адамның денсаулығына қажет: демалыс орындары жиі ағаш арасына салынады, себебі ауа таза әрі шипалы. Жасыл желек азайса, тыныс алуға қажет оттегі де кемиді.

Зерттеуші ғалым

Орман — табиғаттың баға жетпес сыйы, халықтың мол қазынасы. Оны қорғау — әр адамның борышы. Орманда құнды терісі бар аңдар мен көптеген құстар мекендейді. Қорықтарда жануарларды аулауға қатаң тыйым салынады. Саны азайып бара жатқан аң-құстар Қазақстанның Қызыл кітабына енгізілген; олар қорғалмаса, мүлде жойылып кетуі мүмкін.

Талқылау және қорытынды кесте (K-W-L)

Топтар «Білемін», «Білгім келеді», «Жаңа білім» бөлімдерін толтырады: бұрынғы білімін жинақтап, сұрақ қояды және сабақта алған жаңа мәліметін нақтылайды.

Білемін

  • Орманда қалың ағаштар өседі.
  • Аңдар мен құстар мекендейді.
  • Орман адамға пайдалы.

Білгім келеді

  • Ормандағы аңдар қыста немен қоректенеді?
  • Қызыл кітапқа енген аң-құсты аулаған адамға қандай жаза немесе айыппұл қарастырылған?
  • Орман ағаштарының ең ұзақ өмір сүретіні қанша жыл жасайды?
  • Біздің ауылда орман-тоғай өсіруге бола ма?

Жаңа білім

  • Орман тек адам үшін емес, аңдар мен құстар үшін де аса маңызды мекен.
  • Көптеген тұрмыстық бұйымдар мен қағаз өнімдері ағаштан жасалады.
  • Дәрі-дәрмектің бір бөлігі орман өсімдіктері мен ағаштарынан алынады.

V. «Дөңгелек үстел» әдісі

Әр топтан оқушылар кезекпен сөйлеп, бір-бірінің ойын қайталамай, сабақта түсінгенін қысқаша тұжырымдайды.

Оқушы 1

Орманнан түрлі тұрмыстық бұйымдар жасалады.

Оқушы 2

Газет, журнал, кітап, дәптер — бәрі де ағаштан алынатын қағаздан дайындалады.

Оқушы 3

Орман — адам денсаулығын сақтаудың маңызды кепілі.

Оқушы 4

Кейбір аң терілері мен құс мамығы да орман экожүйесімен байланысты байлық.

VI. Үй тапсырмасы

1) Ізденіс жұмысы

Қосымша кітаптарды қарап, сабақта жауабы табылған және жауабы табылмаған сұрақтарды нақтылап, толық жауап іздеу.

2) Жазба жұмысы

«Орман — табиғат байлығы» тақырыбында өз ойыңды еркін жазып келу.

VII–VIII. Бағалау және қорытынды

Оқушылардың белсенділігі, топтағы жұмысы, жауаптарының нақтылығы ескеріледі. Сабақ соңында негізгі идеялар қорытындыланып, орманды қорғаудың әр адамға ортақ міндет екені атап өтіледі.

Автор туралы мәлімет

Ақмола облысы, Аршалы ауданы, №3 Аршалы орта мектебінің бастауыш сынып мұғалімі — Жақсылық Күлшара Әзілханқызы.