Қазақша рефераттар

FOR циклдік операторы

9-сынып • Информатика

Циклдік алгоритмді программалау (Pascal)

Көп жағдайда алгоритмнің белгілі бір бөлігін әртүрлі мәндер үшін бірнеше рет қайталау қажет болады. Осындай қайталауды ұйымдастыру үшін циклдік құрылымды алгоритмдер (қайталау операторлары) қолданылады.

Сабақтың мақсаты мен міндеттері

  • Мақсат: оқушылардың Pascal тіліндегі циклдік операторлар туралы білімін қалыптастыру және циклдік программалар құруға үйрету.
  • Білімділік: циклдік алгоритмдерді программалауды меңгерту.
  • Дамытушылық: программалау тәсілдері мен әдістерін қолдану дағдысын дамыту.
  • Тәрбиелік: компьютерде дұрыс және жауапты жұмыс істеуге тәрбиелеу.

Сабақ форматы

Сабақ түрі

Лекция сабақ

Сабақ типі

Аралас сабақ

Әдіс-тәсілдер

Түсіндірмелі-иллюстративті, көрнекілік, сұрақ-жауап.

Циклдік операторлар: негізгі түсінік

Pascal тілінде қайталау процесін жүзеге асыратын циклдік операторлардың үш түрі бар:

Арифметикалық цикл

FOR

Қайталау саны алдын ала белгілі болған жағдайда қолданылады.

Алдын ала тексерілетін шарт

WHILE

Неше рет қайталанатыны белгісіз, тек қайталану шарты берілгенде тиімді.

Соңынан тексерілетін шарт

REPEAT

Цикл денесі кемінде бір рет орындалады, шарт соңында тексеріледі.

Егер циклде қайталау саны белгісіз болып, тек шарт берілсе, онда WHILE немесе REPEAT операторлары қолданылады. Ал FOR операторы қайталау саны алдын ала белгілі болғанда пайдаланылады.

FOR операторы: параметрлі цикл

FOR операторы параметрлі цикл деп аталады, өйткені қайталау саны басқару айнымалысы арқылы беріледі (цикл параметрі).

Екі бағыты

  • for i := S1 to S2 do — өсетін цикл
  • for i := S1 downto S2 do — кемитін цикл

Мағыналық ескертпе

  • TO — «дейін» (қадам +1)
  • DOWNTO — «кері қарай дейін» (қадам −1)
  • DO — «орындау»

Шектеулер мен талаптар

  • Цикл параметрі міндетті түрде бүтін немесе реттелген типтегі айнымалы болуы керек.
  • S1 және S2 — параметрдің бастапқы және соңғы мәндерін анықтайтын өрнектер.
  • Бастапқы/соңғы мәндер бүтін сан болуы мүмкін немесе бүтін мән беретін арифметикалық өрнек түрінде жазылады.

Сабақ барысы

1) Ұйымдастыру кезеңі

2 минут
  • Оқушылар тізімін тексеру.
  • Кабинет жағдайын бақылау.
  • Сабақ жоспарымен таныстыру.

2) Үй тапсырмасын тексеру

3–5 минут
  1. Тармақталу алгоритміне программа құру үшін қандай операторлар қолданылады?
  2. Шартты оператордың жазылу форматы қандай?
  3. Шарт ретінде не қолданылады?

3) Жаңа тақырыпқа кіріспе

3–5 минут

Қайталау әрекеттері қай кезде қажет болатынын күнделікті мысалдар арқылы талқылап, цикл ұғымына өтеміз.

4) Жаңа тақырыпты түсіндіру

3–5 минут

Циклдік операторлардың түрлері, қолданылу жағдайлары және FOR операторының құрылымы мен параметріне қойылатын талаптар түсіндіріледі.

Сергіту жаттығулары

2 минут

Қысқа сергіту: көзге арналған жаттығулар және қол-саусаққа арналған жеңіл қимылдар.

5) Жаңа тақырыпты бекіту

10–15 минут

Сұрақтар

  1. Циклдік алгоритм дегеніміз не?
  2. Қандай циклдік операторлар бар?
  3. FOR операторының жазылу форматы қандай?

Тапсырма №1

FOR циклі

A)

Қадақпен берілген массаны (1–50 қадақ) килограмға түрлендіретін программа құрыңдар. 1 қадақ = 0,4 кг

B)

Дюйммен берілген қашықтықты (1–20 дюйм) сантиметрге түрлендіретін программа құрыңдар. 1 дюйм = 2,54 см

Программаны компьютерде орындап, нәтижесін көрсетіңдер.

Тапсырма №2

Қосынды

1-ден 100-ге дейінгі тақ сандардың және жұп сандардың қосындыларын табу алгоритмін және программасын құрыңдар. Компьютерде орындап, нәтижесін көрсетіңдер.

Тапсырма №3

Кесте

a = 1, 2, …, 100 болғандағы өрнек мәндерінің кестесін жасайтын программа құрыңдар. Компьютерде орындап, нәтижесін көрсетіңдер.

Ескерту: өрнектің нақты түрі тапсырма парағында немесе мұғалімнің түсіндіруі бойынша беріледі.

6) Сабақты қорытындылау

Оқушыларға циклдік операторлар туралы жалпы мәлімет беріледі: циклдің түрлері, қолданылу жағдайлары және FOR операторының негізгі ерекшеліктері.

7) Үй тапсырмасы

  • «Циклдік алгоритмді программалау» тақырыбын қайталау.
  • FOR циклдік операторы бойынша мысал есептер орындау.