Қарттарға қамқорлық - біздің халқымыздың санасына терең сіңген қасиет
Кіріспе
Қызылорда облысы, Қазалы аудандық балалар әуез мектебі фортепиано класының оқытушысы Ізмаханова Құралай Еламанқызының құрастыруымен жастар ұйымы ұйымдастырған 1 қазан — Бүкіләлемдік музыка күні және Қарттар күні мерекесіне арналған кештің мазмұны төмендегідей ұсынылады.
Армысыздар, құрметті қонақтар, ұстаздар, оқушылар! Жастар ұйымының ұйымдастыруымен өтетін 1 қазан — Бүкіләлемдік музыка күніне және Қарттар күніне арналған мерекелік кешімізге қош келдіңіздер!
Өмірдің әуені
Өмір — ырғақ, нәзік әуен, асқақ үн, айдын дала аспан — үн.
Ғұмыры жоқ — ырғақтардан басқаның!
Ей, адамзат, бас әуенге қос әнге,
Шырқат биік тіршіліктің дастанын!
Бүкіләлемдік музыка күні: тарих және мән
Халықаралық музыка күні 1975 жылы 1 қазанда ЮНЕСКО шешімімен бекітілді. Бұл бастаманы көтерген тұлғалардың бірі — композитор Дмитрий Шостакович. Мереке жыл сайын әлемнің әр түкпірінде үздік орындаушылар мен шығармашылық ұжымдардың қатысуымен өтетін концерттік бағдарламалар арқылы аталып өтеді. Бұл күні адамзат мәдениетінің алтын қорына енген туындылар жаңғырады.
Неге маңызды?
Музыка — халықтарды жақындастыратын ортақ тіл, рухани құндылықтарды ұрпақтан ұрпаққа жеткізетін көпір.
Не орындалады?
Әлемдік классика, халық музыкасы, заманауи шығармалар — мәдениеттің сан қырлы болмысын танытатын репертуар.
Қарттар күні: құрметтің өлшемі
Уақыттың қалай зырғып өткенін байқамай қаламыз. Міне, 1 қазан — Қарттар күні де келіп жетті. Елдің еңсесін тіктеуге, ұрпақтың ертеңін қалыптастыруға еңбек сіңірген қарияларымыздың орны — айрықша. Қазіргі таңда мемлекет тарапынан қарттарға қамқорлық жасауға бағытталған жүйелі жұмыстар жүргізілуде.
Түйін
Қарттар — біздің асыл қазынамыз. Олардың өмір жолы — бүгінгі ұрпақ үшін табылмас өнеге, сарқылмас тәлім.
Көп жасаған қария — ақылы теңіз, дария.
Көп өнеге сөзі бар,
Сөзі — соқпақ, сөзі — нәр.
Ата салты — ардақты,
Әрбір сөзі — салмақты.
Сол сөздерді ұқпасаң,
Тістерсің бір күн бармақты.
Кеш басталар алдында сөз кезегі мектеп директоры Әліш Саукен ағайға беріледі.
Музыка — жан дүниенің тілі
Музыка әлемі — адамзат мәдениетінің мұхиттай шексіз байлығы. Онда асқақ ой мен сан алуан сезім бедерленеді. Музыканың жан дүниеге әсері орасан, сондықтан оны тек шынайы ықыласпен тыңдап, жүрекпен қабылдағанда ғана терең түсінуге болады.
Музыка жанрлары
- Опералық, балеттік, симфониялық
- Камералық, халықтық
- Аспаптық, вокалдық
- Эстрадалық, биге және балаларға арналған
Әр халық музыка қорына өз өрнегімен өлшеусіз үлес қосады. Музыканың шынайылығы мен өміршеңдігі оның халықтық негізімен тығыз байланысты.
Талғам туралы
Музыканы тыңдап, түсіну үшін дұрыс таным мен талғам қажет. Тыңдай білу — өнерді сүйудің бастауы.
Отбасы тәрбиесі және үлкенге құрмет
Адамдар арасындағы қарым-қатынаста адамгершілік пен инабаттың кең жайылып, терең тамырлануы ең алдымен отбасыдан басталады. Баланың ата-анасын жүрек қалауымен ардақтауы, үлкенге ізет көрсетуі — тәрбиенің өзегі.
Ой салатын сұрақ
Қарттарды құрметтемейтін, перзенттік парызын ықыласпен орындамайтын ұрпақтан қандай қайыр? Адам өмірінің мәні мен сұлулығы — ата-ананы ардақтап, перзенттік қарызды бір сәтке де ұмытпауында.
Өкінішке қарай, отбасынан жылу таппай, қарттар үйінде өмірін жалғастырып жатқан жандар да бар. Қарттар үйі — жасы ұлғайып, қараусыз қалған қарттарды қамқорлыққа алатын әлеуметтік қорғау нысандарының бірі.
Қартаю туралы
Қартаю — биологиялық үдеріс: белгілі бір жасқа жеткеннен кейін ағзаның мүмкіндіктері біртіндеп төмендейді. Қай жерде де ата-анаға қызмет ету міндет екенін ұмытпау керек. Қарттардың үйретуге де, ақыл айтуға да моральдық құқы бар — оны құрметтей білу қажет.
Домбыра, күй және ұлттық рух
Қазақ халқы үшін домбыра — болмысты айқындайтын қасиетті мұра. Бізге күй өнерін жеткізген күйшілер аз емес: Құрманғазы, Дина, Дәулеткерей және басқа да талай саңлақтар бар.
Күй деген не?
Күй — қазақ халқының аспаптық пьесасы. Ол домбыра, қобыз, сыбызғыда шығарылып, орындалып келген. Музыка өнері дамыған сайын күйлер халық аспаптары оркестрлерінің репертуарынан да кең орын алды. «Күй» атауы қазақ, қырғыз, өзбек халықтарының аспаптық музыкасына да тән.
1 қазан — Халықаралық қарттар күні: ресми негіз
БҰҰ Бас Ассамблеясы 1990 жылы 14 желтоқсанда 1 қазанды Халықаралық қарттар күні деп жариялау туралы қаулы қабылдады. Бұл мереке алдымен Еуропада, кейін Америкада, ал 1980-жылдардың соңына қарай бүкіл әлемде атап өтіле бастады.
Мерекенің басты мақсаты
Аз қамтылған, жалғызілікті қарт зейнеткерлер мен қарт мүгедектердің мүдделеріне назар аудару, оларға материалдық және әлеуметтік-тұрмыстық көмек көрсету мәселелерін көтеру.
Қазақстанда қарт адамдарды әлеуметтік қамсыздандырудың аралас жүйесі қалыптасты: зейнетақымен қамсыздандыру, мүгедектік пен асыраушысынан айрылу жағдайына байланысты жәрдемақылар, арнаулы мемлекеттік жәрдемақылар, әлеуметтік қызметтер және әлеуметтік көмек түрлері қамтылады.
Ардагер ұстаздарға алғыс
Бұл мереке — аға ұрпақтың қоғам өміріне қосқан үлесіне шынайы ризашылық білдіретін күн. Қарттарға қамқорлық — халқымыздың санасына терең сіңген асыл қасиет. Ардагер ұстаздарға көрсетілер құрмет — кейінгі ұрпақтың азаматтық борышы.
Ізгі тілек
Сіздерге зор денсаулық, көтеріңкі көңіл күй, отбасыңыздың амандығын тілейміз. Егде тартқан жастарыңыз еңсені түсірмей, өмірлік күш-қуатыңыз ұзаққа жетсін. Жүректен шыққан ақ тілегімізді қабыл алыңыздар.
Тыңдау мәдениеті: талғам тәрбиесі
Музыка — жүректің тілі, сезім мен көңіл күй әлемі. Ол — дыбыстар арқылы бейнеленген жан сарайы. Егер музыканы түсініп, сүйгіңіз келсе, оны ықыласпен тыңдаңыз: уақыт өте келе жақсы мен жаманды айыра алатын талғам қалыптасады.
Қорытынды ой
Үлкенді сыйлау, оларға құрмет көрсету — ата-бабадан келе жатқан салтымыз. Өмірлік тәжірибе мен ақыл-кеңес, тәлім-тағылым — біз үшін ерекше қазына. Талай жасты тәрбиелеп, ізбасар өсірген аға буынның еңбегі әрдайым құрметке лайық.