Қазақша рефераттар

Қазақ хандығының құрылымы

Сынып: 7 • Қазақстан тарихы • Тақырып 41

Қазақ хандығының басқару жүйесі (презентациямен).

Мақсаты

XV–XVI ғасырлардағы Қазақ хандығының мемлекеттік құрылысын түсіндіру; қазақ ханының сайлану дәстүрін таныстыру; қазақ қоғамының әлеуметтік құрамын меңгерту.

Көрнекіліктер

  • Портреттер
  • Кесте
  • Карта
  • Қосымша әдебиеттер
  • Интерактивті тақта

Әдіс-тәсілдер

  • Ауызша баяндау
  • Сұрақ–жауап
  • Тест

Өткен сабақты қайталау

Үй тапсырмасын тексеру

XV–XVI ғасырлардағы Қазақ хандығының тарихы:

  1. Қазақ хандығының құрылуы
  2. Атақты хандар (тізімін жасау)

Сабақтың барысы

Ұйымдастыру

Оқушыларды сабаққа дайындап, сабақтың өту тәртібі мен мақсатымен таныстыру.

Жаңа сабақтың жоспары

  1. Қазақ хандығының құрылымы
  2. Қазақ ханы
  3. Қазақ хандығының әлеуметтік құрамы

1) Қазақ хандығының құрылымы

XV–XVI ғасырларда Қазақ хандығының мемлекеттік құрылысы жеті сатыдан тұрды. Басқару жүйесінде бұрыннан қалыптасқан ру-тайпалық құрылым берік сақталды.

Оқытуды интерактивті тақтадағы кесте арқылы түсіндіру ұсынылады: құрылым сатыларын көрнекі түрде көрсету оқушылардың қабылдауын жеңілдетеді.

2) Қазақ ханы және сайлану дәстүрі

Қазақ ханының сайлану дәстүрі, «Ханталапай» ұғымы, ханның ішкі және сыртқы саясаттағы өкілеттіктері, сондай-ақ алым-салық түрлері оқулықпен жұмыс арқылы меңгеріледі. Әр оқушы негізгі деректермен танысып, тақырып бойынша маңызды мәліметтерді баяндап береді.

3) Қазақ хандығының әлеуметтік құрамы

Қазақ қоғамының әлеуметтік топтарын түсіндіру барысында оны қазіргі қоғамдағы әлеуметтік топтармен байланыстыру ұсынылады. Венн диаграммасы арқылы феодалдық және демократиялық қоғамның ерекшеліктерін салыстыру оқушылардың талдау дағдысын дамытады.

Феодалдық қоғам

  • Әлеуметтік жіктелу айқын
  • Билік иерархиясы басым
  • Мәртебе мен құқықтың айырмашылығы жоғары

Демократиялық қоғам

  • Құқық пен мүмкіндік теңдігіне ұмтылыс
  • Қоғамдық қатысу тетіктері дамыған
  • Заң үстемдігі қағидаты маңызды

Тақырыпты меңгергеннен кейін оқушыларды үш топқа бөліп, бекіту тапсырмаларын орындау ұсынылады.

Сабақты бекіту

1-топ: Сұрақтар

  1. Қазақ хандығында басқару жүйесі қандай болды?
  2. Хандарды кімдер сайлады? «Ханталапай» ұғымын қалай түсінесің?
  3. Сұлтандар деп кімдерді атады?
  4. Қазақ хандығында қандай әлеуметтік топтар мен құрылымдар қалыптасты?

2-топ: Тест

  1. Қазақ хандығында ата-аймақты кім басқарған?
  2. Асылсүйектерге кімдер жатады?
  3. Азаматтық, әкімшілік, сот және әскери билікті өз қолына жинақтаған мемлекет басшысы кім?
  4. Рудың құрамына қанша аймақ енді?
  5. Ұлы жүз құрамына қандай тайпалар енді?
  6. Хан жағына кімдер сайланды?
  7. Қазақ жүздері қай ғасырда қалыптасты?
  8. Қазақ халқының ең алғашқы қоғамдық ұйымы қандай болды?
  9. Қазақ халқының әлеуметтік құрамы неше топқа бөлінді?
  10. Қазақ әскерінің жоғарғы басшысы кім болды?

3-топ: Талдау

  1. «Жүз» дегеніміз не? Үш жүздің территориясын картадан көрсет.
  2. Үш жүздің руларын ата.

Үй жұмысы

41-тақырыпты оқу.

Бағалау

Әр топтағы оқушылардың орындаған жұмысына қарай жеке бағалар қойылады.