Қазақша рефераттар

Математика орталығы

Дамыта оқыту технологиясының оқушы біліміне әсері

Бүгінгі білім беру жүйесінде оқушының бойындағы адами құндылықтарды — қайырымдылықты, мейірімділікті, сүйіспеншілікті — дамыта отырып, тәрбиелей оқыту маңызды. Бұрынғы ағартушылық бағытты сақтай отырып, тұлғаның адамгершілік тұрғыдан кемелденуіне назар аудару — заман талабы.

Баланы жан-жақты дамыту тек тәрбие саласына ғана емес, оқу үдерісіне де тікелей қатысты. Мұны күнделікті оқу-тәрбие жұмысынан, әр сабақтың құрылымынан байқауға болады. Сондықтан әр пән мұғалімі сабақ жоспарын құруда қазіргі талапқа сай әдіс-тәсілдерді ізденіп, тиімді қолдануы қажет.

Сабақ жоспарлаудағы басты ұстаным

Жаңа сабақты жоспарлау тек тақырып мазмұнын түсіндірумен шектелмеуі керек. Негізгі мақсат — оқушының ойын дамыту, әр оқушыға қажетті құндылық пен білімді беру. Мұғалім жаңа технологиялық әдістерді сауатты қолданса, өзі аз сөйлеп, оқушыға көбірек білім мен тәрбие бере алады.

Өз тәжірибемде сабақтарды дамыта оқыту технологиясы негізінде жоспарлап, жүргізуге ұмтыламын. Бұл тәсіл мұғалімнің шеберлігіне сүйенеді: дұрыс ұйымдастырылғанда оқушы белсенді, жауапты, өздігінен ізденетін тұлға ретінде қалыптасады.

Дамыта оқытудағы негізгі әдістер

1) Орталықтар арқылы оқыту

Оқушыларды топқа бөліп, жұмысын «орталықтар» арқылы ұйымдастыру тиімді:

  • Оқу және жазу орталығы
  • Математика орталығы
  • Ғылыми зерттеу орталығы
  • Өнер және драма орталығы

Мұғалімнің рөлі — бағыттау, ұйымдастыру, нәтижені қорытындылау. Ал негізгі жұмысты оқушы орындайды.

2) Проблеманы қою және шешу

Бір ситуациялық сұрақ тасталып, оқушылар шешу жолдарын іздейді, дәлелдеп жауап береді. Бұл тәсіл:

  • логикалық ойлауды дамытады;
  • пікірталас мәдениетін қалыптастырады;
  • өз көзқарасын негіздеуге үйретеді.

3) Ойды толық жеткізу және қарым-қатынас мәдениеті

Оқушының жауабын тыңдау, ойымен санасу, қолдау көрсету — дамыта оқытудың өзегі. Мұғалім әр баланың қабілетіне сеніп, жоғарыдан қарамай, оқушымен бір деңгейде сөйлесуі қажет. Бұл оқушыда:

  • сенім мен жауапкершілік сезімін;
  • өз ойын еркін айту дағдысын;
  • сыпайы сөйлеу мәдениетін қалыптастырады.

4) Ойын арқылы дамыту

Ойын әдістері оқушының ойлау дағдыларын, сөйлеу мәдениетін жетілдіреді және жаңа сөздердің мағынасын ашуға көмектеседі. Мысалы, сергіту сәтінде «Фермерлер» ойынын қолдануға болады: балалар өз «жерін» елестетіп, еңбекке баулу, үлкен еңбегін құрметтеу, мамандыққа қызықтыру, бір-біріне алғыс айту сияқты құндылықтарға тәрбиеленеді.

Бастауыш сыныптағы тәжірибе

Мен бастауыш сыныпта еңбек етемін. Білімнің кілті де, тіл дамуы мен тәрбиенің іргетасы да осы кезеңде қаланады. 1–2 сыныптарда тәрбиелеу көбіне ойын арқылы тиімді жүзеге асады: рөлдерге бөліп ойнау балаға да, мұғалімге де жеңіл.

«Алақан жылуы», «Денсаулық сақтау», «Хирург» сияқты ойындарды оқушының жас ерекшелігіне сай ұйымдастырамын. 3–4 сыныптарда орталықтарға бөлу әдісі оқушының шығармашылықпен жұмыс жасауына, өз бетінше ізденуіне, ауызбіршілікке және пәнаралық байланысты дамытуға үлкен мүмкіндік береді.

Сабақ үлгісі: «Қанат туралы хикая»

4-сыныпта Фариза Оңғарсынованың «Қанат туралы хикая» өлеңі бойынша сабақ өткіздім. «Броундық қозғалыс» тәсілі арқылы 15 оқушыны 3 топқа бөлдім. Әр топқа орталық атауы жазылған қағаз таратылды.

I топ — Ғылыми орталық

Тақырып: «Адамға қанат керек». Оқушылар өз ойын дәптерге жазды (ана тілі, қазақ тілімен байланыс).

Нәтиже: анаға құрмет пен сүйіспеншілікті дамыту, сөйлемді байланыстырып жазу.

II топ — Бейнелеу орталығы

Тақырыпқа сай сурет салды: ұясынан құлап, ұша алмай жатқан балапан бейнесі.

Нәтиже: құстарға қамқорлық, ойды бейнелеу арқылы жеткізу, эстетикалық тәрбие.

III топ — Өнер және драма орталығы

Ана туралы өлең, тақпақ айту немесе шығарманы мәнерлеп оқу тапсырылды. Бір оқушы ортаға шығып, шағын әдеби-көркем бағдарлама ұсынды.

Нәтиже: сахналық мәдениет, көркем оқу, өзіне сенімділік.

Ситуациялық сұрақ арқылы ой ашу

Сабақ басында: «Балалар, адамға қанат керек пе?» деген сұрақ қойдым. Оқушылар: «Жоқ, адам ұшпайды, қанат құстарға керек» деп жауап берді.

Сабақ соңында сол сұрақты қайта қойғанда оқушылар өлеңнің мағынасына сүйеніп:

«Сол қанатым — әкешім,
Оң қанатым — анашым,
Қос қанатым болғанда
Табар өмір жарасым».

Осылайша «адамның қос қанаты — әке мен ана» деген қорытындыға келді. Сабақты «Алтын ана» әнімен түйіндеп, белсенді әрі сапалы жұмыс жасаған оқушыларды бағаладым.

Бұл әдістер оқушыны ұйымдасып жұмыс жасауға, ізденуге, ойын дамытуға және уақытты үнемдеуге тәрбиелейді. Ең маңыздысы — оқушы келесі сабаққа дайындалып, дербес ізденіп келуге дағдылана бастайды.

Тәрбие сағаттары: тақырыпты жан-жақты ашу

«Туберкулезден сақтанайық»

«Суретке қарап топтас» ойыны арқылы 3 топқа бөлініп жұмыс жүргізілді. Тақырып пен мақсат анық түсіндірілді.

  • I топ — Зерттеу орталығы (дәрігерлер): туберкулез және сақтану жолдары туралы мәтін құрап, дәптерге жазды, түсіндірді.
  • II топ — Бейнелеу: сау өкпе және ауруға шалдыққан өкпе суретін салды.
  • III топ — Өнер және драма: дәрігер мен науқас арасындағы көріністі қойып, кеңес беру мәдениетін көрсетті.

Оқушының бос уақыт өткізуіне мүмкіндік қалмайды: 45 минут — құнды уақыт. Мұғалім де мақсатына жетіп, тақырыпты жан-жақты аша алады.

«Басталады өмірің аттауменен, жол ережесін сақтауменен»

Ойын әдісі бойынша жоспарлап, ситуациялық сұрақтар арқылы өткіздім.

  1. 1Кіріспе
  2. 2Жас жол инспекторларының сөзі
  3. 3«Ертегідегі бұзықтар» көрінісі
  4. 4Көшеде жүру ережелері
  5. 5Сот залынан көрініс
  6. 6Ситуациялық сұрақтар
  7. 7«Әрқашан күн сөнбесін» әні
  8. 8Қорытынды

Дебат үлгісі: «Сот залынан көрініс»

Бұл бөлімде Тұманбай Молдағалиевтің «Болар бала еді ол» өлеңі негізінде «сот ісін» ұйымдастырдым. Оқушылар екі топқа бөлінді: ақтаушылар және қаралаушылар (дебат әдісі).

  • Сот рөлін — 1 оқушы;
  • үкім оқитын — 1 оқушы;
  • жүргізуші рөлін — 1 оқушы орындады.

Талқылау нәтижесінде мәселенің түйіні баланың жол ережесін сақтамауынан, көлік жолында доп ойнауынан туындағаны айтылды. Бұл арқылы оқушыларға жауапкершілік пен қауіпсіздік мәдениетін ұғындыру мақсаты көзделді.

Қорытынды ой

Бір сабақта оқушы бойына бірден барлық жақсы қасиет ұялаттым деу қиын. Тәрбие мен оқу — инемен құдық қазғандай: уақыт өте келе бала санасында жақсы мен жаман қылық туралы түсінік қалыптасады.

Әр педагог жаңа технологиялық әдіс-тәсілдерді өз тәжірибесіне жүйелі енгізсе, ол міндетті түрде нәтиже береді. Ең бастысы — оқушының ойлауын ояту, дербестігін арттыру және адамгершілік құндылықтарды біліммен бірге қатар қалыптастыру.