Құтты болсын қуанышың Ару көктем, Шақыратын бәрімізді бірлікке
Тәрбие сағаты: «Наурыз – Ұлыстың ұлы күні»
Бұл тәрбие сағаты Наурыз мейрамының мәнін түсіндіруге, балалардың ойлау, қабылдау, зейін қабілеттерін дамытуға бағытталған. Сондай-ақ оқушыларды жүйелі әрі көркем сөйлеуге дағдыландырып, мерекелік көңіл күй сыйлау, елге сүйіспеншілік пен салт-дәстүрге құрмет сезімін қалыптастыру көзделеді.
Мақсаты
- Наурыз мейрамы туралы түсінік беру.
- Балалардың ойлау, қабылдау, зейін қабілеттерін дамыту.
- Жүйелі, мәдениетті сөйлеуге баулу.
- Мерекелік көңіл күй сыйлап, елге сүйіспеншілік пен салт-дәстүрге құрметке тәрбиелеу.
Көрнекіліктер
Көрнекіліктер мерекелік атмосфера құрып, балалардың белсенді қатысуына ықпал етеді.
Сабақ барысы
Сабақ құрылымы үш бөлімнен тұрады: ұйымдастыру, әңгімелесу және мерекелік көрініс-бағдарлама.
I. Ұйымдастыру кезеңі
Жүргізуші: «Сәлеметсіз бе, құрметті ата-аналар, балалар, қонақтар! Бүгінгі Наурыз мейрамына арналған “Наурыз – Ұлыстың ұлы күні” атты ашық сабағымызды бастауға рұқсат етіңіздер!»
Жүргізуші: «Балалар, міне, Наурыз да келді. 22 наурыз — жыл басы. Наурыз — үлкен мейрам, көптен күткен мереке!»
Өлең жолдары
Көптен күткен Наурыз тойы арайлы,
Нұрға бөлеп міне жатыр маңайды!
Мал біткеннің бал татыған уызды,
Қуат болып қанымызға тарайды.
Төрт түлік мал халқымыздың сүйері,
Көңілімнің күмбірлеген күйі еді.
«Аман ба?» деп мал-жанын,
Бірін-бірі құшақтасып сүйеді.
Ортақ құттықтау
«Наурыз – Ұлыстың ұлы күні құтты болсын! Ақ мол болсын! Жаңа жыл бақ-береке, молшылық әкелсін!»
Барша қатысушылар бір-бірін құшақтап, ақ тілектерін айтады.
II. Әңгімелесу
Наурыз — шығыс күнтізбесінде жаңа жылдың бастауы. 21–22 наурызда күн мен түн теңеледі. «Наурыз» сөзі «нау» (жаңа) және «руз» (күн) ұғымдарынан құралып, «жаңа күн», «жаңа жыл» мағынасын береді.
Бұл күнге халық алдын ала дайындалады: үйін, ауласын, көшесін тазалайды, арықтарын реттейді, ағаш пен гүл егеді. Үйде дастархан жайып, ән шырқап, би билеп, ұлттық ойындар ұйымдастырады.
Шашу сәті
«Құрметті қонақтар, балалар! Наурыз құтты болсын!» — деп бір ата-ана шашу шашады, әуен қосылады.
Наурыз — бақыттың бастамасы, ынтымақтың белгісі, халық қастерлейтін қасиетті күн.
Мерекелік бағдарлама: көркем сөз, ән мен би
Жүргізуші (1)
«Қош келіпсіз, құрметті ата-аналар, жүздеріңізден мейірім мен нұр тамар.
Алдарыңызға жауқазындай құлпырған — балғын шақты, біз — бақытты балалар!»
«Армысыздар, мұғалімдер, әз жандар, білім іздеп, инемен құдық қазғандар!
Құшақ жая қарсы аламыз сіздерді — бүгін ән шырқалып, би биленер!»
Оқушылардың жырлары
1-оқушы: «Наурыз тойы тамаша, Наурыз тойы жаңаша. Табиғат та тамаша, тамылжып тұр жараса.»
2-оқушы: «Наурыз тойы салтанат, Наурыз тойы мархабат. Әр жүректен, әр тарап шаттанады шартарап.»
Барлығы: «Наурыз келсе — құт келгені, халайық! Есік ашып, шашу шашып, ел боп қарсы алайық!»
3-оқушы: «Қыс өтіп, қар кетіп, шырайлы жаз жетіп... Құтты болсын, Наурыз!»
4-оқушы: «Жаңғырар дәстүр-салтымның... Мереке, Наурыз — жыл басы.»
Жалғасы
5-оқушы: «Бүгін күн теңелді, жер шуаққа кенелді — соны тойлар ел енді.»
6-оқушы: «Наурыз тойы — салтымыз, көгерсін деп халқымыз көшеге тал егеді.»
7-оқушы: «Өмір бағы жайнасын, бақта бұлбұл сайрасын.»
8-оқушы: «Күреп алтын күрекпен қарды еріткен Наурыз! Жатыр көктем түлетіп, бүрлеп бақша-бауымыз.»
9-оқушы: «Ұлы күні ұлыстың күн мен түнді теңеген. Тәтті дәмін ырыстың таттық Наурыз көжеден.»
Ән мен би
Ән: «Көктем» (орындайтын: Сайын, Хорлан).
Би: «Тойбастар» биі.
Би тобы: «Қамажай» — қол соғып қарсы алыңыздар.
Ән: «Жау-жау жаңбыр».
Тілек
«Ой қосылсын ойыңа, бой қосылсын бойыңа! Аман-есен жетейік келер Наурыз тойына!»
Кейіпкерлер қатысатын көрініс
Жүргізуші (1)
«Армысыз, әлемнің алтын шырағы — Күн Ана! Төрлетіңіз! Атар таңға, батар күнге тәу-тәу!»
Күн Ана
«Қасиетті Жер Ана! Алла тағаланың әмірін қалт жібермей орындап, адамзат үшін саған бас иемін. Нұрымды шашу үшін, гүл көктемімде Ару көктемімді шақырамын».
Жүргізуші (2)
«Жыр сыйлаған, нұр сыйлаған тіршілікке құтты болсын қуанышың, Ару көктем! Бәрімізді бірлікке шақырайық!»
Көктем Ару
«Армысыздар, халайық!
Бармысыңдар, халайық!
Наурыз тойын жұп жазбай,
Жылда қарсы алайық.
Өшкен шырақ жағылсын,
Көктемнің әрбір ақ таңы
Қуанышпен ашылсын!»
Наурызды шақыру
«Бүгін — ұлыстың ұлы күні! Ата-бабаларымыздың сөзімен айтсақ, ақ түйенің қарны жарылған күн. Ендеше, Наурыз мейрамының салтанатына Наурызды шақырайық!»
Жер Ана
«Зарыға күткен жаңа жылым да, Наурызым келді-ау!
Жаңа жылым жарылқа, ескі жылым есірке.
Ұрпақтарым аман болсын.
Жамандық әрі кет, әрі кет!
Алас, алас! Бар бәледен қалас!
Наурыз батыр, келе ғой!»
Наурыз батыр
«Сәлем, анам — алтын күн!
Нұр шуағы — халқымның.
Ашық болсын аспаным,
Аман болсын жас-кәрім.
Жыл иесі тұлпарым,
Құт иесі тұлпарым,
Бақыт әкел еліме!
Құт-береке, молшылық
Дари берсін жеріме!»
Жүргізуші: «Рахмет, Наурыз батыр, Күн Ана, Ару көктем! Тойымызға келген қадамдарыңызға нұр жаусын!»
10-оқушы
«Жыр сыйлаған, нұр сыйлаған тірлікке, қастерлейік — қадіріңді білдік пе! Құтты болсын Ұлыс күн, жұмылдырған бәрімізді ынтымақ пен бірлікке!»
Қорытынды
«Ән қосылсын әніңе, сән қосылсын сәніңе! Ырысты бол жаңа жыл, бақ дарысын бәріңе!»
Құрметті қонақтар! Бүгінгі Наурыз мейрамына арналған тәрбие сағатымыз аяқталды. Назарларыңызға көп рақмет! Сау болыңыздар!