Қазақша рефераттар

Затты құрайтын бөлшектер

Сабақтың тақырыбы

«Заттың құрылысы» тарауын қорытындылау (7-сынып физика).

Сабақтың мақсаты

  • Білімділік: «Заттың құрылысы» тарауы бойынша алған білімді жинақтау және пысықтау.
  • Дамытушылық: танымдық белсенділікті арттыру, өз бетінше жұмыс істеу және ой қорыту дағдыларын дамыту.
  • Тәрбиелік: алған білімді өмірмен байланыстыра алатын шығармашыл тұлға қалыптастыру.

Сабақтың форматы

Сабақтың түрі
Қайталау-пысықтау сабағы
Сабақтың әдісі
Сұрақ-жауап, тірек-сызба арқылы білімін тексеру

Көрнекіліктер

Суы бар ыдыс Мұз Бос ыдыс Слайд Семантикалық карта Ғалымдардың портреттері

Сабақтың барысы

Төмендегі құрылым оқушылардың негізгі ұғымдарды жүйелеуіне және молекула-кинетикалық теорияны нақты мысалдар арқылы бекітуіне бағытталған.

I. Ұйымдастыру кезеңі

Сыныптың дайындығын тексеру, құрал-жабдықтарды орналастыру, сабақ мақсатын қысқаша нақтылау.

  • Сабаққа психологиялық дайындық.
  • Қауіпсіздік ережелерін еске түсіру (ыдыс, су, мұзбен жұмыс).

II. Өткен тарауды қайталау

Негізгі ұғымдар: заттың күйлері, бөлшектердің қозғалысы, диффузия, тартылыс және тебілу, ғалымдардың үлесі.

1) Күй өзгерістері: мұз, су және су буы

Сұрақ: мұздың, судың және су буының айырмашылықтары мен ұқсастықтарын атаңдар.

Тірек-сызба

Заттың күйі → қатты, сұйық, газ

Негізгі идея

Күй өзгерсе де, зат бірдей: айырмашылық бөлшектердің орналасуы мен қозғалыс қарқындылығына байланысты.

Талқылау

Пішін мен көлемнің сақталуы/сақталмауы, сығылғыштық, диффузия жылдамдығы.

2) Ломоносов және молекула-кинетикалық теория

Ломоносовтың молекула-кинетикалық теорияға қосқан үлесін түсіндіріңдер. Негізгі қағидаларды жатқа айтып беріңдер.

Тапсырма

Семантикалық картаны толтыру: бөлшектердің бар болуы, үздіксіз қозғалысы, өзара әсерлесуі.

3) Демокриттің жаңалығы

Демокриттің ғылымға қосқан негізгі идеясын атаңдар: зат өте ұсақ бөлшектерден (атомдардан) тұрады деген тұжырым.

4) Физикалық диктант

Төмендегі сөздерді үш топқа бөліңдер: физикалық дене, зат, құбылыс.

қорғасын күннің күркіреуі рельстер қарлы дауыл алюминий таңның атуы үстел мыс Ай сынап қардың жаууы мұнай қайнау бұрқасын тасқын тікұшақ найзағай

Зат

Дене

Құбылыс

5) Тест тапсырмалары

Екі нұсқа бойынша білімді тексеру (әр нұсқада 5 сұрақ).

1-нұсқа

  1. 1. Барлық заттар...

    • A) кішкентай шариктерден (металл, пластмасса немесе шыны)
    • Б) тек протондардан
    • В) молекулалардан, атомдардан және басқа элементар бөлшектерден
    • Г) тек электрондардан

  2. 2. Диффузия құбылысы...

    • A) молекулалардың бар екендігін
    • Б) молекулалардың қозғалыста болатындығын
    • В) молекулалардың бар екендігін және олардың үнемі қозғалыста болатындығын
    • Г) молекулалардың өзара әсерлесетіндігін дәлелдейді

  3. 3. Затты құрайтын бөлшектер...

    • A) денені жоғары қарай лақтырғанда қозғала бастайды
    • Б) денені 100°C-қа дейін қыздырғанда тыныштықта болады
    • В) 0°C температурада тыныштықта болады
    • Г) кез келген температурада үздіксіз, бейберекет қозғалады

  4. 4. Темір кесегін сығуға болмайды, себебі оны құрайтын бөлшектер...

    • A) үздіксіз бейберекет қозғала бастайды
    • Б) бір-біріне қатты тартыла бастайды
    • В) массалары мен өлшемдері бірдей
    • Г) бір-бірінен қатты тебіле бастайды

  5. 5. Дене өзінің пішіні мен көлемін сақтайды. Бұл зат қандай күйде?

    • A) газ тәрізді
    • Б) сұйық тәрізді
    • В) қатты күйде
    • Г) газ және сұйық күйде

2-нұсқа

  1. 1. Дұрыс тұжырымды табыңдар:

    • A) бірдей заттардың молекулалары әртүрлі болады
    • Б) бірдей заттардың молекулалары бірдей болады
    • В) денелерді қыздырғанда олардың молекулалары ұлғаяды
    • Г) денелерді қыздырғанда олардың молекулаларының массасы артады

  2. 2. Диффузия құбылысы...

    • A) тек газдарда
    • Б) тек сұйықтарда
    • В) тек қатты денелерде
    • Г) газдарда, сұйықтарда, қатты денелерде жүреді

  3. 3. Қай құбылыс бөлшектер арасында тартылыс күші бар екенін дәлелдейді?

    • A) жаңа кесілген қорғасын шарларды бір-біріне жабыстырып қысса, олар жабысып қалады
    • Б) гүл иісінің бөлмеге таралуы
    • В) мұздың жылы бөлмеде еруі
    • Г) электр тогы жүргенде шамның жануы

  4. 4. Табиғатта су...

    • A) газ, сұйық және қатты түрінде
    • Б) тек газ түрінде (бу)
    • В) тек қатты түрінде (мұз)
    • Г) тек сұйық түрінде кездеседі

  5. 5. Дене өзінің көлемін сақтамайды, берілген көлемді түгел қамтиды. Бұл зат қандай күйде?

    • A) газ тәрізді
    • Б) сұйық тәрізді
    • В) қатты күйде
    • Г) қатты және сұйық күйде

III. Үй тапсырмасы

«Заттың құрылысы» тарауын толық қайталау: негізгі ұғымдар, анықтамалар, диффузия және агрегаттық күйлер бойынша мысалдар.

Ұсыныс

Қайталау кезінде кесте немесе тірек-сызба жасап, әр күй үшін 2–3 өмірлік мысал келтіріңдер.

IV. Бағалау

  • Сұрақ-жауапқа қатысу белсенділігі.
  • Семантикалық карта мен физикалық диктанттағы дәлдік.
  • Тест тапсырмаларын орындау нәтижесі.

Нәтиже

Бағалау қорытындысы қысқаша түсіндіріліп, келесі қадамдар (нені қайталау, нені толықтыру) белгіленеді.