Қазақша рефераттар

Зат массасының сақталу заңын ашқан кім

8-сыныпқа арналған сабақ жоспары

Зат массасының сақталу заңы

Бұл сабақта химияның негізгі заңдарының бірі — зат массасының сақталу заңын тәжірибе арқылы түсіндіру, оны реакция теңдеулерінде және есептер шығаруда қолдану дағдыларын қалыптастыру қарастырылады.

Білімділік

Заңның мәнін түсіну және оны қолдана білу.

Дамытушылық

Ойлау, пікір айту қабілеттерін арттыру, белсенділікті дамыту.

Тәрбиелік

Өз бетімен білім алуға, ұйымшылдыққа, ойын анық жеткізуге тәрбиелеу.

Күтілетін нәтиже

  • Құрам тұрақтылық заңын түсіндіреді
  • Зат массасы, қоспа және химиялық қосылыс ұғымдарын ажыратады
  • Химиялық реакцияда атомдардың сақталатынын дәлелдейді
  • Салыстырмалы молекулалық масса мен зат массасын есептейді
  • Химиялық қосылыстардың формуласын құрастырады
  • Заңды есептерде және теңдеулерді құрастыруда қолданады

Сабақ барысы

1) Ұйымдастыру кезеңі

Сабақ мақсаты таныстырылады, қауіпсіздік ережелері қысқаша еске түсіріледі.

2) Үй тапсырмасын тексеру (сұрақ-жауап)

  1. 1Қоспа мен химиялық қосылыстың айырмашылығы неде?
  2. 2Заттың химиялық формуласының маңызы мен қажеттілігі неде?
  3. 3Берілген химиялық формулаларды дұрыс жазу.
  4. 4Алыну әдісіне қарамастан химиялық қосылыстардың құрамы тұрақты екені туралы тұжырым.
  5. 5Химиялық реакция кезінде атомдар сақталады; өнімдер бастапқы заттардағы атомдардан түзіледі.

Осы қорытындыларға сүйене отырып, химияның негізгі заңдарының бірі — зат массасының сақталу заңына көшеміз.

3) Жаңа тақырып: проблемалық сұрақ және тәжірибе

Проблемалық сұрақ

Егер реакция кезінде атомдар сақталса, онда реакцияға түскен барлық атомдардың массасы да сақтала ма?

Тәжірибе 1: темір сульфидін алу

  • Құрам тұрақтылық қағидасына сай: 7 г темір және 4 г күкірт өлшенеді.
  • Бастапқы қоспа массасы: 11 г.
  • Реакция соңында өнім өлшенеді: 11 г.

Талдау нәтижесі: химиялық реакцияда түзілген өнімдердің массасы бастапқы заттардың жалпы массасына тең деген қорытынды жасалады.

Қарама-қайшылық: неге кейде масса “өзгеріп кеткендей” көрінеді?

Тәжірибеде алдын ала өлшенген темір немесе мыс ұнтағын қыздырғанда түсі өзгеріп, реакция жүргені байқалады. Өнімді қайта өлшегенде бастапқы масса мен өнім массасы тең емес болып шығуы мүмкін.

Бұл қайшылық жүйенің ашық болуымен түсіндіріледі: кей заттар ауадағы оттекпен әрекеттесіп, қосымша масса “сырттан” қосылады немесе газдар сыртқа шығып кетеді. Осыны М. В. Ломоносов тәжірибелері арқылы түсіндіруге болады: жабық жүйеде жалпы масса өзгермейді.

Заңның қазіргі анықтамасы

Зат массасының сақталу заңы: химиялық реакция кезінде жабық жүйеде реакцияға түскен заттардың жалпы массасы реакция нәтижесінде түзілген өнімдердің жалпы массасына тең.

4) Заңның маңызы

1) Табиғаттағы жалпы қағида

Зат жоқтан пайда болмайды және мүлдем жойылмайды; материя мәңгі. Бұл ғылыми дүниетанымды қалыптастырады.

2) Реакцияның мәнін ашады

Бастапқы заттардың атомдары қайта топтасып, жаңа байланыстар түзеді; өнімдер сол атомдардан құралады.

3) Есептеуге мүмкіндік береді

Реакция теңдеулерін жазып, массалар бойынша есептер жүргізуге болады.

5) Үлгі есеп

Мысал: 12 г күкіртті темір ұнтағымен қыздырғанда 33 г темір(II) сульфиді (FeS) түзілді. Реакцияға қанша грамм темір қатысты?

Берілгені

m(FeS) = 33 г

m(S) = 12 г

Т/к: m(Fe) = ?

Шешуі

m(Fe) = m(FeS) − m(S)

m(Fe) = 33 г − 12 г = 21 г

Жауабы: m(Fe) = 21 г

Өзіндік жұмысқа тапсырмалар

  1. 1 Массасы 24 г мыс сульфиді түзілу үшін 16 г мыс алынған. Күкірттің неше грамы керек?
  2. 2 Массасы 56 г магний сульфидін алу үшін 32 г күкірт жұмсалды. Магнийдің қанша грамы жұмсалады?

6) Бекіту сұрақтары

  • Зат массасының сақталу заңын ашқан кім?
  • Зат массасының сақталу заңының анықтамасын айтыңыз.
  • Реакция нәтижесінде зат массасының сақталатынын қалай дәлелдеуге болады?

7) Бағалау және үй тапсырмасы

Бағалау

Оқушылардың тәжірибені талдауы, сұрақтарға жауаптары, есеп шығару дәлдігі және топтық жұмысқа қатысуы бойынша бағаланады.

Үй тапсырмасы

§ 15 (1–8). Жұмыс дәптері бойынша тапсырмалар.