Қазақша рефераттар

Тәжірибе алмасу сабақтары

Атырау облысы, Қызылқоға ауданы, Миялы селосы

Х. Досмұхамедұлы атындағы орта мектептің география пәні мұғалімі Нұрмұханова Қарлығаш Бақтиярқызы

Тақырып

География пәнін оқытудағы қиындықтар

Фокус

Жас ұстазға қажетті қолдау түрлері

Нәтиже

Білім сапасын көтеруге бағытталған ұсыныстар

Кіріспе

Қазіргі уақытта білім беру қызметкерлерінің алдында тұрған басты мақсат — еліміздегі білім беруді халықаралық деңгейге көтеру, білім сапасын арттыру, жеке тұлғаны қалыптастыру, қоғам қажеттілігін өтеу және білімді әлемдік білім кеңістігіне кіріктіру.

Орта білім берудің негізгі мақсаты — оқушыны өз бетінше білім алуға және оны практикада қолдануға дағдыландыру, сондай-ақ танымның ғылыми тәсілдеріне мақсатты әрі жүйелі түрде баулу.

«Келер ұрпақ алдында зор жауапкершілік тұр, оны арқалап жүрген — ұстаздар. Себебі еліміздің болашағы көркейіп, өркениетті елдер қатарына қосылу бүгінгі ұрпақ бейнесімен өлшенеді».

— Елбасы сөзінен

Өркениет өзегі — білім, ғылым, тәрбие. Сондықтан шәкірт тәрбиесіне қажымай-талмай еңбек етіп, Қазақстанның ертеңгі азаматын тәрбиелеу — әр ұстаздың басты мұраты. Мектеп табалдырығын аттаған әрбір бүлдіршін — ертеңгі қоғам мүшесі, болашақ иесі.

Қоғамдағы әлеуметтік-саяси өзгерістер мен жаңа технологиялардың қарқынды дамуы білім беру жүйесіне жаңа талаптар қойып отыр. Осыған байланысты оқытуда тиімді әдіс-тәсілдерді қолдану, оқу үдерісін жандандыру және оқушының таным белсенділігін арттыру — бүгінгі күннің өзекті мәселесі.

Білікті ұстаз болу — үлкен жауапкершілік пен тынымсыз еңбекті талап етеді. Жас мұғалімнің ұлағатты ұстазға айналуы үшін үздіксіз ізденіс, шығармашылық және кәсіби шыңдалу қажет.

Негізгі бөлім

1) География пәнін оқытудағы қиындықтар

География — мазмұны кең, қызықты әрі жан-жақты пән. Оның ерекшелігі — тарих, биология, экология, физика, астрономия және дүниетану сияқты бағыттармен тығыз байланысында. Осы себепті географияны оқытудың өзіндік талаптары мен әдістемелік ерекшеліктері бар.

6-сыныптағы физикалық география — географияны оқытудың бастапқы курсы. Оқушының негізгі базалық дағдылары мен түсініктері дәл осы кезеңде қалыптасады.

  • есептер шығару;
  • картамен жұмыс (координата анықтау);
  • жоспар түсіру;
  • масштаб есептеу;
  • елдер мен нысандарды картадан табу;
  • географиялық номенклатураны меңгеру.

6-сыныпқа бөлінген оқу уақыты (аптасына 1,5 сағат) сарамандық жұмыстарды жүйелі өткізуге әрдайым жеткілікті бола бермейді. Егер аптасына 2 сағат (жалпы 68 сағат) көлемінде берілсе, қайталау сабақтары мен практикалық жұмыстарды толыққанды ұйымдастыруға мүмкіндік артар еді.

Жаңа білімді қалыптастыруда сарамандық жұмыстарды тиімді қолдану — жақсы нәтиженің кепілі. Әртүрлі деңгейдегі практикалық тапсырмаларды жүйелі жүргізу оқушының пәнге қызығушылығын оятады және оқу әрекетіне белсенді қатысуын қамтамасыз етеді.

Сарамандық жұмыстың әсері

  • кейбір әрекеттерді оқушы өз бетімен орындайды;
  • пәнге қызығушылық артады;
  • шығармашылық белсенділік дамиды;
  • топтан толық жауап алуға мүмкіндік туады;
  • білімі төмен оқушымен жеке жұмыс ұйымдастыру жеңілдейді;
  • дарынды оқушыға дербес жұмыс кеңейеді;
  • мұғалім тапсырманың орындалуын нақты тексере алады.

Маңызды ұстаным

Географияны тек әңгімелеу, баяндау, түсіндіру арқылы оқыту айтарлықтай нәтиже бермейді. Оқушыны таңғалдыру, қызықтыру және әрекетке тарту — таным белсенділігінің негізгі қозғаушысы.

«Даналыққа ұмтылу таң қалудан басталады».

Көрнекілік сабақтың танымдық құндылығын арттырады. Алайда бүгінгі оқушыны тек сурет пен үлестірме қағаздармен қызықтыру қиын. ХХІ ғасыр — ақпараттандыру ғасыры болғандықтан, география кабинетінің интерактивті тақтамен, компьютермен жабдықталуы оқушы қызығушылығын күшейтері сөзсіз.

Тәжірибеден байқағаным

Оқушыны күн сайын бірсарынды түрде түсіндіріп, қайта сұрай беру жалықтырады. Ал кейбір тақырыптарға оқушының өзі слайд әзірлеп келуі оның ынтасын арттырады: кітаптан тыс ізденеді, тың мәлімет жинайды, сабаққа ерекше құлшыныспен қатысады. Бұдан басқа оқушылар да жақсы нәтиже көрсетуге талпынады.

Электронды оқулықтар мен компьютерлік презентациялар сабақты көрнекі әрі мазмұнды етеді, жаңа тақырыпты меңгеруді жеңілдетеді. Дегенмен, мұның бәрін тұрақты қолдануға кабинет жабдықталуының жеткіліксіздігі кедергі келтіреді.

Ақпараттық технологияны қолдану нәтижелері

  1. білім, білік, дағдыны дамытуға қызығушылық артады;
  2. жауапкершілік пен міндет сезімі қалыптасады;
  3. логикалық және ақпараттық ойлау дамиды;
  4. өз бетінше іздену және компьютерлік сауаттылық нығаяды;
  5. алған білімді өмірде қолдану қабілеті қалыптасады.

Географиялық білімнің маңызды көзі — географиялық картамен жұмыс. Қазіргі кезде мектепте карта жеткіліксіз, ал географияны картасыз елестету мүмкін емес. Картасыз сабақта оқушы көбіне теориямен шектеліп, практикалық дағдыларды дамыта алмайды.

Әр сабақта картамен жұмыс істеу — географиялық нысандарды есте сақтауды күшейтеді. Мүмкіндік болса, оқулықпен бірге атлас пен жұмыс дәптері қатар берілсе, кескін картамен жұмыс жасауға жағдай айтарлықтай жақсарар еді.

Құрал-жабдықтың маңызы

Географиялық құралдар мен аспаптар (глобус, компас, барометр-анероид, желбағар және т.б.) оқушының түсінігін нақтылап, білімді тәжірибеде қолдануға мүмкіндік береді. Құралсыз берілген білім көбіне мәтінді жаттаумен шектеліп, бейнелі түсініктер қалыптаспайды, сондықтан білім тез ұмытылады.

Тек айтсаң — ұмытуым мүмкін.

Көрсетсең — есте сақтаймын.

Іске тартсаң — үйренемін.

2) Жас ұстаз үшін қажетті көмек түрлері

Ақпараттық технологиялар кеңінен қолданылып, мәлімет алмасу жылдамдаған қазіргі кезеңде жас мұғалімге қолдау көрсету — сапалы білім берудің маңызды шарты.

Тиімді қолдау бағыттары

  • онлайн сабақтарды жиі ұйымдастыру;
  • сабақ тиімділігі бойынша пәндік семинарлар өткізу;
  • географиядан қазақ тіліндегі оқу-әдістемелік құралдар, дидактикалық материалдар және есептер жинағын көбейту;
  • тәжірибе алмасу сабақтарын жүйелеу;
  • білім мен біліктілікті арттыру курстарын қолжетімді ету.

Онлайн форматтағы ашық сабақтар — жас ұстаз үшін үлкен мүмкіндік. Ол тәжірибелі мұғалімдердің жұмысын бақылауға, әдістемені салыстыруға, сабақты жаңаша ұйымдастыруға ынталандырады.

Сонымен бірге, география пәнінен қазақ тіліндегі әдістемелік құралдардың аздығы, оқушыға арналған дидактикалық материалдар мен жұмыс дәптерлерінің жеткіліксіздігі практикалық тапсырмаларды мұғалімнің өзіне құрастыруға мәжбүрлейді. Бұл ретте оқу-әдістемелік әдебиеттер, салалық басылымдар, электронды оқулықтар және интернет ресурстар көмекке келеді.

Кәсіби дамудың рөлі

Біліктілікті арттыру курстары, тәжірибе алмасу сабақтары мен семинарлар жас мұғалімге жаңа технологияларды сабақта қолдануды, ойындар мен тренингтерді тиімді енгізуді, эксперимент ұйымдастыруды, ғылыми жоба жазуды үйретеді. Бұл алған білімді өз тәжірибесінде түрлендіріп қолдану мұғалімнің талпынысы мен қызығушылығына тікелей байланысты.

Өз тәжірибемде жаңа әдіс-тәсілдерді жүйелі қолдану нәтижесінде оң өзгерістер байқалды: оқушылар өз бетінше ізденуге үйренді, пәнге қызығушылығы артты, сабақтағы белсенділігі күшейді. Сабақ типін, әдісін өзгертіп, өмірмен байланыстырып, жаңа технологияны орынды пайдалану оқушыларды жалықтырмайды және оқудың сапасын көтереді.

Тәжірибе алмасу сабақтарының да маңызы зор. Ауданның тәжірибелі, білікті ұстаздарының сабағына қатысу жас мұғалімге кәсіби серпіліс береді. Ал жас ұстаздардың өзара сабаққа қатысуы тың идеялар мен жаңа бастамаларға жол ашады.

Қорытынды

Кез келген жұмыстың өз қиындықтары болады. Бүгінде сол қиындықтардың шешімін табу арқылы шәкірттің толыққанды білім алуына мүмкіндік жасау — ортақ міндет. Әр ұстаздың мақсаты — оқу мақсатына жеткен, нәтижелі сабақ өткізу. Бұл мақсатқа жету үшін жас мұғалім көп дайындалып, көп ізденуі керек.

Жас ұстаздың шеберлігін шыңдауда озық тәжірибелі ұстаздардың қолдауы — кәсіби өсуге бастайтын маңызды фактор. География пәнін оқытудағы қиындықтарды азайту білім сапасын арттырып қана қоймай, оқушының қызығушылығын, ізденімпаздығын, зерттеушілігін және ойлау қабілетін дамытуға ықпал етеді.

Бүгінгі жауапты кезеңде заман көшінен қалмай, уақыт талабына сай болу, білімді үздіксіз үйрену және оны оқушыға тиімді жеткізу — ұстаздықты мұрат еткен әрбір маманның қасиетті борышы.

Ұсыныстар

  1. География кабинетін компьютер және интерактивті тақтамен жабдықтау.
  2. Пәнге қажетті құрал-жабдықтар мен аспаптармен толық қамтамасыз ету.
  3. Кабинетті глобус және карта түрлерімен кеңінен толықтыру.
  4. 6-сыныптағы сағат санын 68 сағатқа дейін арттыру мүмкіндігін қарастыру.
  5. Географияны сарамандық (практикалық) жүйеде оқытуға басымдық беру.
  6. Тәжірибе алмасу сабақтары мен пәндік семинарларды тұрақты ұйымдастыру.

«Алдына ұлы мақсат қойсаң, ұлылыққа жетесің» деген ойды негізге ала отырып, бәріміз бірлесе күш жұмсасақ, ел ертеңіне сеніммен қарап, алдағы көптеген қиындықтарды еңсере аламыз.