Егерде орман өртенсе
Ұйымдастырылған оқу іс-әрекеті
Мақсаты
- Эколог мамандығымен таныстыру.
- Қоршаған ортаны қорғаудың адам өмірі үшін маңызды екенін және табиғатты қорғау — әрбір адамның парызы екенін түсіндіру.
- Табиғатты аялауға, қорғауға дағдыландыру; эколог мамандығына қызығушылықты арттыру.
- Сұрақтарға тез әрі нақты жауап беруге үйрету.
Қажетті құрал-жабдықтар
Шаттық шеңбері
Өлең жолдары
Қуан, шаттан, алақай,
Қуанатын күн келді.
Қайырлы таң, апайлар,
Қайырлы таң, достар!
Жоғары қарап тау көрдім,
Төмен қарап жер көрдім.
Оңға, солға иіліп,
Егеменді ел көрдім.
Көңіл күй мен тәрбие бағыты
Бұл бөлім балаларды бір-біріне жылы сөз айтуға, топпен жұмысқа бейімделуге және табиғат туралы әңгімені көтеріңкі көңіл-күймен бастауға көмектеседі.
Сабақ барысы
Әңгіме: Жер — біздің ортақ үйіміз
Тәрбиеші: Балалар, бүгін біз әдемі планетамыз туралы әңгімелесеміз. Біздің планетамыз қалай аталады?
Балалар: Жер.
Тәрбиеші: Мынау — глобус. Бұл біздің планетамыздың кішірейтілген үлгісі. Қараңдаршы, қандай әдемі! Глобуста қай түс көп?
Балалар: Көк және жасыл.
Тәрбиеші: Сондықтан Жерді кейде «жасыл әлем» деп атайды.
Көк
Су көздері: теңіз, мұхит, өзен
Жасыл
Орман, егіндік, өсімдіктер
Сары/қоңыр
Тау, дала, шөл, шөлейт
Ескерту: Слайд арқылы табиғаттың әсем көріністерін көрсету ұсынылады.
Оқиға желісі: Экологтан келген хат
Табиғат тамашасын тамашалап тұрған сәтте сауысқан ұшып келіп, хат тастап кетеді. Хатты эколог жіберген екен:
«Балалар, біздің планетамызда ауа мен су ластанып барады. Орман ағаштары өртеніп, кесіліп жатыр. Ауа ластанса, адамдардың тыныс алуы қиындап, жиі ауырады. Заводтар, фабрикалар, өндіріс орындары, көліктер және басқа да техникалар көбейді. Бірақ біз табиғаттың гүлдегенін, құстардың сайрағанын, ағаштардың жайқалып өскенін, жәндіктердің тіршілігін және өзендерде мөлдір судың сылдырлап аққанын қалаймыз. Бізге көмектесіңдер».
Тәрбиеші: Балалар, қоршаған ортаны қорғауға эколог мамандары бізді шақырып отыр. Көмектесеміз бе?
Балалар: Иә!
Эколог мамандығы және «Greenpeace» туралы
Эколог кім?
Эколог — адамның өмірі мен денсаулығын, сондай-ақ табиғаттағы құстарды, өсімдіктерді, жануарларды қорғауға үлес қосатын маман. Ол ауа мен судың ластанбауына көмектесіп, қоршаған ортаға зиян келтіретін себептерді зерттейді және алдын алу жолдарын ұсынады.
Халықаралық ұйым: «Greenpeace»
Халықаралық «Greenpeace» ұйымы бар. Атауы ағылшын тілінен аударғанда «Жасыл әлем» деген мағына береді. Бұл — әртүрлі ұлт пен халықты біріктіретін қозғалыс, оның құрамында эколог мамандары жұмыс істейді.
Табиғат неге өзгеріп жатыр?
Соңғы кезде табиғат көп өзгеріске ұшырады. Себебі көліктер ауаға зиянды газ бөледі, ал заводтар мен фабрикалар қалдықтарды ауаға және су көздеріне шығарады.
Ескерту: «Табиғаттың ластануы» тақырыбында слайд көрсету ұсынылады.
Ой қозғау: «Егер де…»
Балалар ластанудың салдарын түсіну үшін төмендегі сұрақтарға тез әрі нақты жауап береді.
Егер су ластанса…
Адамдар да, жануарлар да таза су іше алмайды; тіршілікке қауіп төнеді.
Егер ауа ластанса…
Тыныс алу қиындайды, ауру көбейеді, өсімдіктерге де зиян тиеді.
Егер күн болмаса…
Жылу мен жарық болмайды, өсімдік өспейді, өмір тоқтайды.
Егер орман өртенсе…
Жануарлар мекенін жоғалтады, ауа тазара алмайды, топырақ тозады.
Егер құстар болмаса…
Тепе-теңдік бұзылады: зиянкестер көбейіп, табиғат әлсірейді.
Қорытынды
Табиғат — ортақ қазына. Оны қорғау әркімнің күнделікті әдетінен басталады.
Эколог мамандары қандай болады?
Мамандықтар тоғысы
Эколог мамандарының қатарында химиктер, физиктер, географтар және дәрігерлер де болады. Олар — білімді, байқампаз, жауапкершілігі жоғары адамдар.
Дидактикалық тапсырмалар
- «Құстарды қорғау» тақырыбында әңгімелесу.
- «Экологиялық белгілерді» тану және мағынасын түсіндіру.
- «Жануарларды қорғау» ойыны: «Қисынын тап» (суреттерді құрастыру).
- Сурет бойынша әңгіме құрастыру: «Қолтырауынның баласы нені дұрыс, нені дұрыс емес жасады?»
Тыйым сөздер (есте сақтайық)
- Құстың ұясын бұзуға болмайды.
- Орманда от жағуға болмайды.
- Суды ластауға болмайды.
- Жануарларға зиян келтіруге болмайды.
Қорытынды: «Жасыл әлем» қоғамына қабылдау
Қуанышты сәт
Эколог балалардың табиғатты қорғауға көмектескенін атап өтіп: «Сендер көп нәрсе білесіңдер және үлкен көмек көрсеттіңдер» — деп, топты «Жасыл әлем» қоғамының мүшесі ретінде қабылдап, балалардың кеудесіне белгі (значок) тағады.
Жылы аяқтау
Сабақ соңында дәрілік өсімдіктерден дайындалған фито-шай ұсынылады. Бұл — табиғаттың адамға берер пайдасын сезіндіретін, қамқорлық пен ризашылыққа тәрбиелейтін сәт.