Қазақша рефераттар

Сабақты түсіндіру

Сабақ туралы қысқаша мәлімет

Сынып

7 «а»

Сабақтың түрі

Жаңа білімді қалыптастыру сабағы

Сабақтың типі

Аралас сабақ

Көрнекіліктер

PowerPoint слайдтары, сызбалар, тапсырмалы қағаздар, тақтадағы жазбалар

Сабақтың мақсаты

Білімділік

Бұрыштар туралы білімді кеңейту; сыбайлас және вертикаль бұрыш ұғымдарын енгізу; олардың қасиеттерін меңгерту және есеп шығаруда қолдануды үйрету.

Тәрбиелік

Сауатты сызба салуға, қорытынды жасай білуге, ойдың реттілігі мен дәлдігіне баулу.

Дамытушылық

Тақырып бойынша алған білімді практикада қолдану дағдыларын қалыптастыру.

Әдіс-тәсілдер

  • Ауызша түсіндіру

    Негізгі анықтамалар мен теоремаларды жүйелі баяндау.

  • Көрнекілікпен жұмыс

    Сызба, слайд және тақтадағы модельдер арқылы түсіндіру.

  • Тест

    Қысқа тапсырмалар арқылы бекіту және тексеру.

Сабақтың барысы

I. Ұйымдастыру кезеңі

3 минут

  • Оқушылардың сабаққа қатысуын тексеру.
  • Назарды сабақ ырғағына бейімдеу.
  • Сыныптың ішкі тәртібін қадағалау.

II. Білімді тексеру және қайталау

6 минут

Өткен тақырыптарды қайталау сұрақтары

  1. Бұрыш дегеніміз не?
  2. Бұрыштың қандай түрлері бар? (анықтамалары)
  3. Бұрыштарды өлшеу аксиомалары.
  4. Сызба бойынша сұрақтар.
  5. «Бұрыш» сөзінің басқа мағыналары:
    • Бұрышта кездесіп қалу
    • Бұрыштық соғу
    • Сынып бұрышы

Үй жұмысын тексеру

Есептер: №73, №74.

III. Жаңа сабақты түсіндіру

10 минут

Негізгі идея

Жазыңқы бұрыштың төбесінен шығатын және оның қабырғаларымен беттеспейтін әрбір сәуле жазыңқы бұрыштың ішінде жатады деп есептеледі. Егер OD сәулесі BOA жазыңқы бұрышының ішінде жатса, онда ∠BOD және ∠DOA бұрыштары сыбайлас бұрыштар болады.

Анықтама: сыбайлас бұрыштар

Бір қабырғасы ортақ, ал қалған екі қабырғасы толықтауыш сәулелер болатын екі бұрыш сыбайлас бұрыштар деп аталады.

Теорема

Сыбайлас бұрыштардың қосындысы 180°-қа тең.

Дәлелдеу

III4 аксиомасына сүйеніп: ∠AOD + ∠DOB = ∠AOB. Ал ∠AOB — жазыңқы бұрыш, сондықтан ∠AOB = 180°. Демек, ∠AOD + ∠DOB = 180°. Теорема дәлелденді.

Анықтама: вертикаль бұрыштар

Бір бұрыштың қабырғалары екінші бұрыштың қабырғаларының созындылары болатын екі бұрыш вертикаль бұрыштар деп аталады.

Теорема

Вертикаль бұрыштар тең болады.

Дәлелдеу

Вертикаль бұрыштар екі түзудің қиылысуынан пайда болады. a және b түзулері O нүктесінде қиылыссын. ∠1 мен ∠2 — вертикаль бұрыштар.

∠COA — жазыңқы бұрыш, сондықтан ∠COA = 180°. Олай болса, ∠1 + ∠3 = 180°, демек ∠1 = 180° − ∠3. Сол сияқты, ∠2 + ∠3 = 180°, сондықтан ∠2 = 180° − ∠3. Екі өрнектің оң жақтары тең болғандықтан, ∠1 = ∠2. Теорема дәлелденді.

Бекіту сұрақтары

  1. Сыбайлас бұрыштар мен вертикаль бұрыштардың айырмашылығы неде?
  2. Вертикаль бұрыштар туралы теореманы дәлелдегенде бұрыннан белгілі қандай білімді қолдандық?

IV. Жаңа сабақты бекіту

23 минут

Оқулықпен жұмыс

Есептер: №75, №77, №79, №80, №81, №82.

№77 (есептеу үлгілері)

  • 1) 180° − 45° = 135°
  • 2) 180° − 120° = 60°
  • 3) 180° − 18° = 162°

Ескерту: бастапқы мәтіндегі белгілеулер сақталды; есептің толық шарты оқулықтан алынады.

№79

Берілгені: ∠1 = 50°.

Табу керек: ∠2, ∠3, ∠4.

Шешуі: ∠1 = ∠3 = 50°. Ал ∠2 = ∠4 = 180° − 50° = 130°.

№81 (дәлелдеу)

Тұжырым: сыбайлас бұрыштардың биссектрисалары арасындағы бұрыш 90°-қа тең.

Берілгені: ∠ABD және ∠DBC — сыбайлас бұрыштар. BE және BF — биссектрисалар.

Дәлелдеу: ∠EBF = ∠EBD + ∠DBF. Биссектриса қасиеті бойынша ∠ABE = ∠EBD, ал ∠DBF = ∠FBC. Сыбайлас бұрыштардың қосындысы 180° болғандықтан, биссектрисаларға бөлгенде олардың жарты қосындысы 90° шығады. Демек, ∠EBF = 90°.

Ескерту: дәлелдеудің жазылуы ықшамдалып, логикалық байланысы күшейтілді.

№82

Берілгені: ∠1 және ∠2 — сыбайлас бұрыштар, ∠1 = 5·∠2.

Шешуі: ∠1 + ∠2 = 180°. 5∠2 + ∠2 = 180° ⇒ 6∠2 = 180° ⇒ ∠2 = 30°. Сондықтан ∠1 = 5·30° = 150°.

Қосымша жұмыс

  • Сызбамен жұмыс (тақтадағы және парақтағы тапсырмалар бойынша).
  • Тест тапсырмалары (жауаптары мұғалімнің материалы бойынша беріледі).

V. Сабақтың қорытындысы

2 минут

Ежелгі грек философы Платон өз мектебінің кіреберісіне: «Геометрияны білмейтін адам бұл үйге кірмесін» деп жаздырған деген дерек бар. Екі мың жылдан астам уақыт бұрын айтылған бұл ой бүгін де өз мәнін жоғалтқан жоқ: біз күнделікті өмірден геометрияның сұлулығы мен заңдылықтарын көреміз. Геометрия — математиканың маңызды бөлігі, сондықтан оны қызығушылықпен әрі саналы түрде меңгеру қажет.

Үй тапсырмасы

Мұғалімнің нұсқауы бойынша беріледі.

Бағалау

Сабаққа белсенді қатысқан оқушылардың жұмысы бағаланады.