Сабақ тақырыбы. Сабақтың типі
Сабақ тақырыбы
Ілияс Жансүгіровтің «Күй» тақырыбы бойынша сабақ жоспары оқушылардың әдеби-эстетикалық талғамын қалыптастырып, ұлттық өнердің мәнін тереңірек ұғындыруға бағытталған.
Біліктілік мақсаты
Ілияс туралы кеңірек мәлімет беру, өлеңдерін сын тұрғысынан бағалай білуге үйрету, ізденімпаздық қасиеттерін арттыру.
Дамытушылық мақсаты
Мәнерлеп оқуға машықтандыру, теориялық білімді тереңдету, оқушының рухани әлемін кеңейту.
Тәрбиелік мақсаты
Ұлттық салт-дәстүрді дәріптеу, ана тілінің рухын асқақтататын тұлға тәрбиелеу.
Сабақ сипаттамасы
- Типі: жаңа материалды меңгерту
- Түрі: аралас сабақ
- Әдісі: сын тұрғысынан ойлау
- Пәнаралық байланыс: қазақ тілі, тарих, музыка
- Жабдық: интербелсенді тақта
Ұйымдастыру және «Ой қозғау»
Сабақтың кіріспе кезеңінде оқушылардың қызығушылығын арттыру үшін ой тастайтын сұрақ ұсынылады:
Сұрақ
Ақын не істейді?
Тану: Ілияс Жансүгіров туралы
Ілияс Жансүгіров 1894 жылы 14 мамырда Ақсу өңірінде дүниеге келген. Әкесі Жансүгір — ескіше сауаты бар, өнерлі адам болған.
Ол баласына өз бойындағы өнердің қыр-сырын үйретеді: жазу-сызуды, оқуды, етік тігуді, домбыра тартуды, қоңыр дауыспен ән салуды меңгертеді. Зерек Ілияс халқымыздың ән-жыр, күй өнерін сүйіп, зерттей түседі.
Өлеңмен жұмыс: «Күйге»
Өлеңді тізбектей отырып мәнерлеп оқу арқылы оқушы музыкалық образдың поэзиядағы көрінісін сезінеді.
Күй, сені тәтті көрем жаным сүйіп,
Тыңдаймын тыным алмай, жанып-күйіп.
Өмірдің сырын ашып жүрегіме,
Музаның әміріне басымды иіп.
Алайық ескі күйдің бәрін жиып,
Жандырған ой-қиялды, қалың күйік.
Шерттіріп құнарлылық домбыраға,
Тербеліп ырғағына тамылжиық.
Ұғыну: сөздер сыры
Апкәусар
Жұмақтағы зәмзәм суы; мөлдір әрі дәмді су.
Муза
Әр ақын табынатын, шабыт беретін құдірет.
Теория: градация (дамыту)
Градация (дамыту) — алдыңғы сөзден соңғы сөзді, алдыңғы ойдан соңғы ойды, алдыңғы құбылыстан соңғы құбылысты асыра, асқақтата түсу тәсілі.
Бірде жерді шу басты,
Ұрандаған жарыстай.
Бірде адақтап ақты күй,
Ағалаған дауыстай.
Ыңыранып қалды домбыра,
Қамыстағы барыстай.
Зерттеу сұрақтары
- Домбыра мен күй қай пәнге қатысты ұғымдар?
- Қазақтың ұлттық аспаптарын атаңдар.
- Қандай күйлерді білесіңдер?
- Ақын күй өнерін қалай бағалайды?
- Күйшілерден кімдерді білесіңдер?
Салыстыру
Мағжан
Тақырып пен көркемдік ұстанымды салыстыру.
Қазақ тілі
Тілдік ерекшелік пен ұғымдардың байланысын анықтау.
Ілияс
«Анам тілі» және «Күй» идеяларын тоғыстыра қарастыру.
Қорыту
Оқушылар сабақ мазмұнын «5 жолды өлең» (синквейн) арқылы қорытындылайды.
- 1. Бір зат есім (кім? не?)
- 2. Екі сын есім (қандай?)
- 3. Үш етістік (не істеді? не істейді?)
- 4. Төрт синоним
- 5. Бір мағыналы түйін сөйлем
Үй тапсырмасы және бағалау
Үй тапсырмасы
- Ілияс Жансүгіров туралы мәнжазба жазу.
- Қалаған бір өлеңін жаттау.
Бағалау
Бағалау оқушылардың мәнерлеп оқуы, талдауға қатысу белсенділігі және зерттеу сұрақтарына берген жауаптарының дәлдігі бойынша жүргізіледі.