Бірінші байлық - денсаулық
Бақытым да, байлығым да – денсаулық
Денсаулық – адам өміріндегі ең қымбат құндылық. Ол болмаса, басқа игіліктің бәрі де толық мәнін жоғалтады. Сондықтан бүгінгі әңгіме денсаулықты бағалау, оны сақтау және күнделікті өмірде күшейту жолдары туралы.
Мақсаты
- Денсаулықтың өмір сүру үшін қажетті, баға жетпес байлық екенін түсіндіру.
- Оқушылардың танымдық қабілетін дамыту, сөйлеу мәдениетін жетілдіру.
- Тазалыққа, спортқа, еңбексүйгіштікке тәрбиелеу.
Көрнекіліктер
Суреттер, тірек сызба, мақал-мәтелдер, буклеттер және қосымша материалдар.
Негізгі ой
Денсаулық – жоғалтса, қайта орнына келтіруі қиын, орны толмас асыл қазына. Денсаулық бар жерде мүмкіндік те, қуат та, жетістік те бар.
Кіріспе: Денсаулық — ұлттық құндылық
Ел дамуының маңызды шарттарының бірі – азаматтардың денсаулығы. Мемлекеттік деңгейдегі бағдарламалар мен жолдауларда да аурудың алдын алу, салауатты өмір салтын ұстану, әр адамның өз денсаулығына жауапкершілікпен қарауы ерекше атап өтіледі. Өйткені ауруды емдегеннен гөрі, оның алдын алу әлдеқайда тиімді.
Ой қозғау
Байлық дегеніміз не?
Әркім байлықты әртүрлі түсінеді: ақша, мүлік, мүмкіндік, бедел. Бірақ бәрінің түп негізі – денсаулық.
Неліктен «бірінші байлық – денсаулық»?
Денсаулық болса ғана еңбек етуге, оқуға, армандарды іске асыруға күш-қуат болады.
Тірек сызба: Байлық және денсаулықтың тіректері
Байлық ұғымы
- Ақша
- Көлік
- Мал
- Үй
- Денсаулық
Денсаулықтың негізгі тіректері
- Тазалық
- Дұрыс тамақтану
- Дене шынықтыру және қимыл-қозғалыс
Денсаулықты сақтаудың кілті – күнделікті әдеттер. Ұқыптылық, қозғалыс және дұрыс тағам бір-бірін толықтырады.
Салауатты өмір салты: күнделікті таңдаулар
Денсаулықты сақтау үшін салауатты өмір салтының негізгі талаптарын білу маңызды: бос уақытта спортпен айналысу, таза ауада серуендеу, еңбек ету, ұйқы мен демалысты дұрыс ұйымдастыру, сондай-ақ пайдалы әрі қауіпсіз тағамды таңдау.
Таза ауа
Күн сайын серуендеу тыныс алуды жақсартады, сергектік береді.
Қозғалыс
Дене белсенділігі бұлшықетті нығайтып, иммунитетті күшейтеді.
Еңбек
Еңбексүйгіштік тәртіпке үйретеді және өмір дағдысын қалыптастырады.
Дұрыс тамақ
Теңгерімді ас ағзаны қуаттандырады, жұмыс қабілетін арттырады.
Спорт – денсаулықтың серігі: ұлттық мақтаныш
Спортқа қызығу – тек денені шынықтыру емес, жігерді де тәрбиелеу. Қазақстан спортшыларының жетістіктері жасөспірімдерге үлгі бола алады. Лондонда өткен XXX жазғы Олимпиада ойындарында Қазақстан құрамасы 13 медаль жеңіп алып, ел тарихында алғаш рет жалпыкомандалық есепте 12-орынға көтерілді. Бұл нәтиже Қазақстанды әлемнің ең мықты 20 елінің қатарына қосты.
Медаль қорытындысы
Барлығы: 13 медаль (7 алтын, 1 күміс, 5 қола)
Алтын медаль иегерлері
- Александр Винокуров (велоспорт)
- Зулфия Чиншанло (ауыр атлетика)
- Майя Манеза (ауыр атлетика)
- Светлана Подобедова (ауыр атлетика)
- Илья Ильин (ауыр атлетика)
- Ольга Рыпакова (жеңіл атлетика)
- Серік Сапиев (бокс)
Күміс және қола жүлдегерлер
- Әділбек Ниязымбетов (күміс, бокс)
- Даниял Гаджиев (қола, грек-рим күресі)
- Марина Вольнова (қола, бокс)
- Иван Дычко (қола, бокс)
- Гюзель Манюрова (қола, еркін күрес)
- Ақжүрек Таңатаров (қола, еркін күрес)
Илья Ильин Қазақстанның екі мәрте Олимпиада чемпионы атанып, ел спорты тарихындағы ерекше белесті көрсетті.
Тазалық – денсаулық кепілі
Қарапайым әдеттердің күші
Тазалық сақтау – денсаулықты қорғаудың ең тиімді жолдарының бірі. Үйде, мектепте, қоғамдық орындарда және көшеде ұқыптылық таныту өзімізге де, айналамызға да пайдалы.
- Жеміс-жидекті жуар алдында қолды жуу.
- Жеміс-жидекті міндетті түрде жуу.
- Тамақтанар алдында және кейін қол жуу.
- Таңертең және кешке жуыну дағдысын қалыптастыру.
Өлең жолдары
Таза киім киемін,
Тазалықты сүйемін.
Денем таза болса да,
Түссем жиі моншаға.
Дос бол, сабын, сумен сен,
Жиі-жиі жуын сен.
Таңертең де, кешке де,
Жуын күндіз, түсте де.
Жуын тамақ алдында,
Жуын тамақ соңында.
Жуын ұйықтар кезінде,
Жуын тұрған мезгілде.
Жұмбақ
Дымқылдап күнде сен
Қолыңды үйкесең,
Кетіп кір-ласың,
Тап-таза боласың.
Жауабы
Сабын
Шағын көрініске арналған сұрақтар
- Көріністегі бала үнемі қандай күйде жүрді?
- Қандай жағдай орын алды?
- Бала қандай қорытынды жасады?
- Тазарғаннан кейін оның әрекеті қалай өзгерді?
Мақал-мәтелдер
Тазалық – денсаулық кепілі.
Таза орта мен таза әдет – аурудың алдын алатын ең сенімді қорған.
Ас – адамның арқауы.
Дұрыс тағам ағзаға қуат беріп, оқу мен еңбекке қабілетті арттырады.
Шынықсаң, шымыр боларсың
Денсаулықты сақтау үшін тазалық жеткіліксіз. Денені шынықтыру – мықты иммунитеттің, сергек көңіл күйдің және төзімділіктің негізі. Үнемі дене шынықтырумен айналысатын адам сирек ауырады.
Өлең жолдары
Шығу үшін шымыр боп,
Шынығамыз шаршамай.
Бұлшық еттер шымыр боп,
Аламыз сосын тыныс жай.
Жалқаулықты тастаймыз,
Жаттығуды бастаймыз.
Қиынсынып қашпаймыз,
Шынығамыз жастай біз.
Талқылауға арналған сұрақтар
- Қандай спорт түрлерін білесіңдер?
- Қайсысы сендерге жақын және неге?
- Күнделікті аз қимылдың зияны қандай?
Ойындар мен белсенділік
- Білек күрес
- «Әтештер» сайысы
- Қаппен жарыс
Би де – қимыл-қозғалысқа негізделген белсенділік. Ол денені сергітіп, көңіл күйді көтереді.
Қорытынды: Денсаулыққа апарар жол
Деніміз сау болсын десек, спортпен жүйелі айналысу қажет екенін түсіндік. Таза ауада демалу, қозғалыс, тазалықты сақтау, денені күтіп ұстау, еңбек ету және дұрыс тамақтану – мұның бәрі салауатты өмір салтының бөлінбес бөліктері.
Күн сайын
Қол жуу, серуендеу, жеткілікті су ішу.
Апта сайын
Кемінде бірнеше рет спорт немесе белсенді ойын.
Үнемі
Дұрыс тамақтану, ұйқы тәртібін сақтау, жалқаулықтан қашу.
Сабаққа белсенді қатысқан оқушыларды марапаттауға, сондай-ақ пікір білдіретін қонақтарға сөз беруге болады.