Қазақ тіліне үйретудің әдістемелік негіздері
Тақырыбы
Ұлттық ойын арқылы қазақ тіліне үйрету
Негізгі екпін
- Мемлекеттік тіл мәртебесін күшейтуге бағытталған құқықтық негіз
- Тілді меңгертудің тиімді әдістерін, соның ішінде ойын тәсілдерін жетілдіру қажеттілігі
- Инновациялық және технологиялық шешімдерді жүйелеудің маңызы
Кіріспе
Мемлекеттік тілдің мәртебесі, оны меңгертудің жүйесі және оқыту әдістерін жаңғырту қажеттілігі туралы.
Қазақстан өз тәуелсіздігін жариялағаннан кейін қазақ тілі мемлекеттік тіл мәртебесіне ие болды. 1995 жылғы 30 тамызда республикалық референдумда қабылданған Қазақстан Республикасы Конституциясының 7-бабында: «Қазақстан Республикасындағы мемлекеттік тіл — қазақ тілі» деп көрсетілген.
Конституциялық негізге сүйене отырып, Қазақстан Республикасындағы «Тіл туралы» заң қабылданды. Аталған заңның 4-бабында мемлекеттік тілдің анықтамасы беріліп, оның мемлекеттің бүкіл аумағында қоғамдық қатынастардың барлық саласында қолданылатыны атап өтіледі: мемлекеттік басқару, заң шығару, сот ісін жүргізу және іс қағаздарын жүргізу тілі.
Маңызды тұжырым
Мемлекеттік тілді меңгеру — Қазақстан халқын топтастырудың аса маңызды факторы әрі Қазақстан Республикасының әрбір азаматының парызы.
Заңнамаға сәйкес Үкімет, сондай-ақ өзге мемлекеттік, жергілікті өкілді және атқарушы органдар мемлекеттік тілді барынша дамытуға, оның халықаралық беделін нығайтуға, азаматтардың мемлекеттік тілді еркін әрі тегін меңгеруі үшін қажетті ұйымдастырушылық және материалдық-техникалық жағдайлар жасауға, сондай-ақ қазақ диаспорасына ана тілін сақтау мен дамыту бағытында көмек көрсетуге міндетті.
Жалпы алғанда, қазақ тілін дамытуға байланысты көптеген бағдарламалар қабылданып, іске асырылып келеді. Соның бірі — қазақ тілін білу деңгейін бағалауға арналған «Қазтест» жүйесін енгізу бойынша жүргізіліп жатқан жұмыстар. Атап айтқанда, «Азаматтардың қазақ тілін меңгеру деңгейін Қазтест жүйесі арқылы бағалау технологиясы» атты мемлекеттік стандарттар бекітіліп, алдағы уақытта мемлекеттік қызметке үміткерлерге мемлекеттік тілді білуге қойылатын талап күшейетіні күтіледі.
Бүгінгі таңда мемлекеттік тілдің қолданыс аясын кеңейту мақсатында бірқатар заңнамаларға өзгерістер мен толықтырулар енгізу жөнінде тиісті жұмыс жүргізіліп жатыр. Алайда аталған қадамдар мемлекеттік тілдің мәртебесін көтеру үшін әлі де жеткіліксіз. Сондықтан мемлекеттік тілді дамытудың инновациялық-технологиялық жүйесін одан әрі жетілдіру қажет.
Жүйелеу және дамыту
Қазақ тіліндегі түрлі бағдарламаларды орналастыру, жүйелеу және дамыту жұмыстары жаңа технологияларға сай, ғылыми тұрғыда сарапталып отыруы тиіс. Бұл бағытта әлеуметтік-лингвистикалық ғылыми-зерттеу орталықтарының үздіксіз еңбегі маңызды.
Тиімді оқыту тәсілдері
Тіл мамандары әртүрлі әдіс-тәсілдерді ұтымды пайдаланып, өзге ұлт өкілдеріне және бастауыш сынып оқушыларына түсінікті, жеңіл әрі нәтижелі тәсілдерді ұсынса, бұл тіл үйрету сапасын арттыруға ықпал етеді.
Осы тұрғыдан алғанда, ұлттық ойындарды тіл үйрету үдерісіне кіріктіру — оқушының қызығушылығын арттырып, қарым-қатынасқа бейімдейтін, әрі тілді табиғи ортаға жақын жағдайда меңгертетін әлеуеті жоғары бағыттардың бірі.
Келесі бөлімдерге қысқаша бағдар
1. Теориялық негіздер
Ойынның қазақ тілін оқытудағы рөлі, оның мотивация мен тілдік әрекетті дамытуға ықпалы қарастырылады.
2. Әдістемелік негіздер
Ұлттық ойындарды ақпараттық технологиялар арқылы тиімді ұйымдастыру және оңтайландыру ерекшеліктері талданады.
Ескерту
Мазмұн бөлімінде ақпараттық технологиялар арқылы оңтайландыру тақырыбы екі рет қайталанған. Құрылымды нақтылау кезінде екінші тармақты мазмұндық жағынан даралап, бөлек аспект ретінде атау ұсынылады (мысалы, цифрлық құралдар, платформалар, бағалау және кері байланыс).